Grade 4 Nepali Words
The key words first: the ones Grade 4’s Nepali book teaches, then the ones used most widely in the books every student reads.
Key words 239
आर्थिक economic; financial describing word
पैसा र धनसम्पत्तिसम्बन्धी
“परिवारको आर्थिक अवस्था कमजोर भएकाले पढाइ अगाडि बढाउन सकेनन्।”
प्रणाली system noun
काम गर्ने विधि; पद्धति
“वज्रासनले पाचन प्रणालीलाई बलियो बनाउने, एकाग्रता बढाउने र चिन्तन शक्तिको विकास गर्छ।”
व्यवसाय business noun
जीविकाका लागि गरिने काम
“जेठाबाले के व्यवसाय गर्ने हुनुभयो?”
सरकार government noun
देश चलाउने निकाय
“बाँदरपीडित समिति बनाएर सरकारसँग सहयोग मागौँ।”
उल्लेख mention noun
लेखेर वा भनेर देखाउने काम
“ती वस्तु अहिले कुन कामका लागि प्रयोगमा ल्याइएका छन्, उल्लेख गर्नुहोस्।”
राज्य state; kingdom noun
राजा वा सरकारको शासन भएको देश
“उनको राज्यमा जस्तोसुकै गल्ती गर्ने व्यक्तिहरूलाई डरलाग्दा जङ्गली कुकुरहरू भएको झ्यालखानामा फ्याँकिदिने चलन थियो।”
मानव human describing word
मानिस; मनुष्य
“तारको प्रयोग गरी मानव शरीरको अस्थिपञ्जर निर्माण गर्ने प्रयास गर्नुहोस्।”
उद्देश्य aim noun
लक्ष्य
“भविष्यमा उनीहरूको चित्रकारिता अध्ययन गर्ने उद्देश्य छ।”
प्रभाव influence; effect noun
असर
“वस्तुमा छायाको प्रभाव कसरी देखाउन सकिन्छ, सिसाकलमको प्रयोग गरी कुनै वस्तुको छाया बनाउनुहोस्।”
संविधान constitution noun
देशको मूल कानुन
“संविधानले नै धर्मनिरपेक्ष राष्ट्रका रूपमा परिभाषित भएको यस मुलुकमा उदाहरणीय धार्मिक सहिष्णुता छ।”
नागरिक citizen describing word
देशको बासिन्दा
“तपाईँले घर र छिमेकका ज्येष्ठ नागरिकलाई के कस्तो सहयोग गर्ने गर्नुभएको छ?”
स्थापना founding; setting up noun
सुरु गरेर खडा गर्ने काम
“एउटा जडीबुटी उद्यानको स्थापना गर्नुभयो।”
कृषि agriculture noun
खेतीपाती
“उपासनाका बुबाको मुख्य पेसा कृषि हो।”
सिप skill noun
काम गर्ने कला वा क्षमता
“कसैले ज्ञान र सिप दिएर सहयोग गरे।”
राजा king describing word
देशको शासक
“हामी त जङ्गलका राजा पो त!”
प्रदान giving; award noun
दिने काम
“वडा कार्यालयले अस्ति मात्र उहाँलाई सम्मानस्वरूप प्रमाणपत्र र दोसल्ला प्रदान गरेको थियो।”
प्रमुख main; chief describing word
मुख्य; प्रधान
“सो अवसरमा प्रमुख अतिथि गाउँपालिका अध्यक्ष हुनुहुन्थ्यो।”
व्यापार trade; business noun
किनबेच गर्ने काम
“मेरी आमा व्यापार गर्नुहुन्छ।”
निश्चित fixed; certain describing word
तोकिएको; पक्का
“विद्यालयबाट निस्केको फोहोर निश्चित ठाउँमा फ्याँक्छौँ।”
शासन rule; government noun
देश चलाउने काम
“यस गाउँमा घले राजाले शासन गरेका थिए।”
निम्नानुसार as follows how, when or where
तल लेखिएअनुसार
“उक्त पसलबाट सामान किनेपछि युजिनालाई पसलेले निम्नानुसारको बिल दियो।”
नियन्त्रण control noun
वशमा राख्ने काम
“उहाँले गाउँमा जुवातास र रक्सी नियन्त्रणमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्नुभएको छ।”
कायम maintained; kept describing word
स्थिर; टिकेको
विशेषता feature; speciality noun
कुनै कुराको खास गुण
“जगेनी जात्राका मुख्य मुख्य विशेषता कक्षामा सुनाउनुहोस्।”
कानुन law noun
सरकारले बनाएको नियम
“त्यसैले व्यक्तिले नियम कानुनभित्र रहेर मर्यादित व्यवहार गर्नुपर्छ।”
प्रतिवेदन report noun
कामको विवरण लेखिएको पत्र
“सम्पूर्ण कार्य र लाग्ने समयबारे प्रतिवेदन तयार गरी कक्षाकोठामा प्रस्तुत गर्नुहोस्।”
निर्णय decision noun
निधो; फैसला
“प्रवीणले भन्यो, “यो झगडाको निर्णय म गर्छु, चित्त बुझ्यो भने मान्नुहोला।””
शिक्षण teaching noun
पढाउने काम
“आमा नजिकैको विद्यालयमा शिक्षण गर्नुहुन्छ।”
चरण step; stage noun
पाइला; खण्ड
“तेस्रो चरण: औँलाको भित्री भाग अर्को हातको औँलाले मिच्नुहोस्।”
अन्तर्राष्ट्रिय international describing word
धेरै देशसँग सम्बन्धित
“तर अन्तर्राष्ट्रिय पद्धतिअनुसार त मैले बिर्सिसकेछु।”
भिन्नता difference noun
फरक; अन्तर
“माथिका क्रियाकलापमा सुरुमा हेरेर अनुमान गर्दा र नापेर हेर्दा के भिन्नता पाउनुभयो?”
समेत even; including describing word
पनि; सहित
“काठमाडौँ उपत्यकामा समेत यो पर्व धुमधामले मनाइन्छ।”
सुधार improvement; reform noun
असल बनाउने काम
“कृपाकी हजुरआमाले टोल सुधारमा ठुलो योगदान गर्नुभएको छ।”
आधारित based on describing word
कुनै आधारमा बनेको
“‘साथीलाई चिठी’ पाठमा आधारित भई चारओटा प्रश्न तयार पार्नुहोस् र तिनको उत्तर साथीलाई सोध्नुहोस्।”
भौतिक physical; material describing word
पदार्थसम्बन्धी; देखिने
“पानीका भौतिक गुणहरू के के हुन्?”
दायित्व duty; responsibility noun
जिम्मेवारी
“यी सबैको रक्षा गर्नु हाम्रो दायित्व हो।”
सार्वजनिक public describing word
सबैका लागि
“चित्रमा देखिएका सार्वजनिक ठाउँहरूको नाम भन्नुहोस्।”
आधुनिक modern describing word
अहिलेको; नयाँ जमानाको
“डिजिटल उपकरणहरू आधुनिक उपकरण हुन्।”
उत्पन्न produced; arisen describing word
पैदा भएको; देखा परेको
“सबैको मनमा डर र त्रास उत्पन्न भयो।”
सांस्कृतिक cultural describing word
संस्कृतिसम्बन्धी
“अर्घा दरबार ऐतिहासिक, धार्मिक एवम् सांस्कृतिक दृष्टिले महत्त्वपूर्ण रहेको छ।”
वायु air noun
हावा
“बोटबिरुवाको सङ्ख्या घट्दा अक्सिजनको मात्रा कम हुन्छ र वायु प्रदूषण हुन्छ।”
व्याख्या explanation noun
अर्थ खोलेर भनिने कुरा
“ज्यामितीय आकारको प्रयोगबाट चित्र कसरी निर्माण गर्न सकिन्छ, चित्रसहित व्याख्या गर्नुहोस्।”
Also व्याख्याता
गतिविधि activity noun
चहलपहल; काम
“मानिसहरूका गलत गतिविधिले गर्दा त्यस्ता सम्पदाहरूको अवस्था बिग्रन सक्छ।”
प्रत्यक्ष direct; in person describing word
आँखैअगाडि; सिधै
“यसका लागि सामान्यतया प्रत्यक्ष भेटघाट गर्नुपर्ने हुन्छ।”
रोजगारी employment; job noun
काम पाएको अवस्था; जागिर
“देशमै रोजगारी सिर्जना गर्नुपर्छ भन्छन्।”
कर्तव्य duty noun
गर्नैपर्ने काम
“हाम्रा नदीनालाहरू जोगाउनु हामी सबैको कर्तव्य हो।”
स्तर level; standard noun
तह; दर्जा
“मौसमअनुसार स्थानीय स्तरमा उपलब्ध हुने हरियो साग तथा तरकारी दिनहुँ खानुपर्छ।”
संरचना structure noun
बनावट
“हाम्रा विगतका सामाजिक संरचना र रहनसहनमा समयअनुसार परिमार्जन भइरहेका छन्।”
स्पष्ट clear describing word
प्रस्ट; बुझिने
“कुन चित्रमा वस्तु स्पष्ट देखिन्छ?”
सम्भावना possibility noun
हुन सक्ने अवस्था
“त्यो सम्भावना पनि कम थियो।”
निरन्तर continuous; constantly describing word
लगातार; नरोकिई
“उक्त गाउँपालिका अध्यक्षले विद्यालयलाई निरन्तर सहयोग गर्ने वाचा पनि गर्नुभयो।”
भौगोलिक geographical describing word
भूगोलसम्बन्धी
“यो गानले समग्र राष्ट्रको भाषिक, जातीय, भौगोलिक, सांस्कृतिक जस्ता पक्षलाई समेटेको हुन्छ।”
अवधि period; duration noun
तोकिएको समय
“निश्चित अवधिका लागि अनुमानित आम्दानी र खर्चको विवरणलाई नै बजेट भनिन्छ।”
तथ्य fact describing word
साँचो कुरा
“अवलोकन गरेका तथ्यबारे छलफल गर्नुहोस्।”
सुविधा facility; convenience noun
सजिलो बनाउने साधन
“उहाँको योगदानले विद्यालयका बालबालिकाहरूलाई पढ्न र खेल्न राम्रो सुविधा पाएका छन्।”
वेला time; when noun
समय; बेला
“हावा चलेको वेला रुखका पातहरू पनि हल्लिन्छन्।”
वार्षिक annual; yearly describing word
हरेक वर्षको
“हाम्रो विद्यालयले प्रत्येक वर्ष वार्षिक उत्सव मनाउँदै आएको छ।”
स्थिर still; steady describing word
नहल्लिने; अचल
“बिरुवाहरू उम्रिएकै ठाउँमा स्थिर रहन्छन्।”
सरल simple; straight noun
सजिलो; सिधा
“उनले कतै वक्ररेखा त कतै सरल रेखाको रेखी हाले।”
स्वतन्त्र free; independent describing word
अरूको अधीनमा नभएको
कमी shortage; lack noun
अभाव; नपुग्ने अवस्था
“प्लास्टिक, सिसा, धातुका टुक्रा र हानिकारक रसायनले माटो प्रदूषण गराई उर्वरा क्षमतामा कमी आउँछ।”
उचित proper; right describing word
ठिक; उपयुक्त
“वातावरण सफा राख्न फोहोरमैलालाई उचित ठाउँमा राख्नुपर्छ।”
सन्दर्भ context noun
प्रसङ्ग
आयोजना organizing (an event); project noun
कार्यक्रम गर्ने बन्दोबस्त
“हाम्रो विद्यालयमा पनि समय समयमा खेलकुदसम्बन्धी प्रतियोगिता आयोजना हुने गरेका छन्।”
बनोट structure; make-up noun
बनावट
“यिनीहरूको बनोट पनि एकआपसमा धेरै मिल्दोजुल्दो हुन्छ।”
Also बनावट
सहज easy; natural describing word
सजिलो; स्वाभाविक
“हुलाकबाट चिठी पठाउन र विद्युतीय माध्यमबाट इमेल पठाउन कुन सहज हुन्छ?”
मूल्याङ्कन evaluation noun
मूल्य वा गुण जाँच्ने काम
“दैनिकी लेखनबाट आफूले पहिले गरेका कामको मूल्याङ्कन गर्दै अगि बढ्न सहयोग पुग्छ।”
व्यवस्थित orderly describing word
मिलाएर राखिएको
“उसले तनावलाई हटाउँछ र आफ्नो दैनिकीलाई सधैँ व्यवस्थित तुल्याउँछ।”
साधारण ordinary; simple describing word
सामान्य
“यस्ता खेल साधारण तथा सामान्य नियमका आधारमा खेलिन्छ।”
प्रवाह flow noun
बगाइ
“त्यसैले यी एकोहोरो सूचना प्रवाहका साधनहरू हुन्।”
मूल source; root; main describing word
मुहान; जरो; मुख्य
“सामान्यतया इनार, कुवा, कल, धारा, झरना, मूलको पानी पिउनका लागि योग्य मानिन्छ।”
विपत् disaster; calamity noun
ठुलो आपत्
“त्यस्तै गरी पृथ्वीमा विभिन्न किसिमका प्राकृतिक विपत् आएको पनि सुन्नुभएको होला।”
इतिहास history noun
बितेका घटनाको विवरण
“यो सङ्ग्रहालय शाहकालीन इतिहासको सङ्ग्रह हो।”
कतिपय some; several describing word
केही
“तीमध्ये कतिपय नाप्ने वा जोख्ने काम पनि पर्दछन्।”
करिब about; nearly how, when or where
झन्डै; लगभग
“करिब एक घण्टापछि बस डुम्रे पुगेर दायाँतर्फ मोडियो।”
मानवीय human; humane describing word
मानिसको; दयालु
“उनका गीतमा मानवीय भावना समेटिएको पाइन्छ।”
विविध various noun
थरीथरी
“उक्त अवसरमा विविध नाचगान कार्यक्रम पनि गरिएको थियो।”
बसोबास settlement; living noun
बस्ने काम वा ठाउँ
“तपाईँ बसोबास गर्ने समुदायका मानिसले गाउने गरेको आफूलाई मन पर्ने गीत गाएर सुनाउनुहोस्।”
परीक्षा exam; test noun
जाँच
“तिम्रो विद्यालयमा चार कक्षाको परीक्षा पनि सकियो होला।”
काल time; era describing word
समय; युग
“यो महाभारत कालमा पनि थियो रे!”
अभाव lack noun
कमी; नहुनु
“बढ्दो जनसङ्ख्याका कारण यी स्रोतहरूको अत्यधिक प्रयोग हुँदा वातावरणमा यस्ता वस्तुहरूको अभाव हुन थाल्छ।”
बाहिरी outer describing word
बाहिरको
“गँगटो र शङ्खेकिराको बाहिरी भाग कडा हुन्छ।”
बस्ती settlement noun
मानिसहरू बस्ने ठाउँ
“साना बस्तीमा गाईवस्तुका गोठ रहेछन्।”
विपरीत opposite describing word
उल्टो
“दुईओटा समूह विपरीत दिशामा ताँतीमा उभिनुहोस्।”
विकसित developed describing word
विकास भएको
“यसका टुसा टिपिएन भने बिस्तारै अग्ला हुन्छन् र हाँगाका रूपमा विकसित हुन्छन्।”
मृत्यु death noun
मरण
“यसले मानिसलाई अङ्गभङ्ग हुन र अकाल मृत्यु हुनबाट बचाउन सहयोग गर्छ।”
विश्वास belief; trust noun
भरोसा
“परम्पराअनुसार बेल नफुटुन्जेल विधवा नहुने विश्वास गरिन्छ।”
क्षति damage; loss noun
हानि; नोक्सान
“घाउचोटले हाम्रो शरीरमा सामान्यदेखि गम्भीर क्षति पुर्याउँछ।”
अवलम्बन adoption (of a method) noun
अपनाउने काम
“तपाईँको समुदायमा मादक पदार्थ नियन्त्रण गर्न के के उपायहरू अवलम्बन गरिएका छन्, लेख्नुहोस्।”
तलब salary noun
कामबापत पाउने मासिक पैसा
“हाम्रो हेरचाह गरेको हुनाले नै माउते दाइले तलब पाउनुहुन्छ।”
भविष्य future describing word
आउने समय
“भविष्यमा उनीहरूको चित्रकारिता अध्ययन गर्ने उद्देश्य छ।”
सक्रिय active describing word
काममा लागिरहने; जाँगरिलो
“कालिज, परेवा, बाँदर दिनमा सक्रिय हुन्छन्।”
मौलिक original describing word
आफ्नै; नक्कल नगरिएको
“यहाँको संस्कृति मौलिक छ।”
विरुद्ध against describing word
विपक्षमा
“आफू बस्ने टोल, छरछिमेक र समुदायमा आयोजना हुने धूमपानविरुद्धको जनचेतनामूलक कार्यक्रममा सहभागी हुनुपर्छ।”
समानता equality; similarity noun
बराबरी; मिल्दोपन
“रेडियो र टेलिभिजनबाट प्रसारण गरिने कार्यक्रममा समानता पनि हुन्छन्।”
अतिरिक्त extra; besides describing word
बाहेक; थप
“यसका अतिरिक्त गीत सुन्न, सिनेमा र कार्टुन हेर्न पनि यसको प्रयोग गरिन्छ।”
आक्रमण attack noun
हमला
“कुकुर बनेको मुसालाई केले आक्रमण गर्यो?”
नकारात्मक negative describing word
नराम्रो असर गर्ने; नमान्ने
“वातावरणमा भएका हावा, पानी र माटो दूषित भए भने यसले हाम्रो स्वास्थ्यलाई नकारात्मक असर पार्छ।”
सहभागिता participation noun
भाग लिने काम
“पछि पछि तिमीले यस्ता प्रतियोगितामा सहभागिता जनाउन सक्छ्यौ।”
प्रस्ट clear describing word
स्पष्ट
“कसैले धूमपानका लागि दबाब दिएमा प्रस्टसँग नाइँ भन्नुपर्छ।”
पुष्टि proof; confirmation noun
प्रमाण दिएर साबित गर्ने काम
“यस भनाइलाई तर्कसहित पुष्टि गर्नुहोस्।”
सम्भव possible describing word
हुन सक्ने
“सम्भव भएसम्म बजारका तयारी खानेकुरा नखाऔँ।”
तीव्र fast; intense describing word
धेरै छिटो; कडा
“आधा स्वर तल भए कोमल र आधा स्वर माथि भए तीव्र हुन्छन्।”
हासिल achieved; obtained describing word
प्राप्त
“जसले ठिक तरिकाले औँला ठड्याएर बढी अङ्क हासिल गर्छ, उसले खेल जित्छ।”
तर्क argument; reasoning noun
प्रमाण र कारणसहितको कुरा
“सोच्ने, विचार गर्ने, बुद्धि लगाउने, तर्क गर्ने जस्ता मानसिक कार्य गर्न मदत गर्छ।”
दर्शन sight (of a deity); philosophy noun
देवता वा महान् व्यक्तिलाई हेर्ने काम; चिन्तन
“दसैँमा देवीको दर्शन गर्न दक्षिणा दमक गइन्।”
युग age; era noun
लामो समयखण्ड
मध्य middle describing word
बिच; माझ
“किराँती भाषामा ‘ने’ को अर्थ मध्य हो।”
प्राचीन ancient describing word
धेरै पुरानो
“नेपालमा थुप्रै प्राचीन दरबार रहेका छन्, जसमध्ये अर्घा दरबार पनि एक हो।”
विकल्प option; alternative noun
छान्न सकिने अर्को बाटो
बुँदा point (in a list) noun
मुख्य कुरा
“‘शिक्षा र उनका बुबा’ पाठका मुख्य मुख्य विषय बुँदामा टिपोट गर्नुहोस्।”
निर्वाह living; carrying out noun
गुजारा; पूरा गर्ने काम
“कविता प्रतियोगितामा जिल्लाका चर्चित कविहरूले निर्णायकको भूमिका निर्वाह गरेका थिए।”
खाद्य food; edible describing word
खाने कुरा
“यसरी एकले अर्कालाई खाँदै जाने नियमित प्रक्रियालाई खाद्य शृङ्खला भनिन्छ।”
लाभ benefit noun
फाइदा
“यसबाट समुदायका मानिसहरूलाई धेरै लाभ पुगेको छ।”
लगभग about; almost how, when or where
झन्डै; करिब
“ती अण्डाहरूलाई पोथीले लगभग बाइस दिनसम्म ओथारो बसेर चल्ला कोरल्छ।”
अत्यधिक excessive describing word
ज्यादै धेरै
“डाक्टरले मोबाइलको अत्यधिक प्रयोगका कारण यो समस्या आएको बताउनुभयो।”
उत्पादित produced describing word
उब्जाइएको; बनाइएको
“उहाँ स्थानीय उत्पादित वस्तुहरू बेच्नुहुन्छ।”
पर्याप्त enough describing word
चाहिएजति
“उनीसँग पर्याप्त पैसा थिएन।”
सोच thinking; thought noun
विचार
“देशलाई समृद्ध बनाउन नयाँ नयाँ अनुसन्धान र आविष्कार गर्नुपर्छ भन्ने सोच राख्थे।”
बढाउनु to increase verb
बढ्ने पार्नु
“सूर्यले आफ्नो तातो बढाउँदै गए।”
सचेत aware; alert describing word
होसियार; सजग
“लोचनका आमाबुबा वातावरण सरसफाइप्रति सचेत हुनुहुन्छ।”
उल्लिखित mentioned describing word
उल्लेख गरिएको
“माथि उल्लिखित जीवहरूको साथै झिँगा, कन्सुत्लो, जेलिफिस, मौरी आदि केही मेरुदण्ड नहुने जनावरका उदाहरणहरू हुन्।”
आर्जन earning noun
कमाइ
“काम वा पेसाबाट कसरी आय आर्जन गर्न सकिन्छ, लेख्नुहोस्।”
एकता unity noun
मिलेर एक भएको अवस्था
“हामीमा एकता किन आवश्यक पर्छ?”
कहिलेकाहीँ sometimes how, when or where
बेलाबेलामा
“उनीहरू कहिलेकाहीँ चिडियाखाना घुम्न जान्छन्।”
सन्तान children; offspring noun
छोराछोरी
“बुबा आमाकी म एक्ली सन्तान हुँ।”
युवा young person; youth noun
जवान
“फुर्सदको समयमा गाउँका युवा, बालबालिका तथा महिलाहरू पुस्तकालयमा बसेर पुस्तक तथा पत्रपत्रिका पढ्ने गर्दछन्।”
प्रतिस्पर्धा competition noun
होड
“आजभोलि व्यवसाय र प्रतिस्पर्धाका रूपमा पनि खेल खेलिन्छ।”
आदानप्रदान exchange noun
लेनदेन; साटासाट
“अझ त्योभन्दा पहिला चिठीको आदानप्रदान गर्न परेवा प्रयोग गरिन्थ्यो रे।”
ओगट्नु to occupy (space) verb
ठाउँ लिनु
“के यी सबै वस्तुहरूले ठाउँ ओगट्छन् होला?”
शैली style noun
भन्ने वा लेख्ने खास तरिका
“तपाईँ शिक्षकसँग भलिबल कसरी माग्नुहुन्छ, अनुरोधको शैलीमा कुराकानी गर्नुहोस्।”
व्यावहारिक practical describing word
व्यवहारमा काम लाग्ने
“बल्ल कुरा बुझेँ, यति साना भएर पनि कति व्यावहारिक कुरा जानेका!”
मनोरञ्जन entertainment noun
मन बहलाउने काम
“पहिले पहिले व्यायाम र मनोरञ्जनका लागि मात्र खेल खेलिन्थ्यो।”
चिकित्सा medicine (treatment) noun
रोगको उपचार
“अहिले म छात्रवृत्तिमा चिकित्सा विषय अध्ययन गर्दै छु।”
निबन्ध essay noun
कुनै विषयमा लेखिएको रचना
“रमाइला संवाद र निबन्ध छन्।”
घरेलु homemade; domestic describing word
घरमै बनेको; घरको
“यसबाट घरेलु चिया पनि बनाउन सकिन्छ।”
महसुस feeling; realization describing word
अनुभव
“गधा लडेपछि किसानलाई गल्ती महसुस भयो।”
अभियान campaign noun
लक्ष्य लिएर गरिने ठुलो काम
“उनले चालेको अभियानलाई धेरै नेपालीले मन पराए।”
सत्य truth; true describing word
साँचो
““तिमी सत्य कुरा भन,” शिक्षकले सोध्नुभयो।”
चाहना wish; desire noun
इच्छा
“सोची सोची नयाँ नयाँ गर्छु सिर्जना, सिर्जनालाई फैलाउने मेरो चाहना।”
छाती chest noun
घाँटीमुनिको शरीरको अगाडिको भाग
“गोडा र छाती तन्किएको र दुवै हात कुमदेखि तल शरीरसँग टाँसिएको अवस्थामा उभिनुहोस्।”
सदुपयोग good use noun
राम्रो कामका लागि प्रयोग
“प्राकृतिक सम्पदालाई सदुपयोग गर्नुपर्छ।”
शिशु baby; infant noun
भरखर जन्मेको बच्चा
“शिशु स्तनपानमा जोड दिनुपर्छ।”
जटिल complicated describing word
गाह्रो; अल्झिएको
“उत्पादनको प्रविधि धेरै जटिल पनि त छैन नि।”
परिवेश surroundings noun
वातावरण
“गाउँघरको परिवेश झल्किने चित्र तयार पार्नुहोस्।”
कर्म deed; action noun
काम; कार्य
“कामअनुसार नै कर्मको फल पनि भोग्नुपर्छ।”
समृद्धि prosperity noun
सम्पन्नता; उन्नति
“यसबाट समाजमा एकता, शान्ति र समृद्धिको वातावरण निर्माण हुन्छ।”
चिन्ता worry noun
मनको पिर
“त्यसैले जनावरहरू निकै चिन्तामा परे।”
हिंसा violence noun
अरूलाई चोट वा पीडा दिने काम
“घरेलु हिंसा नियन्त्रणमा सहयोग गरेको छ।”
पुर्खा ancestors noun
बाबुबाजे; पूर्वज
“बाँदरले मूर्तिलाई आफ्ना पुर्खा मान्छन् भन्ने उनीहरूले सुनेका थिए।”
खानी mine noun
जमिनभित्रबाट धातु आदि निकालिने ठाउँ
“एक जना विद्यार्थीले त्यहाँका कर्मचारीसँग खानीको सञ्चालनसम्बन्धी जिज्ञासा राखे।”
आयआर्जन earning a living noun
आम्दानी गर्ने काम
“फोहोर व्यवस्थापनबाट कसरी आयआर्जन गर्न सकिन्छ, लेख्नुहोस्।”
घरायसी household describing word
घरको; घरमा हुने
“घरायसी विषयवस्तु समेटेर चिठी लेख्न थाले।”
गणतन्त्र republic noun
जनताले चुनेको प्रमुख भएको शासन
“नेपालमा गणतन्त्र स्थापना भएपछि यसलाई सङ्ग्रहालयका रूपमा विकास गरिएको हो।”
पाटन high meadow noun
अग्ला पहाडबिचको समथर घाँसे मैदान
“यसलाई बाइस पाटन र त्रिपन्न तालको लेक भन्ने गरिन्छ।”
मिहिनेत hard work noun
परिश्रम
“उनको पलपलको मिहिनेतले उनलाई खुसी तुल्याउँछ।”
सौन्दर्य beauty noun
सुन्दरता
“प्राकृतिक सम्पदाले त्यस ठाउँको सौन्दर्य बढाउँछ।”
आकर्षित attracted describing word
तानिएको
“कुरिलो खेती पहिलो पटक देखेकी हुनाले उनी कुरिलो खेतीप्रति बढी आकर्षित हुन्छिन्।”
नारी woman noun
स्त्री; महिला
“मिथिला चित्रकला नारीद्वारा घरका भित्ता र पर्खालमा कोरिने चित्रकला हो।”
पिता father noun
बाबु
“महावीर पुनका पिता बेलायती सैनिक थिए।”
गम्भीर serious describing word
गहिरो; ठुलो
“कति गम्भीर कुरा गर्यौ नानी!”
Also गम्भीरता
वेशभूषा dress noun
पहिरन
“अभिनयमा विषयवस्तुअनुसार वेशभूषा र शृङ्गारमा सजिएर शरीरका अङ्ग चलाई हाउभाउसहित बोलेर नक्कल गर्ने गरिन्छ।”
वक्ता speaker describing word
बोल्ने व्यक्ति
“वक्तालाई बोल्नका लागि पाँच मिनेटको समय निर्धारण गरिएको छ।”
सङ्ग्रहालय museum noun
पुराना महत्त्वपूर्ण वस्तु राखिने ठाउँ
“त्यसैले सङ्ग्रहालयको अर्थ पुराना र महत्त्वपूर्ण सामान जम्मा पारेर राखिएको ठाउँ हो।”
प्रशंसा praise noun
तारिफ
“उनका यस्ता आनीबानीलाई घर र विद्यालय दुवैतिर प्रशंसा गर्छन्।”
गतिशील moving; dynamic describing word
चलिरहने
“गतिशील हावामा शक्ति हुन्छ।”
स्वार्थ selfishness; self-interest noun
आफ्नै फाइदाको मात्र चाह
“साथीलाई उपहार दिनु नराम्रो होइन तर गलत नियत र स्वार्थले दिनु राम्रो होइन।”
धर्ती earth; ground noun
पृथ्वी
“हामी धर्तीलाई के भन्छौँ?”
घना dense describing word
बाक्लो
“गाउँ घना जङ्गलको छेउमा थियो।”
कस्नु to tighten verb
कसेर बलियो बनाउनु
“पेचकिला कस्न र खोल्न पेचकसको प्रयोग गरिन्छ।”
Also कसिनु
कुशल skilful; well describing word
सिपालु; सन्चो
“माता कुशल गृहिणी थिइन्।”
जबाफ answer; reply noun
उत्तर
“अभिभावकले दिएको जबाफअनुसार तलका खाली ठाउँहरू भरेर एक विवरण तयार पार्नुहोस्।”
इमानदार honest describing word
साँचो र विश्वासिलो
“उनीहरू साह्रै इमानदार थिए।”
पिट्नु to beat; to hit verb
हान्नु; कुट्नु
“उनले गुरुआमाले भन्नुभएको कुरा सम्झिइन्, “कुनै जीवजन्तुलाई पिट्नुहुन्न।””
पन्छी bird noun
चरा
“कथामा जनावर र पन्छीले मानिसले झैँ कुराकानी गर्छन्।”
आदरणीय respected describing word
सम्मान गर्न लायक
त्याग्नु to give up verb
छोड्नु
“धूमपान गर्ने व्यक्तिलाई धूमपान त्याग्न सल्लाह दिनुपर्छ।”
सदरमुकाम district headquarters noun
जिल्लाको मुख्य कार्यालय भएको सहर
“बेसीसहर लमजुङ जिल्लाको सदरमुकाम रहेछ।”
धर्मावलम्बी follower (of a religion) noun
कुनै धर्म मान्ने व्यक्ति
“यहाँ विभिन्न जातजाति र धर्मावलम्बीका मानिसको बसोबास रहेको छ।”
पदक medal noun
पुरस्कारमा दिइने चक्का
“यस कक्षमा शाहकालका पदकको सङ्कलन गरिएको छ।”
उर्वर fertile describing word
अन्न धेरै फल्ने; मलिलो
“यहाँको जमिन उर्वर छ।”
याम season noun
ऋतु; मौसम
“गर्मी याममा देखिने कतिपय जनावरहरू हिउँदमा देखिँदैनन्।”
भिड crowd noun
धेरै मानिसको घुइँचो
“त्यहाँ पत्रपत्रिका किन्नेको भिड हुन्छ।”
प्रिय dear describing word
प्यारो
“प्रिय साथी, जनकपुर नेपालको प्रसिद्ध सहर हो।”
प्रस्थान departure noun
हिँडाइ; यात्राको सुरु
“ऊ कति बजे घरबाट विद्यालय प्रस्थान गर्छ?”
सत्कार hospitality; welcome noun
पाहुनाको आदर
“तपाईँको घरमा पाहुना आउँदा कसरी सत्कार गर्नुहुन्छ?”
अठोट resolve; determination noun
मनमा गरिएको पक्का निधो
“घर पुगेर उसले एउटा अठोट गर्यो, “अब म बाँसुरी बेसुरमा बजाउँदिन।””
ढल्नु to fall over verb
लडेर पल्टनु
“बाटामा रुख ढलेका छन्।”
अपरिचित stranger; unfamiliar describing word
नचिनेको
“अपरिचित व्यक्तिबाट पनि आवश्यक पर्दा सहयोग लिन सकिन्छ।”
घृणा hatred noun
घिन; नफरत
“विस्मयादिबोधकले वक्ताका मनका हर्ष, विस्मय, प्रशंसा र घृणा व्यक्त गर्छन्।”
मेलापात farm work (together) noun
मिलेर गरिने खेतीको काम
“त्यही ढाँचाअनुसार विद्यार्थीले समुदायमा मनाइने चाडपर्व, मेलापात, संस्कार आदि सम्बन्धमा सूचना सङ्कलनका लागि तयारी गरे।”
उदार generous describing word
दिलदार; मनकारी
“पृथ्वीनारायण शाह उदार भावका मान्छे थिए।”
Also उदारता
हार्नु to lose verb
हार खानु; पराजित हुनु
“तिमीले दौड चाहिँ हार्यौ।”
होसियारी care; caution noun
सावधानी
“होसियारी नअपनाउँदा चोटपटक लाग्न सक्छ।”
भलो good; well-being describing word
हित; कल्याण
“हामीले अरूलाई भलो हुने काम गर्नुपर्छ।”
पहरा cliff noun
ठाडो ढुङ्गेनी भिर
“रिसाइ पाखा पहरा लछार्छिन्, ढुङ्गा र मूढा तटमा पछार्छिन्, बाढी र पैरासित गडगडाई थर्काउँछिन् पर्वतराजलाई।”
मही buttermilk noun
दही मथेपछि रहने पातलो पेय
“मकै र भटमाससँगै दही र मही खाँदै बिस्कुन हेरौँला।”
विचित्र strange; wonderful describing word
अनौठो
“त्यो घामछायामय कुञ्जभित्र, छन् इन्द्रिनीका रचना विचित्र, आनन्दमा चट्ट फिँजाइ लट्टा, खेल्छिन् छहारीमुनि नित्य गट्टा।”
मूर्ख foolish; fool noun
बुद्धि नभएको
“ऊ निकै गफी र मूर्ख पनि थियो।”
जिद्दी stubborn; insistence describing word
हठ; अडान
“आमाले सम्झाउँदै भन्नुभयो, “जिद्दी नगर न बाबु!””
परिश्रमी hard-working describing word
मिहिनेती
वकालत advocacy noun
कसैको पक्षमा बोल्ने काम
“अर्थात् राजा वैधानिक शासकका रूपमा रहनुपर्ने कुराको वकालत उनले गरेका छन्।”
फेदी foot of a hill noun
पहाडको तल्लो भाग
“बस ओरालो सडक हुँदै डाँडाको फेदीमा आयो।”
रङ्गशाला stadium noun
खेल वा प्रदर्शन हुने ठुलो मैदान
“झिलिमिली रङ्गशालामा रमाइलो थियो।”
च्याङ्ग्रो Himalayan goat describing word
हिमाली भेगको भुवादार बाख्रो
“भेडाको सङ्ख्या च्याङ्ग्राकोभन्दा कतिले बढी रहेछ?”
हाता compound; grounds noun
भवनको चारैतिरको घेरिएको ठाउँ
“विद्यालयको हातामा गाईवस्तु नछोडौँ।”
बालसाहित्य children’s literature noun
केटाकेटीका लागि लेखिएका कथा, कविता
“मेरो आलमारीमा केही बालसाहित्यका पुस्तक पनि छन्।”
पत्रकारिता journalism noun
समाचार सङ्कलन र प्रकाशनको काम
“उनले नेपालको शिक्षा, न्याय प्रशासन, नेपाली भाषा र पत्रकारिताका क्षेत्रमा उल्लेख्य योगदान पुर्याएका छन्।”
चाङ pile; stack noun
थुप्रो
“कापीका पानालाई चाङ बनाएर राखेको देख्नुभएको छ?”
शव dead body noun
लास
“केही बेरपछि शव उठाएर खोलातिर लगे।”
तट shore; bank noun
किनार
“रिसाइ पाखा पहरा लछार्छिन्, ढुङ्गा र मूढा तटमा पछार्छिन्, बाढी र पैरासित गडगडाई थर्काउँछिन् पर्वतराजलाई।”
पुष्प flower noun
फूल
टक्क (stopping) suddenly how, when or where
एकाएक रोकिने गरी
“एकैछिनमा ट्र्याक्टर टक्क रोकियो।”
आतुर eager describing word
हतारिएको; उत्सुक
“त्यसैले त्यहाँ पुग्न आतुर थियौँ।”
अटल firm; steady describing word
नहल्लिने; दृढ
“कसले कर्तव्य र आदर्शमा अटल हुन सिकाउँछ?”
पछार्नु to throw down verb
भुइँमा लडाउनु
“उनी खेतको तल्लो गरामा पछारिए।”
निन्याउरो gloomy describing word
उदास अनुहारको
“आफूसँग खेल्ने सुबोध भाइ चाहिँ निन्याउरो अनुहार लगाएर उभिइरहेको थियो।”
बुद्धिमानी wise; wisdom noun
बुद्धि भएको गुण
“ज्ञान, सिप सिक्छौँ हामी बुद्धिमानी हुन।”
आलमारी cupboard noun
सामान राख्ने दराज
“मेरो पढ्ने कोठामा सानो आलमारी छ।”
गृहिणी homemaker noun
घरको काम सम्हाल्ने महिला
“माता कुशल गृहिणी थिइन्।”
पराइ outsider; not one’s own noun
आफ्नो नभएको; अर्काको
“यहाँ अपरिचित, पराइ र विदेशीसँगको सम्बन्ध, सहयोग, सद्भाव अनि सहकार्यको संस्कृति बढ्न थालेको छ।”
भूल mistake noun
गल्ती
“यसलाई हल गर्दा प्रयत्न र भूल विधिले गर्दा यसरी गरिन्छ।”
मुस्कान smile noun
मुस्कुराहट
“दुवै आमाहरूको अनुहारमा अनौठो मुस्कान देखियो।”
हुटहुटी eagerness noun
गर्न मन लागेको तीव्र इच्छा
कर्णधार leader describing word
डोऱ्याउने व्यक्ति
दीन poor; humble describing word
गरिब; दुःखी
मात्तिनु to become arrogant verb
घमन्ड गर्नु
“त्यसैले जित्दा मात्तिनु हुँदैन, हार्दा आत्तिनु हुँदैन।”
लछार्नु to drag verb
घिसार्नु
“रिसाइ पाखा पहरा लछार्छिन्, ढुङ्गा र मूढा तटमा पछार्छिन्, बाढी र पैरासित गडगडाई थर्काउँछिन् पर्वतराजलाई।”
लाठो stick; club noun
ठुलो लौरो
“एउटाले दापबाट झिकेर खुकुरी उजाए, अर्काले तगारोनजिकै ठड्याएको लाठो उचाले।”
तगारो wooden gate; bar gate noun
आँगनको काठको ढोका
“गाईवस्तु पस्लान् भनेर तीर्थाको आँगनछेउमा तगारो लगाइएको थियो।”
बगाल herd; troop noun
हुल; बथान
“सदा झैँ दिउँसोपख बाँदरका बगाल उफ्रँदै बारीतिर आउन थाले।”
पर्वतराज the Himalaya noun
हिमालय
“रिसाइ पाखा पहरा लछार्छिन्, ढुङ्गा र मूढा तटमा पछार्छिन्, बाढी र पैरासित गडगडाई थर्काउँछिन् पर्वतराजलाई।”
सतरन्ज chess noun
बुद्धिचाल
“यसअन्तर्गत सतरन्ज, टेबलटेनिस, क्यारमबोर्ड, बाघचाल जस्ता खेल पर्छन्।”
दाप sheath noun
खुकुरी वा तरबार राख्ने खोल
“एउटाले दापबाट झिकेर खुकुरी उजाए, अर्काले तगारोनजिकै ठड्याएको लाठो उचाले।”
चुल्ठो braid noun
बाटेको कपाल
हाइसन्चो relief; peace noun
चिन्ता नभएको अवस्था
“हामीलाई पनि हाइसन्चो हुने भयो।”
लट्टा matted hair noun
जमेर डल्लो परेको कपाल
“त्यो घामछायामय कुञ्जभित्र, छन् इन्द्रिनीका रचना विचित्र, आनन्दमा चट्ट फिँजाइ लट्टा, खेल्छिन् छहारीमुनि नित्य गट्टा।”
कुनिउँ stack (of straw) noun
परालको चाङ
फिलिङ्गो spark; ember noun
बल्दो आगोको टुक्रा
Idioms, proverbs and phrases 18
जोड दिनु to emphasize phrase
विशेष महत्त्व दिनु
“छनोट गर्दा सकेसम्म आफ्नो खेतबारी तथा गाउँघरमा उत्पादन भएका खानेकुरामा जोड दिनुपर्छ।”
देखा पर्नु to appear phrase
प्रकट हुनु
भाग लिनु to take part phrase
सहभागी हुनु
“जम्मा कति विद्यार्थीहरू वनभोज जाने सर्वेमा भाग लिएछन्?”
ध्यान राख्नु to take care; to keep in mind phrase
होस गर्नु; हेरविचार गर्नु
“तपाईँको घर वरपर जल प्रदूषण हुन नदिन के के कुरामा ध्यान राख्नुहुन्छ?”
मान राख्नु to respect phrase
इज्जत गर्नु
ज्यान जानु to lose one’s life phrase
मर्नु
“फेरि ज्यान जाला।”
लय हाल्नु to sing in tune phrase
भाका मिलाएर गाउनु
“निर्मलाले नरेशलाई सोध्छे, “तँ कविता लय हालेर पढ्छस्?””
टाँस गर्नु to put up (a notice) phrase
सूचना आदि टाँस्नु
पछि हट्नु to back away; to hesitate phrase
हात झिक्नु
“आफूले जानेका कुरा सिकाउन पछि हट्नु हुँदैन।”
नाम चल्नु to become famous phrase
नाम प्रसिद्ध हुनु
“यस्तै देशका नाम चलेका मानिसले प्रयोग गरेका सामान पनि कतिपय मानिसले जम्मा पारेर राखेका हुन्छन्।”
जिम्मा लिनु to take charge of phrase
जिम्मेवारी लिनु
मन लगाउनु to put one’s heart into phrase
ध्यान दिएर लाग्नु
“आजभोलि पढाइमा त्यति मन लगाएको देखिँदैन।”
ओत लाग्नु to take shelter phrase
पानी वा घामबाट जोगिने ठाउँमा बस्नु
“उनले यताउता हेरे तर ओत लाग्ने सुरक्षित ठाउँ कतै देखेनन्।”
चिरा पर्नु to crack phrase
चर्किनु
हात मिलाउनु to shake hands; to join hands phrase
मेलमिलाप गर्नु
“कसैले मसँग हात मिलाए।”
गाँठो पार्नु to tie a knot phrase
गाँठो कस्नु
“ओढिरहेको पछ्यौराको छेउ गाँठो पार्न थालिन्।”
घाम ताप्नु to bask in the sun phrase
घाममा बसेर जिउ तताउनु
“आँगनमा बसेर पारिलो घाम ताप्दै हातगोडाका नङ काटे।”
छाती फुलाउनु to puff out one’s chest phrase
फुर्ती लगाउनु