Grade 2 Nepali Words
The key words first: the ones Grade 2’s Nepali book teaches, then the ones used most widely in the books every student reads.
Key words 237
अवस्था condition; state noun
हालत; स्थिति
“तपाईँ यस्तो अवस्थामा के गर्नुहुन्छ?”
प्राप्त received; obtained describing word
पाइएको; भेटिएको
“बोटबिरुवाबाट के के प्राप्त गर्न सकिन्छ?”
व्यक्ति person noun
मानिस; जन
“स्यालले भन्यो, “भात पकाउने व्यक्तिलाई भान्से भनिन्छ।””
तयार ready describing word
बनिसकेको; ठिक भएको
“आमाले कोसेली तयार पार्नुभयो।”
कारण reason; cause noun
केही हुनुको मूल कुरा
“वस्तु स्पष्ट नदेखिने कारण के हो?”
उदाहरण example noun
बुझाउन दिइने नमुना
“सिधा किनारा भएका वस्तु प्रयोग गरी उदाहरणमा दिइएजस्तै त्रिभुजहरू बनाउनुहोस्।”
यस्तो like this; such describing word
यो जस्तो; यस किसिमको
“तपाईँले यस्तो कतै देख्नुभएको छ?”
वर्ष year noun
बाह्र महिनाको समय; साल
“उनीहरूको उमेरबिच कति वर्ष फरक रहेछ?”
प्रस्तुत presented describing word
अगाडि राखिएको; देखाइएको
“कुनै एक स्थानीय गीतमा लय, ताल, भाव र चाल मिलाई नृत्य प्रस्तुत गर्नुहोस्।”
निर्माण construction; making noun
बनाउने काम
“ती आकारको संयोजन गरी अर्को आकृति निर्माण गर्नुहोस्।”
अध्ययन study noun
पढेर वा खोजेर बुझ्ने काम
“बिहीबार तपाईँ विद्यालयमा कुन विषय अध्ययन गर्नुहुन्छ?”
खर्च expense noun
पैसा लाग्ने काम
आवश्यक necessary describing word
चाहिने; जरुरी
“विद्युत् हाम्रा लागि अति आवश्यक छ।”
Also आवश्यकीय
परिवर्तन change noun
एक अवस्थाबाट अर्कोमा बदलिने काम
“मणिले कति बजे पोसाक परिवर्तन गर्छन्?”
स्रोत source noun
कुनै कुरा निस्कने वा पाइने ठाउँ
“प्रकाश दिने वस्तुलाई प्रकाशको स्रोत भनिन्छ।”
मूल्य price; value noun
कुनै चिज किन्दा तिर्नुपर्ने पैसा; मोल
“उनीहरूले पसलेसँग एक किलोग्राम सुन्तलाको मूल्य सोधे।”
समस्या problem noun
सजिलै नमिल्ने कठिन कुरा
“हामीले पनि समस्या परेका बेला सहयोग माग्नुपर्छ।”
संस्था organization noun
कुनै उद्देश्यले बनेको समूह
“सुरुमा यो संस्था खोल्न उनलाई निकै गाह्रो भयो।”
पाठ lesson noun
पढ्ने विषयको एउटा भाग
“पाठअनुसार कुन काम पहिले भयो?”
सेवा service noun
अरूका लागि गरिने काम; सहायता
समाधान solution noun
समस्याको टुङ्गो वा उपाय
“उनले समस्या समाधान गर्न के गरिन्?”
स्थानीय local describing word
त्यही ठाउँको; रैथाने
“साथीसँग मिलेर स्थानीय गीत गाऔँ।”
Also स्थानीयता
विवरण details noun
विस्तारमा भनिएको कुरा
“अभिभावकले दिएको जवाफअनुसार तलका खाली ठाउँहरू भरेर एक विवरण तयार पार्नुहोस्।”
मिति date noun
कुनै दिन जनाउने गते, महिना र साल
“मितिमा के लेख्ने होला?”
मुख्य main describing word
प्रमुख; प्रधान
“‘शिक्षा र उनका बुबा’ पाठका मुख्य मुख्य विषय बुँदामा टिपोट गर्नुहोस्।”
सूचना information; notice noun
थाहा दिइने कुरा; खबर
“सञ्चारका साधनबाट सूचना लिन र दिन सकिन्छ।”
माटो soil; earth noun
जमिनको माथिल्लो धुलो भाग
“उक्त माटोबाट मन पर्ने सामानको नमुना बनाउनुहोस्।”
प्राकृतिक natural describing word
प्रकृतिबाट बनेको
“यी प्राकृतिक वस्तुहरू हुन्।”
राष्ट्रिय national describing word
देशको; राष्ट्रसम्बन्धी
“राष्ट्रिय गान गाएर सुनाउनुहोस्।”
सम्बन्धित related describing word
सम्बन्ध भएको; बारेको
“मन्दिर, मस्जिद, गुम्बा र चर्चमा सम्बन्धित धर्मका मानिसहरू जान्छन्।”
कार्यक्रम programme; event noun
गरिने कामको तालिका वा समारोह
“त्यो कार्यक्रम किन मन पर्छ?”
साधन means; tool noun
काम गर्न प्रयोग हुने चिज; उपाय
“कुराकानी गर्न प्रयोग गरिने वस्तु सञ्चार साधन हुन्।”
जानकारी information noun
थाहा भएको कुरा; ज्ञान
बिक्री sale noun
बेच्ने काम
“एउटा पसलमा एक दिनको बिजुलीका सामानको बिक्रीको विवरण तालिकामा दिइएको छ।”
पहिचान identification; identity noun
चिन्ने काम; चिनारी
“निम्नलिखित लक्षणहरूको आधारमा मौसम पहिचान गर्नुहोस्।”
सम्पत्ति property noun
धन र जायजेथा
“वनजङ्गल हामी सबैको साझा सम्पत्ति हो।”
ल्याउनु to bring verb
कुनै चिज लिएर आउनु
“अमरले के के ल्याए?”
जमिन land; ground noun
भुइँ; भूमि
“जमिनभित्र बिरुवाका कुन भाग छ?”
Also जमिनदार
त्यस्तै likewise; in the same way how, when or where
त्यसरी नै
“ताँती हेर कमिला, हिँड्ने त्यस्तै गरेर।”
परीक्षण test; experiment noun
जाँचेर हेर्ने काम
हावा air; wind noun
हामी सास फेर्ने कुरा; बतास
“बिरुवाले पनि माटो र हावाबाट आफूलाई चाहिने कुरा लिन्छन्।”
अर्थ meaning noun
शब्द वा कुराले बुझाउने भाव
“गृहकार्य, दृश्य, आँगन, पाको, मितव्ययी शब्दको अर्थ शब्दकोशबाट खोजेर कापीमा लेख्नुहोस्।”
पुर्याउनु to take (somewhere); to deliver verb
कतै पुग्ने गरी लैजानु
“यस्ता साधनले हामीलाई छिटो पुर्याउँछन्।”
शारीरिक physical; bodily describing word
शरीरको; शरीरसम्बन्धी
“शारीरिक क्रियाकलाप गर्नुअगाडि जिउ तताउने कसरत गर्नुपर्दछ।”
महिना month noun
वर्षको बाह्र भागमध्ये एक
“फागुनको महिना, फुर्सद छ कि छैन?”
उपाय way; remedy noun
काम बनाउने जुक्ति
“बाघ धपाउने उपाय बनेछ।”
उमेर age noun
जन्मेदेखिको समय
“उनीभन्दा उमेरले चार जना जेठा छन् भने उनको परिवारमा कति जना सदस्य छन्, पत्ता लगाउनुहोस्।”
सिकाइ learning noun
सिक्ने काम
आम्दानी income noun
कमाइ; आय
“यसो गर्दा आम्दानी पनि हुन्छ।”
मदत help noun
सहयोग; सघाउ
“वनजङ्गलले नै हाम्रो वरपरको वातावरण सफा राख्न मदत गर्दछ।”
नदी river noun
ठुलो खोला
“नदीको छेउमा भ्यागुतो ट्वारट्वार गरेर कराउन थाल्यो।”
भाषा language noun
बोल्ने र लेख्ने माध्यम; बोली
“कक्षाका फरक फरक भाषा बोल्ने साथीहरूसँगै हुने गरी घेरामा बस्नुहोस्।”
विचार thought; idea noun
मनमा आउने सोच
“सूर्यले हावाको घमन्ड तोड्ने विचारले एउटा बाजी राखौँ भने।”
Also विचारी
ज्ञान knowledge noun
जानेको कुरा; बुझाइ
“ज्ञानी मान्छे ज्ञानको यज्ञ गर्दै रहेछन्, जताततै गुरुले ज्ञान छर्दै रहेछन्।”
त्यस्तो like that; such describing word
त्यो जस्तो; उस्तो
“त्यस्तो किन भएको होला?”
जनाउनु to show; to indicate verb
थाहा दिनु; सङ्केत गर्नु
“अभ्यास दायाँ दिइएको चित्रमा वृत्तले विद्यार्थी बस्ने स्थानलाई जनाउँछ।”
सूची list noun
क्रमैसँग लेखिएका नामहरू
“तपाईँले कुन कुन वस्तुहरूको ध्वनि सुन्नुभएको छ, सूची बनाउनुहोस्।”
प्रकृति nature noun
पृथ्वी, आकाश, बोटबिरुवा आदि संसार
“प्रकृतिमा भएका विभिन्न वस्तुहरू सङ्कलन गर्नुहोस्।”
सुरक्षा safety noun
बचाउ; रक्षा
निम्नलिखित following; listed below describing word
तल लेखिएको
“निम्नलिखित लक्षणहरूको आधारमा मौसम पहिचान गर्नुहोस्।”
उपकरण tool; equipment noun
काम गर्ने साधन; औजार
“उपकरणले हाम्रा कठिन कामलाई सजिलो बनाउँछन्।”
परिचय introduction noun
चिनारी
“उहाँले आफ्नो परिचय दिनुभयो।”
दैनिक daily describing word
हरेक दिनको
“तपाईँले दैनिक रूपमा गर्ने कुनै पाँचओटा काम कापीमा लेख्नुहोस्।”
अन्त्य end describing word
अन्तिम भाग; समाप्ति
“अन्त्यमा बाँकी हुने नै विजेता हुन्छ।”
अन्तिम last; final describing word
सबैभन्दा पछिल्लो
“हप्ताको अन्तिम बार कुन हो?”
संस्कृति culture noun
कुनै समाजका चालचलन, कला र परम्परा
“पन्चेबाजा हाम्रो संस्कृतिसँग सम्बन्धित भएकाले यसको संरक्षण गर्नु आवश्यक छ।”
क्रमशः one by one; gradually how, when or where
पालैपालो; बिस्तारै
गते day of the month noun
महिनाको दिन
“बुद्धजयन्ती कति गते परेको छ?”
साल year; sal tree noun
वर्ष; कडा काठ हुने ठुलो रुख
“दिपुले सालको पात गाँसेर बनाएको दुनो किनिन्।”
बालबालिका children noun
केटाकेटी
“बालबालिका के गर्दै छन्?”
पद्धति system; method noun
काम गर्ने तरिका; प्रणाली
“माथि उल्लेख भएको सङ्ख्याभन्दा फरक खालका गन्ती गर्ने सङ्ख्या पद्धति तपाईँहरूलाई थाहा छ?”
फोहोर dirt; rubbish noun
सफा नभएको; मैला
“फोहोर सही ठाउँमा फ्याँकिएको।”
Also फोहोरी
तिर्नु to pay verb
लिनुपर्ने पैसा दिनु
“असीमले तीन जनाको मात्र भाडा तिर्यो।”
गराउनु to get something done verb
अरूलाई गर्न लगाउनु
“गाउँका मानिसहरूले उनीहरूलाई अस्पताल लगी उपचार गराए।”
घण्टा hour; bell noun
साठी मिनेटको समय; बजाउने घन्टी
“घनश्यामले भने, “हेर न घमराज, मेरो घडीमा त घण्टा सुई नै हराएछ!””
यसै just like this; for free how, when or where
यसरी नै; सित्तैँ
“यसै गरी पानीघट्ट घुमाएर अन्न पिसिन्छ।”
फाइदा benefit noun
लाभ; नाफा
“बोटबिरुवाबाट हामीलाई धेरै फाइदा हुन्छ।”
नियमित regular describing word
नियमअनुसार हुने; सधैँ गरिने
“नियमित योग गर्नाले सम्झिने शक्ति बढाउँछ।”
वास्तविक real; actual describing word
साँचो; काल्पनिक नभएको
पठाउनु to send verb
कतै जान वा पुग्न लगाउनु
“उनको कथा सुनिदिनेलाई उनी कोसेली दिएर पठाउँछन्।”
सुरक्षित safe describing word
खतरा नभएको; जोगिएको
“जथाभावी नदौड है, लड्न पनि सक्छौ, राम्रोसँग हिँड्ने गर, सुरक्षित हुन्छौ।”
सफा clean describing word
फोहोर नभएको
“उनीहरू सफा र स्वच्छ वातावरणमा बस्छन्।”
आधारभूत basic describing word
जग वा आधार बनेको
“मेरो विद्यालयको नाम महाकाली आधारभूत विद्यालय हो।”
अपनाउनु to adopt; to follow verb
अँगाल्नु; स्वीकार गर्नु
“विद्युत्को प्रयोग गर्दा सावधानी अपनाउनुपर्छ।”
उपचार treatment noun
रोग निको पार्ने काम
“गाउँका मानिसहरूले उनीहरूलाई अस्पताल लगी उपचार गराए।”
वर्णन description noun
कुनै कुराको विस्तारमा बयान
“समूहमा बस्नुहोस् र आफ्ना परिवारका सदस्यका बारेमा वर्णन गरी साथीलाई सुनाउनुहोस्।”
फर्कनु to return verb
जहाँबाट आएको त्यहीँ फेरि जानु
“दुई दिनपछि आमासँगै उनी घर फर्किन लागिन्।”
सहर city; town noun
धेरै मानिस र बजार भएको ठुलो बस्ती
“लोखर्के र न्याउरी मिलेर सहर हिँडे।”
यही this very one noun
यो नै
कहिले when; sometimes how, when or where
कुन बेला
“कहिलेकाहीँ भेट्टाइ खेल्छौँ।”
पुनः again how, when or where
फेरि; दोहोर्याएर
अनुभव experience; feeling noun
भोगेर वा देखेर थाहा पाएको कुरा
“घाँटीमा छुँदा थर्केको अनुभव भयो होला।”
भ्रमण trip; tour noun
घुमफिर; यात्रा
“कहिले शैक्षिक भ्रमण लैजानुहुन्छ।”
स्वर voice; tone; vowel noun
मुखबाट निस्कने आवाज
“गैँडाले झन् चर्को स्वरले हाँस्दै भन्यो, “माउते दाइलाई तपाईँले पालेको कि तपाईँलाई माउते दाइले पालेको?””
दक्षिण south describing word
सूर्य उदाउने दिशातिर फर्कँदा दाहिने हात परेको दिशा
“केही समयपछि चुम्बकले देखाएको उत्तर र दक्षिण दिशा चिन्नुहोस्।”
निम्न following; low describing word
तलको; तल्लो
“रुलरको प्रयोग गरी तलको जस्तै वर्गाङ्कित कागजमा निम्न लम्बाइ भएको वर्गको चित्र बनाउनुहोस्।”
जति as much as; as many as describing word
जुन मात्रामा
“काम जति मानिसले गरेपछि नाम पनि उनीहरूकै हुन्छ नि।”
सर्नु to move; to spread verb
ठाउँ बदल्नु; एकबाट अर्कोमा लाग्नु
“बाबुको रुगाखोकी नानीलाई सरेजस्तो छ।”
गणना counting noun
गन्ती गर्ने काम
“सङ्ख्याहरूको गणना गर्दा पछि आउने सङ्ख्या पहिले आउने सङ्ख्याभन्दा ठुलो हुन्छ र?”
तोक्नु to fix; to set verb
निश्चित गर्नु; किटान गर्नु
“पहिले नै तोकिएको खुला ठाउँमा लाइनमा बस्नुहोस्।”
छोरा son noun
आफ्नो बाबुआमाको केटो सन्तान
“त्यहाँ मामाको छोराको विवाह थियो।”
विवाह wedding; marriage noun
बिहे
“त्यहाँ मामाको छोराको विवाह थियो।”
प्रदर्शन show; display noun
देखाउने काम
“आफ्नो चित्र कक्षाकोठामा प्रदर्शन गर्नुहोस्।”
व्यक्त expressed describing word
भनिएको; प्रकट गरिएको
“यसलाई गणितीय वाक्यमा यसरी व्यक्त गर्न सकिन्छ।”
गोडा leg; foot noun
खुट्टा
“मुनेका गोडामा नङ थिएनन्।”
सजिलो easy describing word
गाह्रो नभएको
“परिचित मानिससँग सहयोग माग्न सजिलो हुन्छ।”
चाल movement; way of moving noun
हिँडाइ; गति
“यो जनावरको चाल हो।”
स्थल place; site noun
ठाउँ
“सामाजिक स्थलमा होहल्ला गर्नु र पालो मिच्नु हुँदैन।”
बन्द closed; shut describing word
खुला नभएको
“घडी किन बन्द भएको थियो?”
सजिलै easily how, when or where
सजिलोसँग; बिना दुःख
“बालिकाले दोस्रो चित्रमा किन आफ्नो सामान सजिलै नभेटेको होला?”
औषधी medicine noun
रोग निको पार्ने चिज
“पेम्बा र आङीले फुर्बाको घाउमा औषधी लगाए।”
मान्छे person noun
मानिस
“ऋषिरामले भने, “हिँड, मेलामा धेरै मान्छे हुन्छन्।””
लैजानु to take away verb
लिएर जानु
“त्यति बेला भाइले भन्यो, “नाइँ, म लैजान दिन्नँ।””
माथिल्लो upper describing word
माथि रहेको; उपल्लो
“छाया माथिल्लो तलामा गइन्।”
योग exercise and meditation; sum noun
शरीर र मनको अभ्यास; जोड
“नियमित योग गर्नाले सम्झिने शक्ति बढाउँछ।”
हटाउनु to remove verb
अलग गर्नु; पन्छाउनु
“अल्छी पारा हटाई, साथीलाई सघाई, ज्ञान बुद्धि छर्ने हो, राम्रो काम गर्ने हो।”
शुद्ध pure; correct describing word
नमिसिएको; गल्ती नभएको
“तपाईँको घरमा पानी शुद्ध बनाउन के के गर्नुहुन्छ?”
यात्रा journey; trip noun
एक ठाउँबाट अर्को ठाउँ जाने काम
यस्तै like this; similarly describing word
यसै किसिमको
पालना following (rules); obeying noun
भनेअनुसार गर्ने काम
“हामीले अरूलाई पनि ट्राफिक नियम पालना गराउनुपर्छ।”
छोड्नु to leave; to let go verb
त्याग्नु; छाड्नु
“सबै मिली गाएको, गाना सुनेर गमला र गोनु आए, खाना छोडेर।”
त्यति that much describing word
त्यो मात्रामा
“त्यति बेला भाइले भन्यो, “नाइँ, म लैजान दिन्नँ।””
जन्मनु to be born verb
संसारमा आउनु
“त्यति नै बेला बाटामा बुद्ध जन्मेका थिए।”
कमजोर weak describing word
बल नभएको; दुर्बल
“जुन कुखुरा कमजोर हुन्थ्यो त्यसलाई समातेर लैजान्थ्यो।”
पालैपालो in turn; one by one how, when or where
एकपछि अर्को गरेर
“अब पालैपालो के के सुनियो भनौँ।”
प्रशस्त plenty describing word
धेरै; पर्याप्त
“खेतबारीमा प्रशस्त अन्न, तरकारी र फलफूल फलाउँछन्।”
हिउँ snow noun
जमेर सेतो भएको पानी
“हिउँ, ताल, खोला, झरना पानीका केही स्रोत हुन्।”
बचत savings describing word
खर्चपछि जोगाएर राखिएको पैसा
“उनले तरकारी र फलफूल बेचेर आएको पैसा बैङ्कमा बचत गर्छन्।”
सार्नु to move; to copy verb
एक ठाउँबाट अर्को ठाउँमा लैजानु; उतार्नु
“‘ट्याक्टर’ पाठ राम्रो अक्षरमा कापीमा सारेर देखाउनुहोस्।”
बिरामी sick; ill describing word
रोग लागेको; सन्चो नभएको
“गाउँका सबै मानिस बिरामी परे।”
तल्लो lower describing word
तलतिरको
“तल्लो घर ठुलाबुबा र ठुलीआमाको हो।”
बजे o’clock how, when or where
घडीको समय जनाउने शब्द
“रतन बिहान कति बजे उठ्छन्?”
बग्नु to flow verb
पानी आदि एकातिर सर्दै जानु
“हावा चल्यो सिरिरिरी कस्तो शीतल, खोला बग्यो तलतिर गर्दै कलकल।”
वर्ण letter; colour noun
अक्षर; रङ
“‘सबै मेरा गुरु’ पाठको पहिलो हरफमा कतिओटा वर्ण छन्, भन्नुहोस्।”
किसान farmer noun
खेती गर्ने मानिस
“काकी मेरी डाक्टर, काका किसान, जानुहुन्छ बारीमा साँझ बिहान।”
Also किसानी
नगरपालिका municipality noun
सहरको स्थानीय सरकार
“दुवै नगरपालिकामा गरी जम्मा कतिओटा सडकबत्ती रहेछन्?”
गुरुआमा (female) teacher noun
पढाउने महिला; शिक्षिका
“उनीहरू गुरुआमाका घरमा गए।”
खेलकुद sports noun
खेल र व्यायाम
“एकैछिनमा खेलकुद प्रतियोगिता सुरु भयो।”
चाडपर्व festival noun
मनाइने विशेष दिन; चाडबाड
“चाडपर्वमा हामीले के के खान्छौँ?”
दुर्घटना accident noun
अचानक हुने नोक्सानी वा चोटपटक
“लापरवाही गर्दा दुर्घटना हुन्छ।”
बाँच्नु to live; to survive verb
जीवित रहनु
“दिदीले सोच्नुभयो, “खुर्सानी र भोगटे मात्र खाएर को पो बाँचेको होला र?””
तेल oil noun
तोरी, तिल आदिबाट निकालिएको चिल्लो
“पञ्चकी छोरीले तेल र पिठो ल्याई।”
Also तैल
समाचार news noun
भरखरको खबर
“म समाचार र गीत सुनाउँछु।”
फाल्नु to throw away verb
नचाहिने कुरा फ्याँक्नु
“फोहोर फाल्ने ठाउँमा मात्र फोहोर फाल्नुपर्छ।”
गर्मी heat; summer noun
तातोपन; गर्मी याम
“गर्मी दिन देखाउने चित्र कुन हो?”
पढाइ studies; reading noun
पढ्ने काम
“तपाईँको कक्षामा पढाइ हुने विषय र पढाउने शिक्षकको नाम भन्नुहोस्।”
रुचि interest; liking noun
मन पर्ने कुरा; चाह
“बहिनीको रुचि बुझेर, किताब कापी टिपेर, मिलाउन थालिन् दिदीले, झोलामा हालिन् बहिनीले।”
संवाद dialogue; conversation noun
दुई वा बढीबिचको कुराकानी
“रमाइला संवाद र निबन्ध छन्।”
खेत field (for rice) noun
धान रोपिने जमिन
“खेतमा खेताला थिए।”
अभिनय acting noun
नक्कल गरेर देखाउने काम
“एक समूहले जनावरको नाम भन्ने र अर्को समूहले पालैपालो जनावरको चाल अभिनय गर्नुहोस्।”
राम्ररी well; properly how, when or where
राम्रोसँग
“चपाएर खाँदा ढिलो हुन्छ तर राम्ररी पच्छ।”
किनार edge; bank noun
छेउ; तट
“सडकको दायाँ किनार हिँड्ने बानी गरौँ, जेब्रा क्रसिङबाट मात्र बाटो काट्ने गरौँ।”
निर्देशन instruction noun
के गर्ने भनी दिइने अह्राइ
“शिक्षकको निर्देशनअनुसार सबै जनाले शारीरिक व्यायाम र कसरत गर्नुहोस्।”
दुःख sorrow; hardship noun
पीडा; कष्ट
रात night noun
घाम अस्ताएदेखि उदाउनुअघिसम्मको समय
“रातमा सबैले दीपावली मनाए।”
चिया tea noun
पत्ती उमालेर बनाइने पेय
“थर्मसको चिया बाँडी खाए।”
Also चै
सल्लाह advice; consultation noun
सुझाव; राय
“त्यसपछि तिनीहरूले खुला ठाउँमा दिसापिसाब नगर्ने सल्लाह गरे।”
आइपुग्नु to arrive verb
आएर पुग्नु
“यो देखेर काकाकी छोरी कीर्ति कराउँदै आइपुगी।”
पहिला first; earlier describing word
पहिले; सुरुमा
“पहिला दुवै बोतलको पानी गिलासमा भरौँ!”
धुलो dust; powder describing word
मसिनो कण; छारो
“दाइदिदीले बजारबाट नुन र धनियाँको धुलो ल्याउनुभएछ।”
पेट stomach; belly noun
खाना जाने शरीरको भाग
“गहुँको पेट चिरिएको थियो।”
सन्देश message noun
पठाइएको कुरा वा खबर
“हिमाल पहाड मधेस कति राम्रो, सन्देश फैलाउँछु यो कुरा देश अनि विदेश।”
सोच्नु to think verb
मनमा विचार गर्नु
“काकाले सोच्नुभयो, “यी कागले त काउली सखाप पार्ने भए।””
आपस each other describing word
एकअर्का; परस्पर
फेर्नु to change; to breathe (in and out) verb
बदल्नु; सास लिनु र छोड्नु
“यिनीहरूले सास पनि फेर्छन्।”
Also फेरिनु
टोल neighbourhood noun
बस्तीको एक भाग
“टोलका सबै जम्मा भए।”
सम्झनु to remember verb
बितेको कुरा मनमा ल्याउनु
“नियमित योग गर्नाले सम्झिने शक्ति बढाउँछ।”
पर्व festival noun
चाड; विशेष दिन
““पर्वअनुसार फरक फरक किसिमका बाजा बजाइन्छ बाबु,” भनेर मितबाले जवाफ दिनुभयो।”
प्रायः usually; mostly describing word
धेरैजसो
चामल rice (uncooked) noun
धानको भित्री सेतो दाना
“उसले पसलमा चामल र चिनी किनी।”
कठिन difficult describing word
गाह्रो; अप्ठ्यारो
“टाढा टाढा हिँडेर जान कठिन हुन्छ।”
मर्नु to die verb
प्राण जानु
“धारा, कुवा, इनार सफा हुनुपर्दछ, उमालेर पानी पिए कीटाणु नि मर्दछ।”
ढाक्नु to cover verb
माथिबाट छोप्नु
“बादलले सूर्यलाई ढाक्दा शीतल हुन्छ।”
पाल्नु to raise (animals); to look after verb
खान दिएर हुर्काउनु
नुन salt noun
खानामा हाल्ने नुनिलो चिज
“दाइदिदीले बजारबाट नुन र धनियाँको धुलो ल्याउनुभएछ।”
कुना corner noun
दुई भित्ता मिलेको ठाउँ; कुनो
“पोथी भ्यागुताले आफ्नो बच्चा र भ्यागुतालाई खेतको कुनामा लग्यो।”
खस्नु to fall verb
माथिबाट तल झर्नु
झर्नु to come down; to fall verb
माथिबाट तल आउनु
“ट्याक्टरका चालक पनि तल झरे।”
गहुँ wheat noun
रोटी बनाइने अन्न
“गहुँको पेट चिरिएको थियो।”
बाक्लो thick describing word
पातलो नभएको; घना
“हामी जाडामा बाक्लो लुगा लगाउँछौँ।”
पत्रपत्रिका newspapers and magazines noun
छापिएका समाचारपत्र र पत्रिका
“रेडियो, टेलिभिजन, टेलिफोन, पत्रपत्रिका, कम्प्युटर सञ्चारका साधन हुन्।”
अपाङ्गता disability noun
शरीरको कुनै अङ्गले काम नगर्ने अवस्था
“अपाङ्गता भएका मानिसले के के काम गर्न सक्नुहुन्छ?”
बाँध्नु to tie verb
डोरी आदिले कस्नु
“हामीले गाईवस्तु दाम्लाले बाँध्यौँ।”
Also बाँधिनु
खेतबारी farmland noun
खेत र बारी
“फापर, करु र जौले आफूलाई खेतबारीमा छरिदिन बिन्ती गरे।”
धागो thread noun
कातेर बनाइएको मसिनो डोरो
सब all describing word
सबै; सम्पूर्ण
“किताब साथी ठान्दछिन्, सिकाए सबै जान्दछिन्, सबको मन जितिन् सानीले, आफ्नै राम्रो बानीले।”
सुक्नु to dry verb
ओसिलो वा भिजेको कुरा ओभानो हुनु
पुस्तकालय library noun
किताब राखिएको र पढ्ने ठाउँ
“अंशु र अंशुमा पुस्तकालय गए।”
पहेँलो yellow describing word
बेसारजस्तो रङ
विशाल huge; vast describing word
धेरै ठुलो
जुत्ता shoes noun
खुट्टामा लगाउने चिज
“उनले जुत्ता खोलेर आसनमा बसिन्।”
नराम्रो bad describing word
राम्रो नभएको; खराब
“त्यसैले अबदेखि मैले कसैका बारेमा नराम्रो नसोच्ने निधो गरेँ।”
पर far; away how, when or where
टाढा
“छहराका छिटा परपरसम्म छरिएका थिए।”
पत्रिका newspaper; magazine noun
छापिएको समाचारपत्र
“शिक्षकले देखाएको पत्रिकाको कुनै चित्र वर्णन गर्नुहोस्।”
ज्यादै very noun
धेरै; अत्यन्त
“ठुला साना सबैलाई, दसैँ अत्यन्तै राम्रो छ, चलेका चाडमा ज्यादै, यही उत्कृष्ट हाम्रो छ।”
बालक child; boy noun
सानो केटो; बच्चा
“त्यहाँ दिक्पाल नाम गरेको सानो बालक थियो।”
पोसाक clothes; dress noun
लुगा; पहिरन
“श्याम, तिमी सफा पोसाक लगाऊ।”
पसिना sweat noun
गर्मी वा मिहिनेतले छालाबाट निस्कने पानी
“उनीहरूलाई खलखली पसिना आयो।”
उपहार gift noun
खुसीमा दिइने चिज
“उहाँहरूले बेलुन र उपहार ल्याउनुभयो।”
काउली cauliflower noun
सेतो फूल खाइने तरकारी
“काकाले सोच्नुभयो, “यी कागले त काउली सखाप पार्ने भए।””
बाँस bamboo noun
लामो खोक्रो काण्ड हुने बोट
“भैँसीलाई बाँसको घाँस हालेर सबै मिलमा गए।”
सिङ्गो whole describing word
पूरै; नफुटेको
रुनु to cry verb
आँसु झार्नु
मित्र friend noun
साथी
“हरिण र हात्ती मित्र बने।”
पोल्नु to burn verb
तातोले छाला दुखाउनु
चालक driver noun
गाडी चलाउने व्यक्ति
“ट्याक्टरका चालक पनि तल झरे।”
साँचो key; true noun
ताल्चा खोल्ने साधन; झुटो नभएको
थैली small bag; pouch noun
सानो थैलो
पहिरन clothing; dress noun
लगाइने लुगा
अचानक suddenly how, when or where
एक्कासि
“अचानक उसले बाघ कराएको सुन्यो।”
कुद्नु to run verb
दगुर्नु
“चना खान्छ फ्याउरो, चाचा ल्याउँछ ङ्याउरो, लिची चिउरा देखेर ङ्याउरो आयो कुदेर।”
खोक्नु to cough verb
घाँटीबाट ख्वाकख्वाक गर्नु
“खैरो खरायोलाई खोकी लाग्यो।”
ज्ञानी wise describing word
धेरै जानेको; बुद्धिमान्
“ज्ञानी मान्छे ज्ञानको यज्ञ गर्दै रहेछन्, जताततै गुरुले ज्ञान छर्दै रहेछन्।”
वास shelter; stay (for the night) noun
बस्ने ठाउँ; बास
“वकिल आए वासमा, वीणा मादल हातमा, शशी उषा माझमा, ऋषभ बस्यो साथमा।”
दुःखी sad; unhappy noun
दुःख पाएको
पाखा slope; hillside noun
पहाडको खुला भिर
“तलतिर घाँसबारीको पाखामा गए पनि हुन्थ्यो।”
मुसुक्क (smiling) gently how, when or where
आवाज ननिकाली ओठ मात्र चलाएर
“हात्ती किन मुसुक्क हाँस्यो?”
रसिलो juicy describing word
रसैरस भएको
“अम्बा, आँप, स्याउ हुन्छ धेरै रसिलो।”
काँक्रो cucumber noun
लहरामा फल्ने हरियो तरकारी
“घिरौँला, काँक्रो, फर्सी, भिन्डी, धान, मकै, बदाम र भटमास गर्मी समयमा पाइने बिरुवा हुन्।”
जाँतो grinding stone; hand mill noun
अन्न पिँध्ने ढुङ्गा
“जाँतामा के के पिसिन्छ?”
ब्वाँसो wolf describing word
कुकुरजस्तो जङ्गली जनावर
“त्यहीँ ब्वाँसो पनि थियो।”
कोदालो hoe noun
माटो खन्ने साधन
हँसिया sickle noun
घाँस काट्ने बाङ्गो हतियार
“घाँस काट्दा हँसियाले हात काट्यो।”
गुन्द्री straw mat noun
परालको बुनेको सुकुल
“बस्नलाई सुकुल र गुन्द्री दिन्छन्।”
डम्फु a flat frame drum noun
तामाङहरूले बजाउने चेपटो बाजा
“ढटुवारेले ढ्यापढ्याप डम्फु बजाउँथ्यो।”
झोल soup; broth noun
तरकारी वा मासुको रस
“कुरिलाले भन्यो, “एक कचौरा झोल बनाएर मलाई खानुहोस्।””
Also झोली
ढिँडो thick porridge of millet or maize flour noun
कोदो, मकै आदिको पिठो पकाएर बनाइने बाक्लो खाना
“भात, रोटी, आलु, ढिँडो खानेकुरा हुन्।”
जून moon noun
चन्द्रमा
“जून लागेको रात उज्यालो हुन्छ।”
सुकुल straw mat describing word
परालको बुनेको ठुलो गुन्द्री
“उसले ओभानो सुकुल देख्यो।”
गोडमेल weeding noun
बालीको वरिपरिको झार उखेल्ने काम
“बिरुवालाई मलजल र गोडमेल गर्नुपर्छ।”
ठेकी wooden pot (for curd) noun
दही, मही राख्ने काठको भाँडो
“दही मथ्न सुरु गर्छु ठेकी घार्रघुर्र, नेती घुर्रा मधानीले गर्छन् क्वार्रकुर्र।”
छहारी shade noun
रुखमुनिको शीतल ठाउँ
“नोर्बु र मनिता रुखको छहारीमा बसी कुराकानी गर्दै छन्।”
भुक्नु to bark verb
कुकुर कराउनु
“कीर्तिसँगै कालो कुकुर पनि भुक्दै आयो।”
झसङ्ग with a start how, when or where
अचानक डराएर
“सबै झसङ्ग हुने गरी ठुलो आवाज आयो।”
पिर्का low stool noun
बस्ने सानो काठको आसन
“हर्कले आर्यालाई पिर्का दियो।”
गट्टा pebbles (for a game) noun
खेल्ने साना ढुङ्गा
“त्यो घामछायामय कुञ्जभित्र, छन् इन्द्रिनीका रचना विचित्र, आनन्दमा चट्ट फिँजाइ लट्टा, खेल्छिन् छहारीमुनि नित्य गट्टा।”
हंस swan noun
सेतो र सुन्दर पानी चरा
“हाँसलाई हंस पनि भन्छन्।”
Idioms, proverbs and phrases 20
भाग लगाउनु to divide into shares phrase
भाग छुट्याउनु
“रुलर प्रयोग गरी चार बराबर भाग लगाउनुहोस्।”
टाउको दुख्नु to have a headache; to worry phrase
टाउकामा पीडा हुनु; चिन्ता लाग्नु
“उसको टाउको दुखेको छ।”
जागिर खानु to have a job phrase
नोकरी गर्नु
“कोही जागिर खान्छन्।”
डढेलो लाग्नु (a forest) to catch fire phrase
वनमा आगो लाग्नु
वाचा गर्नु to promise phrase
कबोल गर्नु
“अबदेखि आफू असल बन्ने वाचा गर्यो।”
हात जोड्नु to join palms; to plead phrase
नमस्कार गर्नु; बिन्ती गर्नु
निको पार्नु to cure phrase
रोग हटाउनु
“औषधीले हाम्रो रोग निको पार्छ।”
आँखा खुल्नु to wake up; to realize phrase
बिउँझनु; होस आउनु
“आँखा खुल्दा बाहिर झलमल घाम लागेको थियो।”
मित लगाउनु to become ritual friends phrase
मितको साइनो गाँस्नु
“काउली र बन्दाले मित लगाए।”
ओथारो बस्नु to brood (eggs) phrase
फुल कोरल्न माउ फुलमाथि बस्नु
“सर्पले दुलोभित्र फुल पारी आफैँले बेरेर ओथारा बस्छ।”
आगो लगाउनु to set fire phrase
आगो सल्काउनु
“छ्वालीमा आगो लगाई कि क्या हो सानीले?”
हात लाग्नु to get; to obtain phrase
प्राप्त हुनु
म्वाइँ खानु to kiss phrase
चुम्बन गर्नु
“उसलाई फ्याउराको म्वाइँ खान मन लाग्यो।”
प्रश्न उठाउनु to raise a question phrase
सवाल खडा गर्नु
आँखा छल्नु to do behind someone’s back; to escape notice phrase
नदेख्ने गरी लुकेर काम गर्नु
“माइजूको आँखा छलेर थालकचौरा चलाउन थाले।”
छेउ लाग्नु to step aside phrase
पन्छिनु
“त्यो देखेर बिरालो, कुकुर र स्याल छेउतिर लागे।”
मौका छोप्नु to seize the chance phrase
मौकाको फाइदा लिनु
“मौका छोपी ढुकुर भुर्र उड्यो।”
पर्व पर्नु (a festival) to fall phrase
चाड आउनु
“यो वर्षको कुन महिनामा कुन कुन चाड पर्व पर्छन्?”
बास्ना चल्नु (a smell) to spread phrase
बास्ना फैलिनु
मुख खोल्नु to speak up phrase
बोल्न थाल्नु
“हँसिलो मुख खोलेर, चरी झैँ मिठो बोलेर, लय र भाका मिलाई, कविता पढिन् बहिनीले।”