कक्षा १० को विज्ञान: बुझेर पढौँ
कक्षा १० को विज्ञान तथा प्रविधि विषयका सबै एकाइ पाठ्यपुस्तककै क्रममा, सजिलो भाषामा बुझाइएका छन्। हरेक एकाइमा हल गरिएका उदाहरण, उत्तरसहितका अभ्यास, आफैँ चलाएर हेर्न सकिने चित्र र केही रोचक कुरा छन्। विद्यालयमा जुनसुकै पुस्तक पढाइए पनि यसलाई सँगै पढ्न सकिन्छ।
इन्टरनेट नहुँदा पनि खोल्न यो पृष्ठ बुकमार्क गर्नुहोस् वा होम स्क्रिनमा राख्नुहोस्। कसरी?
- एन्ड्रोइडमा Chrome: ⋮ मेनु → Add to Home screen
- आइफोनमा Safari: Share → Add to Home Screen
- एकाइ 1 वैज्ञानिक अध्ययन बिरुवा किन ओइलायो भनेर अनुमान मात्र होइन, पक्का पत्ता लगाउन पनि सकिन्छ। निष्पक्ष परीक्षण नै यसको उपाय हो। विज्ञान र अनुसन्धान
- एकाइ 2 जीवहरूको वर्गीकरण करिब 22 लाख किसिमका जीवको नाम राखिसकिएको छ। यति धेरै जीवलाई कसरी चिन्ने, र ह्वेल किन माछा होइन? जीव र जीवन
- एकाइ 3 मौरी घारमा दसौँ हजार मौरी बस्छन्। कसैले आदेश दिँदैन, तैपनि हरेकले आफ्नो काम गर्छ र नाचेर फूलको ठेगाना बताउँछ। जीव र जीवन
- एकाइ 4 वंशानुक्रम कसैको मुस्कान आमाको जस्तो हुन्छ, कपाल हजुरआमाको जस्तो। तैपनि दाजुभाइ र दिदीबहिनी किन ठ्याक्कै उस्तै हुँदैनन्? जीव र जीवन
- एकाइ 5 शारीरिक संरचना र जीवन प्रक्रिया पेटमा पुगेको चक्की दुखेको घुँडासम्म कसरी पुग्छ? शरीरभित्र कहिल्यै नरोकिई बग्ने नदी, रगतको कथा। जीव र जीवन
- एकाइ 6 प्रकृति र वातावरण हिमनदी पग्लेर बनेको ताल फुटेर थामे गाउँ बगायो। जलवायु किन फेरिँदै छ, र नेपालका दुर्लभ जीव कसरी जोगाउने? जीव र जीवन
- एकाइ 7 चाल र बल हातबाट छुटेको कलमलाई भुइँमा खसाल्ने तानले नै चन्द्रमालाई पृथ्वीको वरिपरि घुमाइरहन्छ। भौतिक विज्ञान
- एकाइ 8 चाप 50,000 टनको पानीजहाज तैरिन्छ तर एउटा किला डुब्छ। मिस्त्रीले एउटै हातले पूरै बस कसरी उचाल्छन्? भौतिक विज्ञान
- एकाइ 9 ताप जाडोभरि जमेको गोसाइँकुण्डमुनि पानी किन तरल नै रहन्छ? उम्लेको पानीभन्दा बाफले किन बढी पोल्छ? भौतिक विज्ञान
- एकाइ 10 तरङ्ग पानीमा डुबाएको पेन्सिल भाँचिएको देखिन्छ, आकाशमा इन्द्रेणी देखिन्छ। प्रकाश मोडिने भएकाले नै लेन्स बनाउन र आँखाको कमजोरी सुधार्न सकिन्छ। भौतिक विज्ञान
- एकाइ 11 विद्युत् र चुम्बकत्व बत्ती जाँदा इन्भर्टर, जेनेरेटर र सोलार प्यानलबाट बिजुली आउँछ, तर एकै किसिमको होइन। चुम्बकले विद्युत् कसरी बनाउँछ? भौतिक विज्ञान
- एकाइ 12 ब्रह्माण्ड आकाशगङ्गाका तारा कहाँबाट आए, र ब्रह्माण्डको अन्त्य कसरी होला? उत्तर प्रकाशका मधुरा धब्बामा लुकेका छन्। पृथ्वी र अन्तरिक्ष
- एकाइ 13 सूचना तथा सञ्चार प्रविधि भ्वाइस म्यासेज एक सेकेन्डमै 0 र 1 बनेर पोखरा पुग्छ। डिजिटल संसारमा असल नागरिक कसरी बन्ने, र आफूलाई कसरी जोगाउने? प्रविधि
- एकाइ 14 तत्त्वको वर्गीकरण मिलाएर राखिएको पुस्तकालयमा खाली दराजले हराएको किताबको सङ्केत दिन्छ। पेरियोडिक तालिकाले पनि पत्ता नलागेका तत्त्व यसरी नै देखाएको थियो। रसायन विज्ञान
- एकाइ 15 रासायनिक प्रतिक्रिया सलाईको काँटी एकै छिनमा बल्छ, किलामा खिया लाग्न हप्तौँ लाग्छ। रासायनिक प्रतिक्रियालाई छिटो वा ढिलो कसरी गराउने? रसायन विज्ञान
- एकाइ 16 ग्यास पुरानो इनारको पिँधमा झरेका मानिस किन ढल्छन्? हामीले बाहिर फाल्ने कार्बनडाइअक्साइडले पूरै पृथ्वीलाई कसरी तताउँछ? रसायन विज्ञान
- एकाइ 17 धातु र अधातु प्रेसर कुकर रातो-खैरो ढुङ्गाबाट बनेको हो। जमिनमुनिको चट्टानबाट शुद्ध धातु कसरी निकालिन्छ? रसायन विज्ञान
- एकाइ 18 हाइड्रोकार्बन र यसका यौगिकहरू LPG को ज्वाला, पेट्रोल, मैन, चिनी र DNA सबैमा कार्बन छ। कार्बन र हाइड्रोजनले मात्र यति धेरै पदार्थ कसरी बनाउँछन्? रसायन विज्ञान
- एकाइ 19 दैनिक जीवनमा प्रयोग हुने रसायनहरू बिहान घरबाट निस्कनुअघि नै हामी दर्जनजति रसायन चलाइसक्छौँ। यिनले जीवन सजिलो बनाउँछन्, तर कतिपयको असर पनि हुन्छ। रसायन विज्ञान
अभ्यास
- परीक्षा अभ्यासपुस्तकका सबै प्रश्न
- विज्ञान क्विजकक्षा ५ देखि १० सम्मका प्रश्न, विषयअनुसार र तपाईँको स्तरअनुसार
- SEE नमुना प्रश्नपत्रविशिष्टीकरण तालिकाअनुसार तयार पारिएका 75 पूर्णाङ्कका प्रश्नपत्र
- चित्र कोरौँयस पुस्तकमा आउने चित्र कोर्ने अभ्यास गर्नुहोस्
यो पुस्तक कसरी पढ्ने
हरेक एकाइमा पाठ्यक्रमको त्यही भाग पाठ्यपुस्तककै क्रममा छ, र एकाइको शीर्षकमुनि पाठ्यपुस्तकको पृष्ठ नम्बर दिइएको छ। तपाईँको विद्यालयमा जुनसुकै पुस्तक पढाइए पनि यसलाई सँगसँगै पढ्न सकिन्छ। थोप्लाले रेखाङ्कित शब्दमा थिच्दा वा माउस राख्दा त्यसको अङ्ग्रेजी नाम देखिन्छ। यसभित्र:
- हल गरिएका उदाहरण: पहिले आफैँ हल गर्ने कोसिस गर्नुहोस्; उत्तर नखोलेसम्म लुकेको रहन्छ।
- आफैँ गर्नुहोस् का प्रश्न र हरेक एकाइको अभ्यास, संकेत र उत्तरसहित; तयार भएपछि खोल्नुहोस्।
- चलाएर हेर्ने चित्र: तानेर, सारेर वा बदलेर के हुन्छ हेर्नुहोस्।
- के तपाईँलाई थाहा छ?: विज्ञानका रोचक कथा र अचम्मका कुरा।
साइन्स प्लेग्राउन्डले तयार पारेको यो पाठ्यपुस्तकको सहायक सामग्री हो, पाठ्यपुस्तकको सट्टा होइन; पाठ्यक्रम विकास केन्द्रले प्रकाशन गरेको वा त्यससँग सम्बन्धित होइन। विद्यालयमा पढाइने पुस्तक नै पढ्नुहोस् र कुनै कुरा फरक परे शिक्षकको कुरा मान्नुहोस्। यहाँका तथ्य पाठ्यपुस्तक र अरू भरपर्दा स्रोतसँग जाँचिएका छन्, तर विषयका विज्ञले अझै समीक्षा गरेका छैनन्। गल्ती भेटे हामीलाई भन्नुहोस्।
