कक्षा १० को विज्ञान: बुझेर पढौँ
कक्षा १० को विज्ञान तथा प्रविधि विषयका सबै एकाइ पाठ्यपुस्तककै क्रममा, सजिलो भाषामा बुझाइएका छन्। हरेक एकाइमा हल गरिएका उदाहरण, उत्तरसहितका अभ्यास, आफैँ चलाएर हेर्न सकिने चित्र र केही रोचक कुरा छन्। विद्यालयमा जुनसुकै पुस्तक पढाइए पनि यसलाई सँगै पढ्न सकिन्छ।
परीक्षा अभ्यास: पुस्तकका सबै प्रश्न →
SEE नमुना प्रश्नपत्र: विशिष्टीकरण तालिकाअनुसार तयार पारिएका 75 पूर्णाङ्कका प्रश्नपत्र →
इन्टरनेट नहुँदा पनि खोल्न यो पृष्ठ बुकमार्क गर्नुहोस् वा होम स्क्रिनमा राख्नुहोस्। कसरी?
- एन्ड्रोइडमा Chrome: ⋮ मेनु → Add to Home screen
- आइफोनमा Safari: Share → Add to Home Screen
- एकाइ 1 वैज्ञानिक अध्ययन बिरुवा किन ओइलायो भनेर अनुमान मात्र होइन, पक्का पत्ता लगाउन पनि सकिन्छ। निष्पक्ष परीक्षण नै यसको उपाय हो। विज्ञान र अनुसन्धान
- एकाइ 2 जीवहरूको वर्गीकरण करिब 22 लाख किसिमका जीवको नाम राखिसकिएको छ। यति धेरै जीवलाई कसरी चिन्ने, र ह्वेल किन माछा होइन? जीव र जीवन
- एकाइ 3 मौरी घारमा दसौँ हजार मौरी बस्छन्। कसैले आदेश दिँदैन, तैपनि हरेकले आफ्नो काम गर्छ र नाचेर फूलको ठेगाना बताउँछ। जीव र जीवन
- एकाइ 4 वंशानुक्रम कसैको मुस्कान आमाको जस्तो हुन्छ, कपाल हजुरआमाको जस्तो। तैपनि दाजुभाइ र दिदीबहिनी किन ठ्याक्कै उस्तै हुँदैनन्? जीव र जीवन
- एकाइ 5 शारीरिक संरचना र जीवन प्रक्रिया पेटमा पुगेको चक्की दुखेको घुँडासम्म कसरी पुग्छ? शरीरभित्र कहिल्यै नरोकिई बग्ने नदी, रगतको कथा। जीव र जीवन
- एकाइ 6 प्रकृति र वातावरण हिमनदी पग्लेर बनेको ताल फुटेर थामे गाउँ बगायो। जलवायु किन फेरिँदै छ, र नेपालका दुर्लभ जीव कसरी जोगाउने? जीव र जीवन
- एकाइ 7 चाल र बल हातबाट छुटेको कलमलाई भुइँमा खसाल्ने तानले नै चन्द्रमालाई पृथ्वीको वरिपरि घुमाइरहन्छ। भौतिक विज्ञान
- एकाइ 8 चाप 50,000 टनको पानीजहाज तैरिन्छ तर एउटा किला डुब्छ। मिस्त्रीले एउटै हातले पूरै बस कसरी उचाल्छन्? भौतिक विज्ञान
- एकाइ 9 ताप जाडोभरि जमेको गोसाइँकुण्डमुनि पानी किन तरल नै रहन्छ? उम्लेको पानीभन्दा बाफले किन बढी पोल्छ? भौतिक विज्ञान
- एकाइ 10 तरङ्ग पानीमा डुबाएको पेन्सिल भाँचिएको देखिन्छ, आकाशमा इन्द्रेणी देखिन्छ। प्रकाश मोडिने भएकाले नै लेन्स बनाउन र आँखाको कमजोरी सुधार्न सकिन्छ। भौतिक विज्ञान
- एकाइ 11 विद्युत् र चुम्बकत्व बत्ती जाँदा इन्भर्टर, जेनेरेटर र सोलार प्यानलबाट बिजुली आउँछ, तर एकै किसिमको होइन। चुम्बकले विद्युत् कसरी बनाउँछ? भौतिक विज्ञान
- एकाइ 12 ब्रह्माण्ड आकाशगङ्गाका तारा कहाँबाट आए, र ब्रह्माण्डको अन्त्य कसरी होला? उत्तर प्रकाशका मधुरा धब्बामा लुकेका छन्। पृथ्वी र अन्तरिक्ष
- एकाइ 13 सूचना तथा सञ्चार प्रविधि भ्वाइस म्यासेज एक सेकेन्डमै 0 र 1 बनेर पोखरा पुग्छ। डिजिटल संसारमा असल नागरिक कसरी बन्ने, र आफूलाई कसरी जोगाउने? प्रविधि
- एकाइ 14 तत्त्वको वर्गीकरण मिलाएर राखिएको पुस्तकालयमा खाली दराजले हराएको किताबको सङ्केत दिन्छ। पेरियोडिक तालिकाले पनि पत्ता नलागेका तत्त्व यसरी नै देखाएको थियो। रसायन विज्ञान
- एकाइ 15 रासायनिक प्रतिक्रिया सलाईको काँटी एकै छिनमा बल्छ, किलामा खिया लाग्न हप्तौँ लाग्छ। रासायनिक प्रतिक्रियालाई छिटो वा ढिलो कसरी गराउने? रसायन विज्ञान
- एकाइ 16 ग्यास पुरानो इनारको पिँधमा झरेका मानिस किन ढल्छन्? हामीले बाहिर फाल्ने कार्बनडाइअक्साइडले पूरै पृथ्वीलाई कसरी तताउँछ? रसायन विज्ञान
- एकाइ 17 धातु र अधातु प्रेसर कुकर रातो-खैरो ढुङ्गाबाट बनेको हो। जमिनमुनिको चट्टानबाट शुद्ध धातु कसरी निकालिन्छ? रसायन विज्ञान
- एकाइ 18 हाइड्रोकार्बन र यसका यौगिकहरू LPG को ज्वाला, पेट्रोल, मैन, चिनी र DNA सबैमा कार्बन छ। कार्बन र हाइड्रोजनले मात्र यति धेरै पदार्थ कसरी बनाउँछन्? रसायन विज्ञान
- एकाइ 19 दैनिक जीवनमा प्रयोग हुने रसायनहरू बिहान घरबाट निस्कनुअघि नै हामी दर्जनजति रसायन चलाइसक्छौँ। यिनले जीवन सजिलो बनाउँछन्, तर कतिपयको असर पनि हुन्छ। रसायन विज्ञान
यो पुस्तक कसरी पढ्ने
हरेक एकाइमा पाठ्यक्रमको त्यही भाग पाठ्यपुस्तककै क्रममा छ, र एकाइको शीर्षकमुनि पाठ्यपुस्तकको पृष्ठ नम्बर दिइएको छ। तपाईँको विद्यालयमा जुनसुकै पुस्तक पढाइए पनि यसलाई सँगसँगै पढ्न सकिन्छ। थोप्लाले रेखाङ्कित शब्दमा थिच्दा वा माउस राख्दा त्यसको अङ्ग्रेजी नाम देखिन्छ। यसभित्र:
- हल गरिएका उदाहरण: पहिले आफैँ हल गर्ने कोसिस गर्नुहोस्; उत्तर नखोलेसम्म लुकेको रहन्छ।
- आफैँ गर्नुहोस् का प्रश्न र हरेक एकाइको अभ्यास, संकेत र उत्तरसहित; तयार भएपछि खोल्नुहोस्।
- चलाएर हेर्ने चित्र: तानेर, सारेर वा बदलेर के हुन्छ हेर्नुहोस्।
- के तपाईँलाई थाहा छ?: विज्ञानका रोचक कथा र अचम्मका कुरा।
यो पाठ्यपुस्तकको सहायक सामग्री हो, पाठ्यपुस्तकको सट्टा होइन। विद्यालयमा पढाइने पुस्तक नै पढ्नुहोस् र कुनै कुरा फरक परे शिक्षकको कुरा मान्नुहोस्। यहाँका तथ्य पाठ्यपुस्तक र अरू भरपर्दा स्रोतसँग जाँचिएका छन्, तर विषयका विज्ञले अझै समीक्षा गरेका छैनन्। गल्ती भेटे हामीलाई भन्नुहोस्।
