परीक्षा अभ्यास

ऊर्जा वातावरणबाट प्राप्त हुन्छ।

खेतीपाती गर्न उपयुक्त हावापानी चाहिन्छ। (“अनुकूल” पनि ठिक हो।)

प्रतिकूल मौसममा जनावरहरू आफ्नो वासस्थानबाट अनुकूल ठाउँमा जान्छन्। (“उपयुक्त” पनि ठिक हो।)

सूर्यको प्रकाश नपाउँदा बिरुवा पहेँलो हुन्छ।

हरिया बिरुवामा मात्र हरितकण हुन्छ। (“जाडो” र “हरियो” शब्द प्रयोग भएनन्।)

ताप: सूर्य, आगो, बिजुलीको हिटर (ग्याँसको चुलो, मैनबत्ती पनि)।

प्रकाश: सूर्य, बिजुली बत्ती, टर्च (मैनबत्ती, टुकी पनि)।

• बिरुवालाई खाना बनाउन सूर्यको प्रकाश चाहिन्छ। प्रकाश नपाए खाना बन्दैन र बिरुवा हुर्कन सक्दैन।
• प्रकाश नपाउँदा हरियो हरितकण बन्न छाड्छ र पात पहेँला हुन्छन्।
• बिरुवा पातलो र कमजोर हुन्छ र अन्त्यमा मर्छ।
• घाम नलाग्ने ठाउँ चिसो पनि हुन्छ, तर बिरुवालाई हुर्कन र फूल फुल्न न्यानो चाहिन्छ।

धेरै तरकारीका लागि हिउँद धेरै चिसो हुन्छ। तुसारो र चिसो बतासले गर्दा तिनका बोट मर्न सक्छन्। प्लास्टिकको टनेलमा सूर्यको प्रकाश पारदर्शी प्लास्टिक छिचोलेर भित्र पस्छ र भित्रको माटो र हावा तात्छन्। तातो हावा उडेर जान पाउँदैन र बिरुवामा तुसारो पनि जम्न पाउँदैन। यसरी भित्र बाहिरभन्दा न्यानो हुन्छ। बिरुवाले प्रकाश पनि पाइरहन्छ। यसैले जाडोमा पनि गोलभेँडा जस्ता तरकारी टनेलमा राम्ररी फल्छन्।

बिरुवालाई हुर्कन, फूल फुल्न, फल लाग्न, बिउ पाक्न र पातबाट बढी भएको पानी बाहिर निकाल्न ताप चाहिन्छ।
जनावरलाई हुर्कन, शरीर न्यानो राख्न, बच्चा जन्माउन र फुल कोरल्न ताप चाहिन्छ।

प्रयोग गर्दै जाँदा सकिने ऊर्जाको स्रोत कोइला हो।

ऊर्जाको अत्यधिक प्रयोगले प्राकृतिक रूपमा बनेका इन्धन सकिँदै जान्छन्।

सौर्य ऊर्जाको प्रयोगले वातावरणमा प्रदूषण हुँदैन।

ऊर्जाको मुख्य स्रोत सूर्य हो। (“विद्युत्” र “कम” शब्द प्रयोग भएनन्।)

दाउरा, गोल, गुइँठा, गोबर ग्याँस, खाना पकाउने ग्याँस (एलपी ग्याँस), मटितेल, पेट्रोल, डिजेल, कोइला, बिजुली, ब्याट्री, सूर्यको प्रकाश (सोलार प्यानेल, सोलार वाटर हिटर, लुगा सुकाउन) र बगेको पानी (घट्ट)।

कुनै दुई, जस्तै:

• कसैले प्रयोग नगरेको बेला बत्ती, पङ्खा र टिभी निभाउने;
• सुधारिएको चुलोमा प्रेसर कुकर राखेर खाना पकाउने;
• एलईडी बत्ती प्रयोग गर्ने (यसमा धेरै कम बिजुलीमा उत्तिकै उज्यालो हुन्छ);
• लुगा हिटरमा नभई घाममा सुकाउने;
• नजिकै जाँदा हिँडेर वा साइकलमा जाने;
• सोलार वाटर हिटर प्रयोग गर्ने।

कुनै दुई:

• गोबर ग्याँस बल्दा धुवाँ निस्कँदैन। भान्छा सफा रहन्छ र आँखा तथा फोक्सो स्वस्थ रहन्छन्। दाउरा बाल्दा भने भान्छा धुवाँले भरिन्छ।
• गोबर ग्याँस गोबरबाट बनाइने भएकाले रुख काट्नुपर्दैन। दाउरा प्रयोग गर्दा वन नासिन्छ।
• गोबर ग्याँस नसकिने स्रोत हो: गाईले हरेक दिन नयाँ गोबर दिन्छ।
• गोबर ग्याँस बनाएपछि बाँकी रहेको गोबर खेतका लागि राम्रो मल हुन्छ।

बिजुलीबाट चल्ने गाडी उपयुक्त हुन्छ।

• यसमा इन्धन नबल्ने भएकाले धुवाँ निस्कँदैन। डिजेलको धुवाँले हावा फोहोर हुन्छ र स्वास्थ्य बिग्रन्छ।
• डिजेल एक दिन सकिने खनिज इन्धन हो र नेपालले यो अरू देशबाट किन्नुपर्छ। नेपालले आफ्नै नदीबाट बिजुली निकाल्छ र नदी सकिँदैनन्।

कुनै स्रोतबाट धुवाँ निस्कन्छ र वन सकिन्छ, कुनैबाट निस्कँदैन। सफा स्रोत छान्दा हावा सफा रहन्छ र वन जोगिन्छ।
उदाहरण: एउटा परिवार खुला चुलोमा दाउरा बालेर खाना पकाउँछ। भान्छा धुवाँले भरिन्छ र दाउराका लागि रुख काटिन्छन्। पछि उनीहरू गोबर ग्याँस प्लान्ट बनाएर गोबर ग्याँसमा खाना पकाउन थाल्छन्। अब धुवाँ निस्कँदैन, रुख काटिँदैनन् र प्लान्टबाट निस्केको गोबर मल बन्छ। सही ऊर्जाको स्रोत छानेर उनीहरू आफ्नो घर र वातावरण सफा राख्छन्।

• प्रयोग नभएको बेला बत्ती, पङ्खा, टिभी र कम्प्युटर निभाउने।
• पुराना बल्बको सट्टा एलईडी बत्ती प्रयोग गर्ने।
• सुधारिएको चुलोमा प्रेसर कुकर राखेर खाना पकाउने। भाँडो बिर्कोले छोप्ने।
• सूर्यको ऊर्जा प्रयोग गर्ने: लुगा र अन्न घाममा सुकाउने; सोलार वाटर हिटर प्रयोग गर्ने।
• मटितेल र डिजेलको सट्टा गोबर ग्याँस, सौर्य ऊर्जा र जलविद्युत् जस्ता नसकिने स्रोत प्रयोग गर्ने।
• कार वा मोटरसाइकलको सट्टा हिँडेर, साइकलमा वा बसमा जाने।
• सुकेका र ढलेका दाउरा मात्र ल्याउने र नयाँ रुख रोप्ने।