रमाकी भैँसीले दुई दिनदेखि घाँस खाएकी छैन, अनि मुखबाट र्याल चुहाइरहेकी छ। छिमेकीले भने, “खोरेत हो कि, अरूका गाईभैँसीलाई पनि सर्छ।” अर्कोले भन्यो, “पालिकामा पशु शाखा छ, त्यहाँ जाऊ।” तर पशु शाखामा के-के सेवा पाइन्छ, पैसा लाग्छ कि लाग्दैन, रमालाई थाहा छैन।
गाईभैँसी, बाख्रा, बङ्गुर र कुखुराको उपचार, खोप र नस्ल सुधार अहिले धेरैजसो पालिकाको पशु सेवा शाखाबाट हुन्छ। यस पानामा कानुनले पालिकालाई के काम दिएको छ, र कुन सेवाका लागि के लैजाने भन्ने कुरा छन्।
पशु सेवा शाखा कहाँ छ, कुन सेवामा कति दस्तुर लाग्छ भन्ने कुरा पालिकाको नागरिक बडापत्र र आर्थिक ऐनमा हुन्छ; पालिकाको वेबसाइटको लिङ्क माथिको बाकसमा छ।
कानुनले के भन्छ
| प्रश्न | कानुनको उत्तर | कहाँ लेखिएको |
|---|---|---|
| पशु उपचार कसको काम? | पशुपक्षी चिकित्सा सेवाको व्यवस्थापन पालिकाको काम | स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन, दफा ११(२)(ण)(४) |
| सरुवा रोग? | कृषि र पशुपक्षीमा लाग्ने महामारी रोगको नियन्त्रण पनि पालिकाको काम | स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन, दफा ११(२)(ण)(३) |
| नस्ल सुधार? | पशुनस्ल सुधार पालिकाको काम | स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन, दफा ११(२)(ण)(६) |
| दाना र घाँस? | पशु आहारको गुणस्तर नियमन पालिकाको काम | स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन, दफा ११(२)(ण)(९) |
| बिमा र कर्जा? | पशुपक्षीको बिमा र कर्जामा सहजीकरण पनि पालिकाको काम | स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन, दफा ११(२)(ण)(१२) |
| वडाको काम? | पशुपन्छीको विकास, छाडा चौपायाको व्यवस्थापन र चरनको संरक्षण | स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन, दफा १२(२)(ग)(१५), (१६) |
| रोग देखिए खबर? | पशुधनी, स्थानीय निकाय वा उपचारमा लागेका जोसुकैले नजिकको पशु सेवा केन्द्र, उपकेन्द्र वा कार्यालयमा | पशु स्वास्थ्य तथा पशु सेवा नियमावली, नियम २०(१) |
| ढुवानीमा पशु मरे? | धनी वा ढुवानी गर्नेले नजिकको पशु सेवा केन्द्र, क्वारेन्टाइन, चेकपोस्ट वा कार्यालयमा खबर गर्ने | पशु स्वास्थ्य तथा पशु सेवा नियमावली, नियम २०(४) |
सरुवा रोग देखिए
एउटा पशुको रोग गोठैभरि, अनि टोलैभरि सर्न सक्छ। त्यसैले नियमावलीले रोग लागेको “शङ्का” भए पनि खबर गर्नुपर्ने भनेको छ, पक्का भएपछि मात्र होइन। खबर पाएपछि प्राविधिकले जाँच्छन्; नियमावलीको सूचीमा भएको रोगको शङ्का भए कार्यालयले माथिल्ला निकाय र रोग अन्वेषण प्रयोगशालालाई तुरुन्तै खबर गर्छ।
पालिकामा पाइने सेवा
कुन सेवा कुन पालिकामा पाइन्छ, र त्यसका लागि के लैजाने भन्ने कुरा पालिकैपिच्छे फरक हुन्छ। पालिकाहरूका बडापत्रमा प्रायः यस्ता सेवा हुन्छन्:
- बिरामी पशुपन्छीको उपचार, र गोबर, पिसाब, दुध र छालाको जाँच
- सरुवा रोगविरुद्ध खोप
- कृत्रिम गर्भाधान
- घाँसको बिउ र बेर्ना वितरण
- कृषक समूह, पशुपन्छी फार्म, डेरी र दाना पसलको दर्ता
- बिमा दाबीका लागि सिफारिस, र अनुदानका कार्यक्रम
आफ्नो पालिकाको बडापत्रमा कुन सेवा, कति दस्तुर र कति समय लाग्छ भन्ने हेर्नुहोस्:
रामको बाख्राको मुख र खुट्टामा घाउ देखियो, र उसलाई सरुवा रोग हो कि भन्ने शङ्का लाग्यो। पशु स्वास्थ्य तथा पशु सेवा नियमावलीअनुसार उसले के गर्नुपर्छ?
किन भनेर हेर्न एउटा उत्तर छान्नुहोस्।
यो पाना कानुनबारे जानकारी हो, कानुनी सल्लाह होइन। पशु सेवाका कार्यक्रम र दस्तुर पालिकैपिच्छे फरक हुन्छन् र हरेक वर्ष फेरिन सक्छन्; आफ्नो पालिकाको पशु सेवा शाखा वा वडा कार्यालयमा सोध्नुहोस्।
कानुनी आधार
- स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन, २०७४: दफा ११(२)(ण), १२(२)(ग)(१५), १२(२)(ग)(१६)(सुरक्षित प्रति· सरकारी साइटमा)
- पशु स्वास्थ्य तथा पशु सेवा नियमावली, २०५६: नियम २०(१), २०(२); अनुसूची १०(सुरक्षित प्रति· सरकारी साइटमा)
- सूर्यविनायक नगरपालिकाको आर्थिक ऐन, २०८३: अनुसूची २१(सुरक्षित प्रति· सरकारी साइटमा)
यी तथ्य कहाँबाट
- स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन, २०७४ (सुरक्षित प्रति), नेपाल कानुन आयोग (२०८१ सम्मका संशोधनसहित): दफा ११(२)(ण), १२(२)(ग)(१५) र (१६)।
- पशु स्वास्थ्य तथा पशु सेवा नियमावली, २०५६ (सुरक्षित प्रति), नेपाल कानुन आयोग (राजपत्रमा २०५६।११।९; तेस्रो संशोधन २०७० सम्मको प्रति): नियम २० र अनुसूची १०।
- सूर्यविनायक नगरपालिकाको नागरिक बडापत्र (सुरक्षित प्रति), डिजिटल बडापत्र (इन्टरनेट आर्काइभमा २०८३ जेठमा सुरक्षित प्रति): पशुपन्छी विकास शाखाका सेवा।
- सूर्यविनायक नगरपालिकाको आर्थिक ऐन, २०८३ (सुरक्षित प्रति), स्थानीय राजपत्र, २०८३ साउन १ देखि लागु: अनुसूची २१ (PDF पृष्ठ ६९) र अनुसूची २२ (PDF पृष्ठ ७९–८०)।
