Grade 1 Nepali Words
The key words first: the ones Grade 1’s Nepali book teaches, then the ones used most widely in the books every student reads.
Key words 236
गर्नु to do verb
काम चलाउनु; कुनै काम पूरा गर्नु
“साथीहरू के गर्दै छन्?”
Also हन्नु, गरिनु
हुनु to be; to become verb
रहनु; बन्नु
“यो कुन ठाउँको चित्र हो?”
भन्नु to say verb
मुखले बोलेर कुरा सुनाउनु
“कानले भन्यो, “म सुन्छु।””
Also भनिनु
दिनु to give verb
आफूसँग भएको कुरा अरूलाई सुम्पनु
“पनिउँले थाललाई भात दियो।”
Also दिइनु
सक्नु to be able to; can verb
कुनै काम गर्न समर्थ हुनु
“म त घुँडा र कम्मर रामराम सेवारो पनि देखाउन सक्छु।”
Also सकिनु
रहनु to stay; to remain verb
बस्नु; बाँकी हुनु
“विनयले के के लगाएको रहेछ?”
पर्नु to have to; to fall verb
आवश्यक हुनु; खस्नु
“मोबाइलको कुरो सबैलाई मन पर्यो।”
बन्नु to become; to be made verb
तयार हुनु; निर्माण हुनु
“पढ्न लेख्न सिकेर, के पो बन्ने हो?”
लेख्नु to write verb
कलमले अक्षर कोर्नु
“पढ्न लेख्न सिकेर, के पो बन्ने हो?”
Also लेखिनु
रूप form; shape noun
आकार; स्वरूप
“तपाईँले दैनिक रूपमा गर्ने कुनै पाँचओटा काम कापीमा लेख्नुहोस्।”
जानु to go verb
एक ठाउँबाट अर्को ठाउँमा पुग्न हिँड्नु
“तिमी कता जान लाग्यौ?”
राख्नु to put; to keep verb
कुनै ठाउँमा थन्क्याउनु; जोगाउनु
“उनले खोले पकाउन ओदानमा भाँडो राखे।”
Also राखिनु
लगाउनु to put on; to apply verb
पहिरनु; टाँस्नु वा दल्नु
“सबैले आफूलाई मन पर्ने लुगा लगाए।”
बढ्नु to grow; to increase verb
पहिलेभन्दा धेरै वा ठुलो हुनु
“नियमित योग गर्नाले सम्झिने शक्ति बढाउँछ।”
विभिन्न various describing word
धेरै किसिमका; थरीथरी
“चारैतिर विभिन्न देशका झन्डा गाडिएका थिए।”
वस्तु thing; object noun
चिज; सामान
“तपाईँलाई कुन वस्तुको आवाज मन पर्छ?”
पानी water noun
तिर्खा मेट्न पिइने तरल पदार्थ; जल
“पानीमा अमर र इलाको छाया देखियो।”
कक्षा class; classroom noun
पढाइ हुने कोठा; विद्यार्थीको तह
“टिपोट गरी कक्षाका साथीलाई सुनाउनुहोस्।”
आदि etc.; and so on describing word
इत्यादि; यस्तै अरू
“सामूहिक कामको आम्दानी, ऋण आदि सबै हिसाब राखेर पैसाको व्यवस्थापन उनीहरूबाटै हुन्छ।”
समय time noun
बेला; काल
“बिहानको समय थियो।”
काम work noun
गर्नुपर्ने कार्य; कर्म
“मैले तिमीहरूको काम गरिदिएको छु।”
देख्नु to see verb
आँखाले थाहा पाउनु
“म त घुँडा र कम्मर रामराम सेवारो पनि देखाउन सक्छु।”
Also देखिनु
लिनु to take verb
अरूबाट आफूतिर ल्याउनु; प्राप्त गर्नु
“नाकले भन्यो, “म बास्ना लिन्छु।””
Also लिइनु
मानिस person; human noun
मान्छे; मनुष्य
“भात त मानिसले पो खाने हो!”
विद्यालय school noun
पढ्ने र पढाउने ठाउँ; पाठशाला
“खाना खाएर ङिमा विद्यालयतिर लागी।”
Also विद्यालयीय
लाग्नु to feel; to seem; to start verb
अनुभव हुनु; सुरु हुनु
“तिमी कता जान लाग्यौ?”
पार्नु to make; to cause verb
तुल्याउनु; गराउनु
“काकाले सोच्नुभयो, “यी कागले त काउली सखाप पार्ने भए।””
Also पारिनु
विद्यार्थी student describing word
पढ्ने मान्छे; छात्र वा छात्रा
अभ्यास practice noun
बारम्बार गरेर सिक्ने काम
“केही समय गन्ती गर्दै बजाउने अभ्यास गर्नुहोस्।”
पाइनु to be found verb
भेटिनु; फेला पर्नु
“उनको पसलमा औजार र ऐना पाइन्थ्यो।”
देश country noun
राष्ट्र; मुलुक
“चारैतिर विभिन्न देशका झन्डा गाडिएका थिए।”
घर house; home noun
मानिस बस्ने ठाउँ; गृह
“उनीहरू गुरुआमाका घरमा गए।”
कुरा thing; talk noun
बात; विषय
“आमाको कुरा सुनी खुमा खुसी भइन्।”
दिन day noun
बिहानदेखि बेलुकासम्मको समय; दिवस
“दीपावलीको दिन थियो।”
छलफल discussion noun
मिलेर कुनै विषयमा गरिने कुराकानी
“वरपर हेर्नुहोस् र तलका प्रश्नका बारेमा छलफल गर्नुहोस्।”
प्रत्येक each; every describing word
हरेक; हरएक
“दुई जनाको समूहमा प्रत्येकले फरक फरक डाइस पालैपालो गुडाउनुहोस्।”
Also हरेक
खानु to eat verb
खानेकुरा चपाएर निल्नु
“मुखले भन्यो, “म खाना खान्छु।””
Also खाइनु
जम्मा total; all together describing word
सबै मिलाएर; भेला
“घरमा सबै जम्मा भएर बदाम खाए।”
ठाउँ place noun
स्थान; जग्गा
“यो कुन ठाउँको चित्र हो?”
सहयोग help noun
मद्दत; सघाउ
“के तपाईँ पनि घरको काममा सहयोग गर्नुहुन्छ?”
बनाउनु to make verb
तयार पार्नु; निर्माण गर्नु
“तिनीहरूले आफू बस्ने घार बनाए।”
आउनु to come verb
कतैबाट यहाँसम्म आइपुग्नु
“आमा लिई आउनुभो, आहा!”
क्रियाकलाप activity noun
गरिने कामहरू; गतिविधि
“शरीरका अङ्गहरू मर्काउने क्रियाकलापले जोर्नीलाई बलियो बनाउँछ।”
प्रकार type; kind noun
किसिम; थरी
“जम्मा कति प्रकारका फलफूल छन्?”
नाम name noun
कसैलाई बोलाउने शब्द
“तपाईँको स्कुलको नाम के हो?”
Also नाउँ
शिक्षक teacher noun
पढाउने व्यक्ति; गुरु
“अक्षर देखेर शिक्षक खुसी हुनुभयो।”
उत्तर answer describing word
प्रश्नको जवाफ
“उत्तर त कसैलाई थाहा थिएन।”
अन्य other describing word
अरू; अर्को
“कुवा, इनार, कल, धारा पानीका अन्य स्रोत हुन्।”
त्यसै for no reason; just like that; that very how, when or where
बिनाकारण; उसै
“त्यसैले एकतारे चाहिएन त?”
शब्द word noun
अर्थ बुझाउने अक्षरको समूह
“सफाइका लागि प्रयोग हुने पाँचओटा शब्द खोजेर लेख्नुहोस्।”
स्थान place noun
ठाउँ; थलो
“बायाँबाट पहिलो स्थानमा को छ?”
पुग्नु to reach; to arrive verb
गन्तव्यमा आइपुग्नु
“स्याल ओझा काकाका पिँढीमा पुग्यो।”
प्रश्न question noun
सोधिने कुरा; सवाल
“वरपर हेर्नुहोस् र तलका प्रश्नका बारेमा छलफल गर्नुहोस्।”
पाउनु to get; to find verb
प्राप्त गर्नु; भेट्टाउनु
“कसले खानाको स्वाद पायो?”
बस्नु to sit; to live verb
आसनमा अडिनु; बसोबास गर्नु
“कुकर चुलामाथि बस्यो।”
अर्को another; next describing word
अरू; दोस्रो
“अर्को भाँडामा अचार देखेँ।”
कस्तो what kind of; how describing word
कुन किसिमको
“विनयले हाँस्दै सोध्यो, “मैले लगाएको लुगा कस्तो छ?””
पढ्नु to read; to study verb
लेखिएको कुरा हेरेर बुझ्नु
“पढ्न लेख्न सिकेर, के पो बन्ने हो?”
शरीर body noun
हाड, मासु, रगत भएको प्राणीको अङ्ग
“यसले हाम्रो शरीरलाई फुर्तिलो पनि बनाउँछ।”
साथी friend noun
सँगै खेल्ने वा बस्ने मान्छे; मित्र
“झोलाभित्र कापी छ, मेरो साथी जाती छ, कति राम्रो व्यवहार, सबैलाई नमस्कार।”
यसरी in this way how, when or where
यस किसिमले
“यसरी राम्रो काम गर्नेलाई सबैले मन पराउँछन्।”
हेर्नु to look; to watch verb
आँखाले नियालेर हेर्नु वा ध्यान दिनु
“मैना चरीले ऐना हेर्यो।”
Also हेरिनु
मान्नु to accept; to obey; to consider; to celebrate verb
ठिक ठान्नु; भनेको गर्नु; मनाउनु
“सबैले मिठो मानेर लिची खाए।”
Also मानिनु
कम less; few describing word
थोरै; घटी
“केराको सङ्ख्याभन्दा स्याउको सङ्ख्या कतिले कम छ?”
विषय subject; topic noun
पढिने वा कुरा गरिने कुरा
“बिहीबार तपाईँ विद्यालयमा कुन विषय अध्ययन गर्नुहुन्छ?”
ठुलो big; large describing word
आकार वा उमेरमा बढी
“उसले ठुलो आवाजमा खोक्यो।”
राम्रो good; nice describing word
असल; सुन्दर
“झोलाभित्र कापी छ, मेरो साथी जाती छ, कति राम्रो व्यवहार, सबैलाई नमस्कार।”
मन mind; heart noun
भित्री भावना; इच्छा
“मोबाइलको कुरो सबैलाई मन पर्यो।”
जोड्नु to join; to add verb
एकै ठाउँमा मिलाउनु; योग गर्नु
“ओदानको खुट्टा कसरी जोडियो?”
Also जोडिनु
खेल game noun
रमाइलोका लागि खेलिने काम
“मलाई खेल मन पर्छ।”
सुरु start; beginning noun
थालनी; आरम्भ
“एकैछिनमा खेलकुद प्रतियोगिता सुरु भयो।”
पूरा complete; full describing word
सबै भएको; सिद्धिएको
“तलको तालिकालाई उदाहरणजस्तै गरी पूरा गर्नुहोस्।”
गाउँ village noun
सहरबाहिरको सानो बस्ती
“गाउँमा मेला लागेको थियो।”
भर्नु to fill verb
खाली ठाउँमा केही हालेर पुर्याउनु
“साहुजीले भने, “म तेल भर्दै थिएँ।””
Also भरिनु
सामग्री materials noun
काम गर्न चाहिने सामान; साधन
“उनीहरू भन्डारमा सरसफाइका सामग्री माग्न गए।”
दुवै both describing word
दुइटै
“दुवैले छेउमा छहरा देखे।”
क्रम order; sequence noun
सिलसिला; पालो
“सङ्ख्याको आधारमा थोरैबाट धेरै जनावरहरू क्रम मिलाएर लेख्नुहोस्।”
सामान things; belongings noun
चिजबिज; मालसामान
“कमल सामान झोलामा राखेर घर फर्के।”
खोज्नु to look for verb
पाउन वा भेट्टाउन कोसिस गर्नु
“ऊ ओखती खोज्न ओरालो लाग्यो।”
जनावर animal noun
पशु; जन्तु
“के तपाईँको घरमा पनि जनावर छन्?”
खेल्नु to play verb
रमाइलोका लागि खेल गर्नु
“उसकी मिल्ने साथी चाँदनी पनि खेल्दै थिई।”
Also खेलिनु
हात hand describing word
काँधदेखि औँलासम्मको अङ्ग
“उसले हातका नङ काटी।”
थाल्नु to begin verb
सुरु गर्नु
“उनीहरू मिलेर बस्न थाले।”
चाहनु to want verb
इच्छा गर्नु; मन पराउनु
“पेडा किन्न पैसा चाहिन्छ।”
Also चाहिनु
नयाँ new describing word
भरखरको; पुरानो नभएको
“नयाँ साथी भेट्दा अभिवादन गर्छौँ।”
तरिका way; method noun
ढङ्ग; उपाय
“जन्मदिन मनाउने कति राम्रो तरिका रहेछ!”
परिवार family noun
घरका सबै सदस्य; जहान
बुझ्नु to understand verb
कुरा जान्नु; थाहा पाउनु
“उनले घटना बुझ्न खोजे।”
Also बुझिनु
निकाल्नु to take out verb
भित्रबाट बाहिर ल्याउनु
“शिक्षकले गरेजस्तै आवाज निकालौँ।”
Also निकालिनु
खाना food; meal noun
खानेकुरा; भोजन
“मुखले भन्यो, “म खाना खान्छु।””
पटक time (as in "three times") noun
चोटि; पल्ट
“सबै कुखुराहरू एकै पटक ठुलो स्वरले कराए।”
देखाउनु to show verb
आँखाअगाडि राख्नु; देख्न दिनु
“कमिलाले खरायोलाई देखाउँदै भन्यो।”
आमा mother noun
जन्म दिने स्त्री; माता
“आमाले साडी र चोलो लगाउनुभयो।”
घट्नु to decrease verb
कम हुनु; थोरै हुनु
“म तिनीहरूलाई ज्ञान दिन्छु तर मेरो ज्ञान घट्दैन।”
वाक्य sentence noun
पूरा अर्थ दिने शब्दहरूको समूह
सानो small; little describing word
आकार वा उमेरमा कम
“कुन जनावर सबैभन्दा सानो छ?”
बजार market noun
सामान किनबेच हुने ठाउँ
““म बजार जान लागेको हुँ।””
उपयुक्त suitable; right describing word
ठिक; उचित
“खाली कोठामा उपयुक्त सङ्ख्या भर्नुहोस्।”
अगाडि in front; before how, when or where
सामुन्ने; पहिले
“कछुवा खरायोभन्दा अगाडि थियो।”
आकार shape; size noun
बनोट; कद
“ठुलो आकारको एक पाना कागजमा रङ्गीन कागजका टुक्राहरू टाँसेर कोलाज बनाउनुहोस्।”
सुन्नु to listen; to hear verb
कानले थाहा पाउनु
“कानले भन्यो, “म सुन्छु।””
Also सुनिनु
सङ्कलन collection noun
जम्मा गर्ने काम; बटुल्ने काम
“प्रकृतिमा भएका विभिन्न वस्तुहरू सङ्कलन गर्नुहोस्।”
गुण quality; virtue noun
असल बानी वा विशेषता
Also गुणी
मिलाउनु to arrange; to match verb
ठिकठाक पार्नु; मेल गराउनु
“मिलाएर अङ्क लेख्नुहोस्।”
लामो long describing word
धेरै परसम्म पुगेको
“लिची लिटो खाएर, लामो लुगा लाएर, उषा हाँसिन् नाचेर, लीला आए धाएर।”
सञ्चार communication noun
खबर वा कुरा एकअर्कामा पुर्याउने काम
“आफ्नो कुरा अरूलाई भन्नु सञ्चार हो।”
चल्नु to move; to blow (wind) verb
हल्लिनु; बहनु
“बसमाथि आएर, बतास चल्यो हरर, बलरामको बसमा, गुड्यौँ हामी सरर।”
थाहा knowing; awareness noun
जानकारी; पत्तो
“उत्तर त कसैलाई थाहा थिएन।”
Also था
आज today how, when or where
यो दिन
“आज चाहिँ वंशिला थिइन्।”
पैसा money noun
रुपियाँ; धन
“उनीहरूको गोजीमा पैसा थिएन।”
गीत song noun
गाउने रचना; गाना
“ऋतु अनि ऋचाले, बजाएछन् एकतारे, एकलव्य आएछ, मिठो गीत गाएछ।”
सिर्जना creation noun
नयाँ कुरा बनाउने काम; रचना
“सोची सोची नयाँ नयाँ, गर्छु सिर्जना, सिर्जनालाई फैलाउने, मेरो चाहना।”
विभाजन division describing word
बाँड्ने काम; भाग लगाउने काम
“खानेकुराहरूलाई शक्ति दिने, रक्षा गर्ने र वृद्धि गर्ने गरी तीन प्रकारमा विभाजन गर्न सकिन्छ।”
सोध्नु to ask verb
प्रश्न गर्नु
“कानले नाकलाई सोध्यो, “तिमी के गर्छौ?””
ताल rhythm; beat noun
गीत वा नाचको लय
“खैँजडीको तालमा हरि दाइ नाचेछन्।”
एउटै the same describing word
एउटा नै; उही
“रिना र प्रिन्सा एउटै कक्षामा पढ्ने साथी हुन्।”
गाउनु to sing verb
सुर मिलाएर गीत भन्नु
ध्यान attention; meditation noun
मन एकै ठाउँमा लगाउने काम
“उनी सधैँ ध्यान गर्थे।”
Also ध्यानी
दायाँ right (side) describing word
दाहिने
“सडकको पेटीबाट, हामी हिँड्नुपर्छ, दायाँ बायाँ हेरेर, बाटो काट्नुपर्छ।”
बुबा father noun
बाबु; पिता
“बुबाले दौरा र सुरुवाल लगाउनुभयो।”
आँखा eye noun
हेर्ने अङ्ग
“आँखामा गाजल लगाएर तिमी कता हिँडेकी नि!”
काट्नु to cut verb
धारिलो चिजले टुक्रा पार्नु
“घनश्याम घाँस काट्न गए।”
Also काटिनु
किन्नु to buy verb
पैसा तिरेर लिनु
“अंशुमाला ऐना किन्न पुगिन्।”
कथा story noun
सुनाइने वा पढिने घटनाको वर्णन
“कंसाकार काका कंसका कथा सुनाउँछन्।”
निस्कनु to come out; to go out verb
भित्रबाट बाहिर आउनु
“घनश्याम काका घरबाट बाहिर निस्किए।”
Also निस्किनु
चिह्न sign; mark noun
चिनो; लक्षण
“लेख्य चिह्न प्रयोग भएका छन्।”
कागज paper noun
लेख्ने पातलो पाना
“ठुलो आकारको एक पाना कागजमा रङ्गीन कागजका टुक्राहरू टाँसेर कोलाज बनाउनुहोस्।”
वन forest noun
धेरै रुख भएको ठाउँ; जङ्गल
“मैना ऐना हेर्दै वनतिर लाग्यो।”
सिक्नु to learn verb
नजानेको कुरा जान्नु
“पढ्न लेख्न सिकेर, के पो बन्ने हो?”
बायाँ left (side) describing word
देब्रे
“सडकको पेटीबाट, हामी हिँड्नुपर्छ, दायाँ बायाँ हेरेर, बाटो काट्नुपर्छ।”
फूल flower noun
बोटमा फुल्ने रङ्गीन भाग; पुष्प
“फूलबारीमा फूल फुलेको छ।”
चिन्नु to recognize; to know verb
देखेर को वा के हो भनी थाहा पाउनु
“ईशान ईश्वर चिनेर दङ्ग परे।”
Also चिनिनु
पहिले before; at first how, when or where
अगाडि; सुरुमा
“कुन काम पहिले भएको होला?”
छुट्याउनु to separate; to tell apart verb
अलग पार्नु; फरक थाहा पाउनु
“सिधा र बाङ्गो पनि छुट्याउँथे।”
किताब book noun
पढ्ने पुस्तक
“कमललाई किताब किन्नु थियो।”
असल good describing word
राम्रो; बेस
“उनीहरू असल छिमेकी भए।”
Also असली
छोटो short describing word
लामो नभएको
“कुनै लामा र कुनै छोटा हुन्छन्।”
तरकारी vegetable; curry noun
पकाएर भातसँग खाइने साग, फल आदि
“डाडुले कचौरामा तरकारी दियो।”
नजिक near noun
टाढा नभएको; छेउ
“खानाबाट कुन जनावर नजिक छ?”
वरिपरि around how, when or where
चारैतिर
“कुकुर भुक्दै काउलीबारीको वरिपरि दौडियो।”
तुलना comparison noun
दुई कुरा दाँजेर हेर्ने काम
“दुवै डोरीको लम्बाइ तुलना गर्नुहोस्।”
फलफूल fruits noun
खाइने फलहरू
“यसबाट अन्न, तरकारी र फलफूल पाइन्छ।”
फेरि again how, when or where
अर्को पटक; पुनः
“हावाले फेरि बिस्तारै हावा चलाए।”
हिँड्नु to walk verb
खुट्टा चलाएर अघि बढ्नु
“आँखामा गाजल लगाएर तिमी कता हिँडेकी नि!”
रातो red describing word
रगतजस्तो रङ
“खोरमा काला र राता कुखुरा थिए।”
रुख tree noun
हाँगा, पात भएको ठुलो बोट
“भालु भँगेरो रुखमा थियो।”
बोल्नु to speak verb
मुखबाट कुरा गर्नु
उठ्नु to get up; to rise verb
बसेको वा सुतेको ठाउँबाट माथि आउनु
“ईशान बिहानै उठे।”
टुक्रा piece noun
कुनै चिजको सानो भाग
“ठुलो आकारको एक पाना कागजमा रङ्गीन कागजका टुक्राहरू टाँसेर कोलाज बनाउनुहोस्।”
वरपर surroundings; nearby noun
चारैतिर; छिमेक
“हाम्रो वरपर विभिन्न वस्तुहरू छन्।”
सडक road noun
गाडी र मान्छे हिँड्ने चौडा बाटो
“सडक, साइकल र सागर सबै हराए।”
खोल्नु to open verb
बन्द भएको कुरा उघार्नु
“उनले खोले पकाउन ओदानमा भाँडो राखे।”
अभिभावक parent; guardian describing word
बाबुआमा वा हेरचाह गर्ने व्यक्ति
“तपाईँको अभिभावकलाई केही बिर्का हातले छोप्न लगाउनुहोस्।”
बच्नु to be saved; to be left over verb
जोगिनु; बाँकी रहनु
पात leaf noun
बोटमा लाग्ने हरियो भाग
“दिपुले सालको पात गाँसेर बनाएको दुनो किनिन्।”
खानेकुरो food noun
खाने चिज
“आज मैले खास खानेकुरा बनाएकी छु।”
घुम्नु to go around; to visit verb
यताउता डुल्नु
“उनीहरू मेला घुम्न गए।”
पहाड hill; mountain noun
अग्लो डाँडाकाँडा भएको भू-भाग
सुनाउनु to tell; to recite verb
अरूलाई सुन्ने गरी भन्नु
“कंसाकार काका कंसका कथा सुनाउँछन्।”
खुट्टा leg; foot noun
हिँड्ने अङ्ग; गोडा
“ओदानका तीनओटा खुट्टा थिए।”
टाढा far describing word
धेरै पर; नजिक नभएको
“टाढा टाढा हिँडेर जान कठिन हुन्छ।”
सधैँ always describing word
सदा; हरेक पटक
“उनी सधैँ ध्यान गर्थे।”
बताउनु to tell; to explain verb
कुरा खोलेर भन्नु
“गुरुआमा ईश्वरका बारेमा बताउँदै हुनुहुन्थ्यो।”
हिमाल snow-capped mountains; the Himalayas noun
हिउँले ढाकेका अग्ला पहाड
एकै the same; one and the same describing word
उही; एउटै
“यदि ती वस्तुहरूलाई एकै ठाउँमा राखियो भने जम्मा कति हुन्छ?”
अक्षर letter (of the alphabet) describing word
लेख्ने वर्ण
“हरिणले ह अक्षर लेख्यो।”
कपडा cloth noun
धागो बुनेर बनाइएको वस्तु
“हावाले चिसो कपडा पनि सुकाउँछ।”
ढुङ्गा stone noun
पत्थर; चट्टानको टुक्रा
“ढुङ्गालाई लात्ती हाने घाउचोट लाग्छ।”
बाटो way; path noun
हिँड्ने वा जाने मार्ग
“कमिलाहरू गोलाबाट बाहिर आएर कछुवाको बाटो छेके।”
माछा fish noun
पानीमा बस्ने र पौडिने जीव
“पोखरीमा पौडे माछा, भ्यागुतो छ छेउमा।”
अग्लो tall; high describing word
माथिसम्म पुगेको; होचो नभएको
“कडा डाँठ भएका अग्ला बिरुवा रुख हुन्।”
बोक्नु to carry verb
भारी उठाएर लैजानु
“एकतारे बोकी ऋषिराम आए।”
छान्नु to choose; to sieve verb
असल कुरा पहिल्याउनु; चाल्नु
Also छानिनु
रोक्नु to stop verb
अगाडि बढ्न नदिनु
“एकैछिनमा ट्र्याक्टर टक्क रोकियो।”
Also रोकिनु
पुस्तक book noun
किताब; ग्रन्थ
“अंशुमाले एउटा पुस्तक झिकिन्।”
काठ wood noun
रुखबाट निकालिएको कडा भाग
“घाँस, दाउरा र काठ पनि पाइन्छ।”
छिटो quick; quickly describing word
चाँडो; झट्ट
“ऊ अझै छिटो छिटो दौडँदै थियो।”
मन्दिर temple noun
देवताको पूजा गरिने घर
स्याउ apple noun
एक प्रकारको गुलियो फल
“बरु हिजो टिपेका स्याउ चाहिँ बोक है।”
टाँस्नु to stick; to paste verb
गुँद आदिले जोड्नु
“छट्टु स्याल खम्बामा लपक्क टाँसियो।”
Also टाँसिनु
दुध milk noun
गाई, भैँसी आदिबाट निस्कने सेतो पेय
““अब आउँदा गाईको एक गिलास दुध दिउँला नि!””
Also दुधालु
बाँड्नु to share; to divide verb
भाग लगाएर दिनु
“कुखुरा कनिका बाँडेर खान्थे।”
Also बाँडिनु
पसल shop noun
सामान बेचिने ठाउँ; दोकान
“ईशान दाइसँग पसल गए।”
जोडा pair noun
दुईको जोडी
“बराबर योगफल आउनेलाई जोडा मिलाउनुहोस्।”
सुन्तला orange (fruit) noun
पहेँलो-रातो बोक्रा भएको रसिलो फल
“टोकरीमा केरा र सुन्तला देखेँ।”
बेच्नु to sell verb
पैसा लिएर चिज दिनु
“सामान बेच्ने मानिसलाई के भनिन्छ?”
हरियो green describing word
पातजस्तो रङ
“पारिपट्टि हरियो वन थियो।”
भेट्नु to meet; to find verb
कसैलाई देख्नु वा फेला पार्नु
“गोरेटामा गोपी र गौरव भेटिए।”
Also भेटिनु
माया love noun
प्रेम; स्नेह
टिप्नु to pick; to note down verb
एकएक गरी लिनु; लेखेर राख्नु
“अमरले अमला टिपे।”
आकाश sky noun
माथि देखिने निलो खुला भाग
गुरु teacher describing word
शिक्षा दिने व्यक्ति; शिक्षक
“ज्ञानी मान्छे ज्ञानको, यज्ञ गर्दै रहेछन्, जताततै गुरुले, ज्ञान छर्दै रहेछन्।”
आधा half describing word
बराबर दुई भागमध्ये एक
“मैले आधा रोटी खाएँ।”
धान paddy; rice plant noun
चामल फल्ने अन्नबाली
“दिदीले भकारीका धान बोरामा झिक्नुभयो।”
आलु potato describing word
माटोमुनि फल्ने तरकारी
रमाइलो fun; pleasant describing word
मन पर्ने; आनन्ददायक
“झिलिमिली रङ्गशालामा रमाइलो थियो।”
पिउनु to drink verb
तरल कुरा मुखबाट निल्नु
“पिऊँ पिऊँ जल, यो जरुवाको जल हो, छहरा र छाँगामा, जल चरी हाँगामा।”
लुगा clothes noun
लगाउने कपडा; पोसाक
“सबैले आफूलाई मन पर्ने लुगा लगाए।”
तान्नु to pull verb
आफूतिर खिच्नु
“घनश्यामले घाँटी तानी तानी डाँडातिर हेरे।”
सुन्दर beautiful describing word
राम्रो; मनोहर
“धुवाँधुलो कतै छैन, कति आनन्द देखिँदै छ, सेतो हिमाल कति सुन्दर!”
झोला bag noun
सामान बोक्ने थैलो
“झोलाभित्र कापी छ, मेरो साथी जाती छ, कति राम्रो व्यवहार, सबैलाई नमस्कार।”
फल fruit; result noun
बोटमा फल्ने खाने चिज; परिणाम
“काण्डमा डाँठ, हाँगा, पात, फल र फूल हुन्छन्।”
कलम pen noun
लेख्ने साधन
“टेबल, किताब, भकुन्डो, कलम निर्जीव हुन्।”
Also कलमी
चलाउनु to use; to run verb
प्रयोग गर्नु; चल्ने पार्नु
“धारिलो औजार चलायो भने काट्छ।”
सुत्नु to sleep; to lie down verb
निदाउनु; पल्टनु
“उदय ओछ्यानमा सुतेका थिए।”
हाँस्नु to laugh verb
खुसीले मुस्कुराउनु वा हाहा गर्नु
“विनयले हाँस्दै सोध्यो, “मैले लगाएको लुगा कस्तो छ?””
गोलो round describing word
वरिपरि उस्तै भएको; बाटुलो
“तिनीहरूले आफू बस्ने गोलो बनाए।”
ढोका door noun
घर वा कोठामा पस्ने ठाउँ; दैलो
“ढोका खोल्दा वस्तु कसरी देखियो?”
उड्नु to fly verb
पखेटा चलाएर हावामा जानु
“आमालाई देखेर चरो उड्यो।”
अन्न grain noun
धान, मकै, गहुँ आदि खाद्यान्न
“यसबाट अन्न, तरकारी र फलफूल पाइन्छ।”
दौडनु to run verb
छिटो हिँड्नु; कुद्नु
“कछुवा र खरायो दौडँदै थिए।”
मिठो tasty; sweet describing word
खाँदा मन पर्ने; स्वादिष्ठ
“खानाको स्वाद कति मिठो!”
उज्यालो light; bright describing word
प्रकाश; अँध्यारो नभएको
“उत्सवले भने, “सूर्यले उज्यालो दिन्छ।””
Also पोहोर, उज्यालोपन
बाँदर monkey noun
रुख चढ्ने पुच्छर भएको जनावर
“बाँदर, बिरालो र बोको घुम्न गए।”
बगैँचा garden noun
फूल वा फल रोपिएको बारी
“उनको विद्यालयमा बगैँचा छ।”
अन्डा egg noun
चराले पार्ने फुल
आगो fire noun
बल्ने ज्वाला
घाँस grass; fodder noun
गाईवस्तुले खाने हरियो पात
“घनश्याम घाँस काट्न गए।”
हात्ती elephant noun
लामो सुँड भएको ठुलो जनावर
“हात्तीले हरिणलाई पढाउन थाल्यो।”
बाल्नु to light verb
आगो वा बत्ती जलाउनु
“आमाले आगो बाल्नुभयो।”
खरायो rabbit noun
लामो कान भएको उफ्रने सानो जनावर
“कछुवा र खरायो दौडँदै थिए।”
केटो boy noun
सानो पुरुष; बालक
“तपाईँ त अल्छी केटो होइन नि!”
घाँटी neck noun
टाउको र जिउ जोड्ने भाग
“घनश्यामले घाँटी तानी तानी डाँडातिर हेरे।”
उफ्रनु to jump verb
खुट्टाले भुइँ छाडेर माथि हुत्तिनु
ताँती line; row noun
लहर; पङ्क्ति
“ताँती हेर कमिला, हिँड्ने त्यस्तै गरेर।”
दाउरा firewood noun
बाल्ने सुकेको काठ
“दाउरा र गुइँठा बालेर खाना पकाइन्छ।”
पाटी board (for writing) noun
अक्षर लेख्ने काठ वा कालोपाटी
“कक्षाकोठामा लेख्ने पाटी र पुस्तक हुन्छन्।”
भाग्नु to run away verb
डरले उम्कनु
“नछोऊ नानी पुतलीलाई, भाग्छ डराएर।”
थाल plate noun
भात खाने फराकिलो भाँडो
कपाल hair noun
टाउकोमा उम्रने रौँ
“मैले केले कपाल कोरेँ?”
आँगन courtyard noun
घरअगाडिको खुला ठाउँ
“उनीहरू आँगनमा नै टुक्रुक्क बसे।”
Also आँगनी
अङ्गुर grape noun
झुप्पामा फल्ने सानो गुलियो फल
“अनार र अङ्गुर खाए।”
हाँस duck noun
पानीमा पौडने चरा
“हाँस देखेका छैनौ तिमीले?”
कमिला ant noun
ताँती लागेर हिँड्ने सानो किरा
“उसले कमिलाको गोलो कुल्चिएछ।”
खोर pen; cage noun
पशुपक्षी थुन्ने ठाउँ
“खोरमा काला र राता कुखुरा थिए।”
भमरो bumblebee noun
भुनभुनाउँदै फूलमा उड्ने किरा
“भमरो नि उड्न सक्छ, भुँ भुँ कराएर।”
Idioms, proverbs and phrases 20
ध्यान दिनु to pay attention phrase
होस राख्नु
“घरमा सबै जना सफाइमा ध्यान दिन्छन्।”
मन लाग्नु to feel like (doing) phrase
इच्छा जाग्नु
“देउतीलाई नौलो खाजा खान मन लाग्यो।”
मन पराउनु to like phrase
रुचाउनु
नक्कल गर्नु to imitate; to copy phrase
अरूले जस्तै गर्नु
ताली बजाउनु to clap phrase
थपडी बजाउनु
“थिरनाथ र तपनले ताली बजाए।”
साथ दिनु to stand by; to support phrase
सँगै रहेर सघाउनु
“बाजा नभएका विद्यार्थीले सँगै ताली बजाई साथ दिनुहोस्।”
बाटो काट्नु to cross the road phrase
बाटोको एकापट्टिबाट अर्कोपट्टि जानु
“सडकको पेटीबाट, हामी हिँड्नुपर्छ, दायाँ बायाँ हेरेर, बाटो काट्नुपर्छ।”
झगडा गर्नु to quarrel phrase
बाझ्नु
ध्यान गर्नु to meditate phrase
मन एकाग्र गरेर बस्नु
“उनी सधैँ ध्यान गर्थे।”
ताल मिलाउनु to keep time; to coordinate phrase
तालसुर मिलाउनु
“बाजा ताल मिलाएर बजाउनुपर्छ।”
पिङ खेल्नु to swing phrase
पिङमा मच्चिनु
“दसैँ आयो, पिङ खेलौँ, चङ्गा उडाउँदै रमाऔँ, मान्यजनको हातबाट, निधारमा टीका लाऔँ।”
बाटो लाग्नु to set off phrase
हिँड्न थाल्नु
“यति भनेर बटुवा बाटो लागे।”
आँखा चिम्लनु to close one’s eyes; to turn a blind eye phrase
आँखा बन्द गर्नु; बेवास्ता गर्नु
“मुसाले बिरालालाई आँखा चिम्लन लगायो।”
माया लाग्नु to feel love or pity phrase
मनमा माया जाग्नु
“तपाईँलाई जनावरको माया लाग्छ?”
पछि लाग्नु to follow phrase
पछ्याउनु
बानी पर्नु to get into the habit phrase
अभ्यस्त हुनु
हात हल्लाउनु to wave phrase
हात हल्लाएर अभिवादन गर्नु
“महात्मा आत्तिए र हात हल्लाए।”
बाटो देखाउनु to show the way; to guide phrase
मार्गदर्शन गर्नु
आँखा खोल्नु to open one’s eyes phrase
बिउँझनु; सचेत हुनु
“सबैले आँखा खोलौँ।”
हात दिनु to lend a hand phrase
सघाउनु