जन्मदर्तादेखि घरको नक्सा पाससम्म, धेरैजसो सरकारी काम आफ्नै वडा र पालिकामा हुन्छ। स्थानीय तहले के गर्छ, नागरिकका अधिकार र कर्तव्य के हुन्, अनि सामान्य काम कहाँ, के लिएर र कसरी गर्ने भन्ने कुरा कानुनका दफासहित। शुल्क र प्रक्रिया पालिकैपिच्छे फरक हुन्छन्, त्यसैले आफ्नो पालिका छानेर राख्नुभयो भने हरेक पानामा उसकै वेबसाइट र बडापत्र हेर्ने ठाउँ देखिन्छ; बुझ्न सजिलो होस् भनेर सूर्यविनायक नगरपालिकाको उदाहरण पनि छ। यो जानकारी हो, कानुनी सल्लाह होइन।
स्थानीय तह बुझौँ
- स्थानीय तह के हो र यसले के गर्छ गाउँपालिका, नगरपालिका र वडा
७५३ स्थानीय तह, वडा र चुनिने पदाधिकारी, स्थानीय तहका काम, न्यायिक समिति, अनि नागरिकका अधिकार र कर्तव्य।
पढ्नुहोस् → - कुन काम कहाँ? वडा, पालिका, जिल्ला प्रशासन वा अरू कार्यालय
चौँतिसवटा सामान्य कामका कार्यालय एकै ठाउँमा: वडामा हुने, पालिकामा हुने, जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा हुने र अरू सङ्घीय कार्यालयमा हुने, अनि कुन काममा पहिले वडाको सिफारिस चाहिन्छ।
पढ्नुहोस् → - आफ्ना जनप्रतिनिधि वडा, कार्यपालिका र सभा
वडा समिति, अध्यक्ष वा प्रमुख, उपाध्यक्ष वा उपप्रमुख, कार्यपालिका र सभाका काम कानुनका दफासहित; देशभरका पदको सङ्ख्या, अनि आफ्नो वडाध्यक्ष र प्रतिनिधि कसरी चिन्ने।
पढ्नुहोस् → - योजना र बजेटमा आफ्नो कुरा टोलको भेलादेखि सभासम्म, सात चरण
वार्षिक योजना र बजेट बन्ने सात चरण, टोल वा बस्तीको भेलामा माग राख्ने तरिका, असार १० र असार मसान्तका म्याद, सार्वजनिक सुनुवाइ र सामाजिक परीक्षण, अनि बजेट कहाँ प्रकाशित हुन्छ।
पढ्नुहोस् → - पालिकाका कानुन, बडापत्र र अनलाइन सेवा ऐन, आर्थिक ऐन, राजपत्र, बडापत्र, नागरिक एप
पालिकाको कानुन बनाउने अधिकार, सभामा विधेयक पारित हुने तरिका, स्थानीय राजपत्रमा नछापिएसम्म कानुन लागु नहुने नियम, कर र शुल्क तोक्ने आर्थिक ऐन र बजेटको समय, नागरिक बडापत्रमा के हुनुपर्छ र नमाने के हुन्छ, अनि नागरिक एप, एउटा पालिकाको उदाहरणसहित।
पढ्नुहोस् →
धेरैलाई काम पर्ने सेवा
- जन्मदर्ता वडा कार्यालयमा, ३५ दिनभित्र
कसले, कहाँ, कहिलेभित्र र के लिएर जाने; ३५ दिनपछि विलम्ब शुल्क; प्रमाणपत्र जाँच्ने, सच्याउने र हराए फेरि लिने।
पढ्नुहोस् → - मृत्यु, विवाह, बसाइँसराइ र सम्बन्ध विच्छेद वडा कार्यालयमा, ३५ दिनभित्र
चार घटनाका सूचक, कागज र म्याद; दर्ता नगरे के अड्किन्छ; विवाह दर्ता नहुने अवस्था; बसाइँसराइको लगत हस्तान्तरण; ढिलो भए विलम्ब शुल्क।
पढ्नुहोस् → - नागरिकता वडाको सिफारिस, अनि जिल्ला प्रशासन कार्यालय
नागरिकता वडाले होइन, जिल्ला प्रशासन कार्यालयले दिन्छ; वडाले सिफारिस दिन्छ। के लैजाने, विवाहपछि, नाबालक परिचयपत्र, प्रतिलिपि र सच्याउने।
पढ्नुहोस् → - वडाको सिफारिस नागरिकता, बसोबास, नाता, विपन्नता
सिफारिस र प्रमाणित भनेको के हो, सामान्य सिफारिस र तिनको शुल्क (एउटा पालिकाको उदाहरण), कसरी माग्ने, अनि काम अड्किए के गर्ने।
पढ्नुहोस् → - सेवा नपाए कहाँ गुनासो गर्ने पालिकादेखि हेलो सरकार र अख्तियारसम्म
बडापत्रअनुसार सेवा नपाए पहिले कार्यालयमै, त्यसपछि पालिकाको अध्यक्ष वा प्रमुखसमक्ष, हेलो सरकारमा वा अख्तियारमा गुनासो; झगडा न्यायिक समितिमा; के लेख्ने र गुनासो कसरी पछ्याउने।
पढ्नुहोस् → - विद्यालय निःशुल्क शिक्षा, भर्ना, छात्रवृत्ति र उजुरी
कक्षा १–८ अनिवार्य र निःशुल्क, १२ सम्म शुल्क नलाग्ने; भर्ना नदिए वा स्थानान्तरण रोके के गर्ने; छात्रवृत्ति र व्यवस्थापन समिति।
पढ्नुहोस् → - स्वास्थ्य सेवा स्वास्थ्य चौकी, खोप र स्वास्थ्य बिमा
आधारभूत स्वास्थ्य सेवा निःशुल्क; खोप र आकस्मिक उपचार; स्वास्थ्य बिमा: दर्ता सहयोगी, योगदान रकम र निःशुल्क आबद्ध हुने; गुनासो।
पढ्नुहोस् → - सम्पत्ति कर र भूमिकर घरजग्गाको वार्षिक कर, पालिकालाई
सम्पत्ति कर र भूमिकरको भिन्नता, मूल्याङ्कनका आधार, छुट हुने घरजग्गा, वडामा तिर्ने तरिका, नतिरे रोकिने सेवा, अनि एउटा पालिकाको दर उदाहरणमा।
पढ्नुहोस् → - सामाजिक सुरक्षा भत्ता वडामा निवेदन, बैङ्क खातामा भत्ता
भत्ता पाउने वर्ग र मासिक दर, वडामा निवेदन दिने तरिका र कागज, परिचयपत्र र असोज मसान्तसम्मको नवीकरण, एकभन्दा बढी भत्ता नपाइने र भत्ता रोकिने अवस्था।
पढ्नुहोस् →
कहिलेकाहीँ काम पर्ने सेवा
- घर बनाउँदा नक्सा पास निवेदनदेखि निर्माण सम्पन्न प्रमाणपत्रसम्म
नक्सा पास किन, कसले र कसरी: कानुनका चरण, सँधियारलाई सूचना, स्थलगत जाँच, अस्थायी र स्थायी अनुमति, निर्माण सम्पन्न प्रमाणपत्र, एउटा पालिकाको उदाहरण।
पढ्नुहोस् → - पसल वा सानो व्यवसाय दर्ता पालिकामा दर्ता, हरेक वर्ष नवीकरण
पालिकामा व्यवसाय दर्ता र नवीकरण, व्यवसाय कर, आन्तरिक राजस्व कार्यालयको PAN, अरू निकायको दर्ता, बन्द गर्दाको सूचना, अनि दुई पालिकाको दर र कागज उदाहरणमा।
पढ्नुहोस् → - अपाङ्गता परिचयपत्र वडाको सिफारिसमा पालिकाबाट
रातो, निलो, पहेँलो र सेतो कार्ड कसले पाउँछ; वडामा निवेदन, पालिकाको जाँच, नदिए उजुरी; भत्ता, छात्रवृत्ति, उपचार र भाडामा छुट।
पढ्नुहोस् → - ज्येष्ठ नागरिक परिचयपत्र साठी वर्ष पुगेपछि, पालिकाबाट
साठी वर्षमा पाइने कार्ड, पालिकामार्फत; के लैजाने; बसको भाडा र उपचारमा छुट कहाँ पाइन्छ; भत्ता र निःशुल्क स्वास्थ्य बिमाका फरक उमेर।
पढ्नुहोस् → - विपद्पछि राहत वडामा खबर, सूचीमा नाम, खातामा सहायता
विपद्पछि पहिले सुरक्षा र प्रहरी १००, वडा र स्थानीय विपद् समितिलाई क्षतिको खबर, स्वतः सूचीमा पर्ने र निवेदन दिनुपर्ने परिवार, मृत्यु, घाइते, अस्थायी आवास र घर पुनर्निर्माणको सहायता रकम, सात-सात दिनका म्याद, बैङ्क खातामा भुक्तानी र गुनासोको बाटो।
पढ्नुहोस् → - बेरोजगार दर्ता र रोजगारी फागुनमा वडामा नाम, वर्षमा सय दिन काम
बेरोजगार ठहरिने उमेर र सर्त, फागुनमा वडामा निवेदन, प्राथमिकताको सूची, सय दिनको न्यूनतम रोजगारी, काम नपाए आधा ज्यालाको निर्वाह भत्ता, राष्ट्रिय रोजगार प्रवर्द्धन कार्यक्रमका आयोजना र ज्याला, सिप तालिम, अनि श्रम कार्यालय र श्रम अदालतमा उजुरी।
पढ्नुहोस् → - बजार अनुगमन र उपभोक्ताको उजुरी मूल्यसूची, बिल, तौल, खानाको गुणस्तर र उजुरी
बजार अनुगमनमा पालिका, वडा र उपप्रमुखको जिम्मा, पसलले राख्नुपर्ने मूल्यसूची र दिनुपर्ने बिल, सामान फिर्ता गर्ने म्याद, बिग्रिएको खानाको कारबाही, उजुरी दिने ठाउँ र तत्काल जरिबाना, अनि एउटा पालिकाको उपभोक्ता ऐन उदाहरणमा।
पढ्नुहोस् → - घरेलु हिंसा र बाल संरक्षण पहिले सुरक्षा, अनि उजुरी
खतरा हुँदा फोन गर्ने नम्बर, घरेलु हिंसाको उजुरी प्रहरी, राष्ट्रिय महिला आयोग वा पालिकामा, चौबिस घण्टाभित्र कारबाही र तुरुन्त सुरक्षा, पीडितले चाहे मात्र मेलमिलाप, बालबालिकामाथि हिंसाको खबर र बाल कल्याण अधिकारी, बिस वर्षअघिको विवाह बदर र सजाय, अनि उजुरीका म्याद।
पढ्नुहोस् → - न्यायिक समितिमा उजुरी झगडा पालिकामै मिलाउने ठाउँ
न्यायिक समिति के हो, कुन विवाद आफैँ टुङ्ग्याउँछ र कुन मेलमिलापले मात्र, उजुरीको म्याद, प्रक्रिया र दिन, अन्तरिम संरक्षण, निर्णयपछि जिल्ला अदालतमा पुनरावेदन।
पढ्नुहोस् → - सूचनाको हक सूचना अधिकारीलाई निवेदन, १५ दिनभित्र
पालिकाले आफैँ सार्वजनिक गर्नुपर्ने सूचना, सूचना माग्ने निवेदन, १५ दिन र २४ घण्टाको म्याद, दस्तुर, नदिए उजुरी र पुनरावेदन, अनि दिन नमिल्ने सूचना।
पढ्नुहोस् →
टोल र वातावरण
- खानेपानी, फोहोर र सडक बत्ती धारा जडान, फोहोर छुट्याउने नियम, शुल्क
खानेपानी, फोहोर र सडक बत्ती पालिकाको जिम्मा, सेवा दिने निकाय, धारा जडानको निवेदन र समय, फोहोर स्रोतमै छुट्याउने नियम र जरिबाना, सेवा शुल्क, अनि एउटा पालिकाको दर उदाहरणमा।
पढ्नुहोस् → - बाटो, पुल, कुलो र पार्क टोलका साझा ठाउँको हेरचाह कसको जिम्मा
स्थानीय सडक, झोलुङ्गे पुल, पुलेसा र कुलोमा पालिकाको जिम्मा, बाटो चालु राख्ने र पहिरोको अवरोध पन्छाउने वडाको काम, पार्क, शौचालय, धारा, ढुङ्गे धारा, पाटी र पौवाको लगत र संरक्षण, सार्वजनिक सम्पत्ति बेच्न नपाइने नियम, घर नम्बर, अनि एउटा पालिकाको सडक खन्ने नियम उदाहरणमा।
पढ्नुहोस् → - छाडा चौपाया, हल्ला र अतिक्रमण टोलका समस्या र तिनको जिम्मा लिने
छाडा चौपाया र मरेका जनावर, ध्वनि र वायु प्रदूषण, सडक र सार्वजनिक जग्गाको अतिक्रमण, अनुमतिबिनाका बोर्ड, असहाय बिरामी र बेवारिसे शव, अनि छिमेकीसँगको विवादमा वडा, पालिका, न्यायिक समिति र नगर प्रहरीको जिम्मा, एउटा पालिकाको दर उदाहरणमा।
पढ्नुहोस् → - रुख, वन र वन्यजन्तु आफ्नो जग्गाको रुख, निजी र सामुदायिक वन, वन्यजन्तुको क्षति
निजी जग्गाको काठ ओसार्न पालिका वा डिभिजन वन कार्यालयको स्वीकृति, निजी वन दर्ता, सामुदायिक वनले पालिकामा बुझाउनुपर्ने विवरण, खतरनाक रुख हटाउने नियम, अनि हात्ती, बाघ, बाँदरले गरेको क्षतिको राहत कति र कसरी पाइन्छ भन्ने कुरा।
पढ्नुहोस् → - नगर प्रहरी पालिकाले खटाउने, कानुनले सीमा तोकेको
नगर प्रहरीको गठन र परिचालन पालिकाको अधिकार, उसलाई खटाउन सकिने बाह्र काम, सामान हटाउने, भत्काउने र पक्रने कुरामा कसको आदेश चाहिन्छ, जरिबाना कहाँ तोकिन्छ, अनि चित्त नबुझे पुनरावेदन, एउटा पालिकाको कार्यविधि र दर उदाहरणमा।
पढ्नुहोस् → - टोल विकास संस्था टोलको भेलाबाट बनेर वडामा सूचीकृत
टोल विकास संस्था बनाउने आमभेला, कार्यसमितिको बनोट र महिलाको हिस्सा, वडामा सूचीकृत गराउने निवेदन र कागज, संस्थाले गर्ने काम, बैङ्क खाता र वार्षिक हिसाब, अनि पालिकाको आफ्नै कार्यविधि र दस्तुर।
पढ्नुहोस् → - उपभोक्ता समिति आफ्नै टोलको काम, आफ्नै निगरानीमा
उपभोक्ता समितिबाट गराउन सकिने काम र रकमको सीमा, आमभेलाबाट समिति बनाउने तरिका, सदस्यको योग्यता र महिलाको हिस्सा, बैङ्क खाता र किस्ताको भुक्तानी, ठेकेदार र ठूला मेसिनमाथिको रोक, खर्चको सूचना र सार्वजनिक परीक्षण, अनि रकम दुरुपयोग भए के हुन्छ।
पढ्नुहोस् →
कसै-कसैलाई काम पर्ने सेवा
- बहाल, विज्ञापन र मनोरञ्जन कर भाडा, बोर्ड र मनोरञ्जनमा लाग्ने पालिकाका कर
घर बहाल करको आधार र तिर्ने तरिका, बहाल सम्झौता वडामा प्रमाणित गर्नुपर्ने कारण, विज्ञापन करका लागि बोर्डको स्वीकृति, मनोरञ्जन करको दर प्रदेशले तोक्ने कुरा, अनि एउटा पालिकाको दर उदाहरणमा।
पढ्नुहोस् → - कित्ताकाट र प्लटिङ जग्गा टुक्र्याउँदा पालिका, नापी र भूमि प्रशासन
भूउपयोग नियमावलीले तोकेको सबैभन्दा सानो टुक्रा, बाटोको मापदण्ड पालिकाले तोक्ने कुरा, घरबाटो सिफारिस, प्लटिङ अनुमतिको प्रक्रिया, नापी र भूमि प्रशासन कार्यालयको काम, अनि एउटा पालिकाको निर्देशिका र दस्तुर उदाहरणमा।
पढ्नुहोस् → - भूमिहीन र अव्यवस्थित बसोबास कसले जग्गा पाउँछ, लगत, पालिका र वडाको भूमिका
भूमि सम्बन्धी ऐनले भूमिहीन दलित, भूमिहीन सुकुमवासी र अव्यवस्थित बसोबासीलाई एक पटक जग्गा दिने व्यवस्था, कुन जग्गा दिइँदैन, दस्तुर कति, लगत सङ्कलनमा वडा र पालिकाको काम, गलत विवरण दिए हुने सजाय, अनि २०८३ को अध्यादेशले ल्याएको समिति।
पढ्नुहोस् → - सहकारी दर्ता, सदस्यको हक, बचत फिर्ता नभए
सहकारी दर्ताका लागि चाहिने सदस्य सङ्ख्या, पालिकाले नियमन गर्ने सहकारी, सदस्यका हक र बचत फिर्ताको नियम, बचत फिर्ता नभए छानबिन र समस्याग्रस्त घोषणा, पाँच लाखसम्मको बचत पहिले फिर्ता गर्ने व्यवस्था, अनि एउटा पालिकाको सहकारी ऐन उदाहरणमा।
पढ्नुहोस् → - क्लब र सङ्घसंस्था दर्ता कहाँ दर्ता गर्ने, के कागज, नवीकरण
संस्था दर्ता ऐन र स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन दुवैले संस्था दर्ताबारे के भन्छन्, आफ्नो क्लब वा समूह कहाँ दर्ता गर्ने, दर्ता र नवीकरणमा के-के चाहिन्छ, खेलकुद, पुस्तकालय र बालक्लबमा पालिका र वडाको काम, अनि दुई पालिकाको ऐन र दस्तुर उदाहरणमा।
पढ्नुहोस् → - किसान परिचयपत्र र कृषि अनुदान परिचयपत्र, अनुदान, बाली र पशु बिमा
खाद्य अधिकार ऐन र नियमावलीअनुसार वडाबाट किसान परिचयपत्र लिने तरिका, परिचयपत्र भएका किसानले पाउने सहुलियत, पालिकाको कृषि अनुदान, बाली र पशुपन्छी बिमाको प्रिमियममा अनुदान, अनि एउटा पालिकाको अनुदान कार्यविधि उदाहरणमा।
पढ्नुहोस् → - पशुपन्छी सेवा उपचार, खोप, गर्भाधान, फार्म दर्ता
पशुपन्छीको उपचार र खोप पालिकाको काम हो भन्ने कानुन, सरुवा रोग देखिए खबर गर्नुपर्ने नियम, रोग जाँच, कृत्रिम गर्भाधान, घाँसको बिउ र फार्म दर्ताका लागि के लैजाने, अनि एउटा पालिकाको बडापत्र र दस्तुर उदाहरणमा।
पढ्नुहोस् →

