परीक्षा अभ्यास

• भुक्तानी: तिर्नुपर्ने रकम तिरेर चुक्ता गर्ने काम; फर्छ्यौट
• अत्यधिक: आवश्यकताभन्दा धेरै; अत्यन्त धेरै
• उपत्यका: चारैतिर पहाडले घेरिएको समथर भूभाग; पहाडका फेदीको समथर जमिन
• ब्रोकाउली: काउली जस्तै देखिने हरियो फूलको गुच्छा भएको तरकारी
• कृषक: खेती गर्ने व्यक्ति; किसान
• नगदेबाली: बेचेर नगद आम्दानी गर्नका लागि लगाइने बाली
• तपसिल: तल दिइएको विस्तृत विवरण; निम्नलिखित सूची

• संस्कृतबाट जस्ताका तस्तै आएका तत्सम शब्द (अश्रु, आश्चर्य, निद्रा, पक्षी) र संस्कृतबाट आएर रूप बदलिएका तद्भव शब्द (आँसु, अचम्म, निद, पन्छी) दुवै नेपालीका मौलिक शब्द हुन्।
• नेपालीका सर्वनाम (ऊ, उनी), क्रिया (गर्नु, खानु), क्रियायोगी (आज, भोलि, फटाफट, गुटुमुटु, मुसुमुसु), निपात (ल, त, पो, क्यारे), संयोजक (र, अनि) र विस्मयादिबोधक (आहा, हे) पनि संस्कृत मूलबाट बनेका तद्भव शब्द भएकाले मौलिक हुन्।
• नेपालभित्रका अरू भाषाबाट आएका (रोदी, पसल, डम्फु, पटुका) र विदेशी भाषाबाट आएका (स्कुल, कलेज, डाक्टर, इन्जिनियर, गरिब, किताब, चाउमिन, कानुन) शब्द आगन्तुक हुन्।
• आगन्तुक शब्दले भाषालाई धनी बनाएका छन्; नयाँ वस्तु र विचारसँगै नयाँ शब्द आउँछन्। आज मौलिक र आगन्तुक दुवै नेपालीका अभिन्न अङ्ग हुन्।
• शब्दकोशको कोष्ठमा दिइएको स्रोत (जस्तै: पसल [सं. पण्यशाला]) हेरेर कुन शब्द कुन स्रोतको हो भनेर निश्चित गर्न सकिन्छ। कतिपय पुस्तकले पसल र पटुका लाई आगन्तुक भनेका छन्; शब्दकोशअनुसार पसल संस्कृतको पण्यशाला बाट र पटुका संस्कृतको पटक बाट बनेका तद्भव शब्द हुन्।

• सम्बोधन: कार्यालयलाई लेखिने चिठीमा ‘महोदय’ भनेर सम्बोधन गरिन्छ।
• विषय: चिठीको विषय पढेरै कर्मचारीले त्यो कुन शाखामा पठाउने भनेर थाहा पाउँछन्।
• निवेदक: निवेदनको अन्त्यमा निवेदकले आफ्नो नाम, कक्षा र दस्तखत लेख्नुपर्छ।
• अभिवादन: दिदीले घरायसी चिठीको सुरुमा आमाबुबालाई सादर अभिवादन लेखिन्।
• प्रेषक: खामको बायाँपट्टि प्रेषकको अर्थात् पठाउनेको ठेगाना लेखिन्छ।
• प्रापक: प्रापकको ठेगाना अधुरो भएकाले चिठी फिर्ता आयो।
• भवदीय: व्यावसायिक चिठी ‘भवदीय’ लेखेर र दस्तखत गरेर टुङ्ग्याइन्छ।

• उपर्युक्त: उ - पर् - युक् - त; ‘उपयुक्त’ (ठिक, सुहाउँदो) भन्दा फरक शब्द हो, ‘र्’ सुनिनुपर्छ।
• शीतोष्ण: शी - तोष् - ण; ‘शीत’ र ‘उष्ण’ जोडिएर बनेको।
• ट्रान्सपोर्ट: ट्रान् - स - पोर्ट; सुरुको ‘ट्र’ मा ‘र’ पनि सुनिनुपर्छ।
• टिस्टुङ: टिस् - टुङ; अन्त्यको ‘ङ’ नाकबाट।
• विगत: बि - ग - त; लेख्दा ‘व’ भए पनि सुरुमा ‘ब’ जस्तो उच्चारण हुन्छ।
• सामग्री: साम् - ग्री; ‘सामाग्री’ होइन।
• स्थानीय: स्था - नी - य; सुरुको ‘स्’ आधा।
• पुनश्च: पु - नश् - च; ‘पुनस्च’ जस्तो सुनिन्छ।

• क.चिठी हिमाली क्षेत्रका लागि उपयुक्त बिउबिजन (मार्फा रायो, लसुन, धनियाँ, बन्दा, काउली, ब्रोकाउली र सिमीको बिउ) उपलब्ध गराइदिने विषयमा लेखिएको छ।
• ख.सम्बोधनपछि मुस्ताङको केन्द्रले हिमाली क्षेत्रका लागि बिउबिजन तयार गरी बेच्दै आएको र त्यसको मूल्यसूची वेबसाइटबाट पाइएको कुरा, मकवानपुरका उच्च पहाडी किसानले ती बिउ मागिरहेको कुरा र त्यसैले तपसिलबमोजिमका बिउ उपलब्ध गराइदिन अनुरोध गरिएको कुरा उल्लेख गरिएको छ।
• ग.चिठी मकवानपुर, थाहा नगरपालिका ४ मा रहेको शीतोष्ण बागवानी केन्द्रका निर्देशक उमाकान्त ठाकुरले मुस्ताङ, घरपझोङ गाउँपालिका २ मा रहेको शीतोष्ण बागवानी केन्द्रलाई लेखेका हुन्।
• घ.चिठीको अन्त्य पुनश्चमा बिउ मुस्ताङ ट्रान्सपोर्टबाट पठाइदिन र भुक्तानीका लागि बैङ्क खाता नम्बरसहितको विवरण पठाइदिन अनुरोध गरी ‘भवदीय’, पद (निर्देशक) र नाम लेखेर भएको छ।

मिति: २०८०।०५।२८

प.स.: ०८०/८१
च.नं.: ४५

श्री शीतोष्ण बागवानी केन्द्र,
थाहा नगरपालिका ४,
मकवानपुर, बागमती प्रदेश।

महोदय,

उपर्युक्त सम्बन्धमा त्यस केन्द्रको मिति २०८०।०५।२० को पत्रअनुसार माग गरिएका बिउबिजन यस केन्द्रबाट आज मुस्ताङ ट्रान्सपोर्टमार्फत पठाइएको व्यहोरा अनुरोध छ। मकवानपुरका उच्च पहाडी भेकका किसानले मार्फा रायो लगायतका बिउमा रुचि देखाएकामा यस केन्द्र खुसी छ। माग गरिएमध्ये स्थानीय लसुनको बिउ यस वर्ष ६ केजी मात्र उपलब्ध भएकाले बाँकी ४ केजी असोज मसान्तभित्र पठाउने व्यवस्था मिलाइने छ। अरू सबै बिउ माग गरिएबमोजिम पूरा परिमाणमा पठाइएका छन्। बिउ प्राप्त भएपछि त्यसको भरपाई र किसानको प्रतिक्रिया पठाइदिनुहुन अनुरोध छ।

तपसिल
१. बिउबिजनको बिल: १ प्रति
२. यस केन्द्रको बैङ्क खाता विवरण: १ प्रति

भवदीय
(दस्तखत)
.................
प्रमुख

यो काल्पनिक नमुना भएकाले बिलको रकम र खाता नम्बर लेखिएका छैनन्; वास्तविक चिठीमा ती ठिकठिक लेखिनुपर्छ।

मिति: २०८३।०१।०५

श्री व्यवस्थापकज्यू,
जनक शिक्षा सामग्री केन्द्र लिमिटेड,
सानोठिमी, भक्तपुर।

महोदय,

उपर्युक्त सम्बन्धमा यस पुस्तक भण्डारले विगत दश वर्षदेखि सोलुखुम्बुका विद्यालयमा पाठ्यपुस्तक बिक्रीवितरण गर्दै आएको छ। नयाँ शैक्षिक सत्र वैशाखबाट सुरु हुँदै गर्दा यस क्षेत्रका विद्यालयबाट अनिवार्य विषयका पाठ्यपुस्तकको माग बढेको छ। हिमाली जिल्ला भएकाले वर्षामा बाटो बन्द हुनुअघि नै पुस्तक पुग्नुपर्ने हुन्छ। त्यसैले तपसिलबमोजिमका पाठ्यपुस्तक २०८३ वैशाख २० भित्र उपलब्ध गराइदिनुहुन अनुरोध छ। पुस्तकको मूल्य र कमिसनसहितको बिल पठाउनुभएमा बैङ्कमार्फत भुक्तानी गरिने छ।

तपसिल

पुनश्च: पुस्तक सल्लेरीसम्म आउने कुनै ढुवानी सेवाबाट पठाइदिनुहुन अनुरोध छ; ढुवानी खर्च यसै भण्डारले बेहोर्ने छ।

भवदीय
(दस्तखत)
पेम्बा शेर्पा
सञ्चालक

मिति: २०८३।०७।१२

श्रीमान् प्रधानाध्यापकज्यू,
जनता माध्यमिक विद्यालय,
चाँगुनारायण नगरपालिका, भक्तपुर।

महोदय,

उपर्युक्त सम्बन्धमा हामी यस विद्यालयका कक्षा १० का विद्यार्थीले कक्षामा पढेका कुरा प्रत्यक्ष देख्न र बुझ्न एक दिनको शैक्षिक भ्रमणमा जान चाहेका छौँ। विज्ञानमा पढेका वनस्पति र सामाजिकमा पढेको इतिहास बुझ्न नगरकोट र चाँगुनारायण मन्दिर क्षेत्र उपयुक्त हुने कुरामा कक्षाका सबै साथी सहमत छन्। मङ्सिर पहिलो हप्ताको कुनै शुक्रबार भ्रमणको समय मिलाइदिन, सँगै जान दुई जना शिक्षक खटाइदिन र बसको प्रबन्ध गरिदिन हजुरसमक्ष विनम्र अनुरोध गर्दछौँ। भ्रमणको खर्चमा आवश्यक पर्ने रकम हामी आफैँ जुटाउन तयार छौँ।

निवेदक
कक्षा १० का विद्यार्थीका तर्फबाट
(दस्तखत)
सुमन बस्नेत
कक्षा प्रतिनिधि

इमेलका दुई मुख्य भाग छन्: हेडर (शीर्ष) र बडी (मुख्य भाग)। तलको चित्र र तालिकामा हेर्नुहोस्।

टु (लाई): principal@example.com

सिसी: classteacher@example.com

सब्जेक्ट (विषय): शैक्षिक भ्रमणमा सहभागी हुन पाउँ भन्ने अनुरोध

आदरणीय प्रधानाध्यापकज्यू,

नमस्कार। म कक्षा १० ‘क’ की विद्यार्थी सीता थापा हुँ। विद्यालयले मङ्सिर ५ गते नगरकोट र चाँगुनारायणमा शैक्षिक भ्रमणको आयोजना गरेको सूचना पाएँ। त्यस वेला म बिरामी भएर विद्यालय आउन नसकेकाले नाम लेखाउन छुटेछ। अहिले म पूर्ण स्वस्थ छु र इतिहास र वनस्पतिबारे प्रत्यक्ष सिक्ने यो अवसर गुमाउन चाहन्नँ। मलाई पनि भ्रमणमा सहभागी हुन अनुमति दिनुहुन अनुरोध गर्दछु। अभिभावकको सहमति-पत्र यसैसाथ संलग्न गरेकी छु र भ्रमण शुल्क भोलि नै कार्यालयमा बुझाउने छु।

धन्यवाद।

सीता थापा
कक्षा १०, ‘क’, रोल नम्बर १४
फोन: ९८XXXXXXXX

अट्याच्मेन्ट: अभिभावकको-सहमति.pdf

सिसीमा कक्षाशिक्षकको ठेगाना राख्दा उहाँलाई पनि जानकारी हुन्छ।

• समाचार लेखन मा उल्टो पिरामिड शैली प्रयोग हुन्छ: सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा सुरुमै, त्यसपछि त्यसलाई पुष्टि गर्ने विवरण र अन्त्यमा कम महत्त्वका कुरा। सुरुको भागलाई आमुख भनिन्छ।
• नमुना समाचारको आमुख: हुम्लाको सदरमुकाम सिमीकोटका किसान परम्परागत बाली छाडेर आलुखेतीतर्फ आकर्षित भएका छन्।
• त्यसपछिका अनुच्छेदले कारण दिन्छन्: बजारमा सजिलै बिक्ने, उच्च भेगको जैविक आलु स्वादिलो र छिटो पाक्ने, माग बढ्दो।
• त्यसपछि अङ्क आउँछन्: मौसममा प्रतिकिलो रु. ८० देखि १०० र बेमौसममा रु. १०० देखि १५०।
• अन्त्यमा कम जरुरी तर उपयोगी कुरा: भण्डारण, बजारीकरण र नयाँ प्रविधिमा जिल्ला कृषि विकास कार्यालयको सहयोग चाहिने किसानको माग।
• समाचारको स्रोत खुलाइएको छ: गोरखापत्र, २०७८ चैत ३०। हरेक भनाइ ‘किसान बताउँछन्’ भनेर कसको भनाइ हो भन्ने खुलाइएको छ; पत्रकारले आफ्नो विचार थपेका छैनन्।

समाजसेवी तामाङलाई विद्यालयको सम्मान

काभ्रेपलाञ्चोक, कात्तिक १२। बनेपाको शारदा माध्यमिक विद्यालयले चालिस वर्षदेखि गाउँगाउँमा पिउने पानीका धारा जोड्न सघाउँदै आएका स्थानीय समाजसेवी ७२ वर्षीय कर्मबहादुर तामाङलाई आज एक कार्यक्रममा सम्मान गरेको छ।

विद्यालयको वार्षिकोत्सवका अवसरमा आयोजित कार्यक्रममा प्रमुख अतिथि बनेपा नगरपालिकाका प्रमुखले तामाङलाई दोसल्ला ओढाई सम्मानपत्र र नगद रु. २५ हजार प्रदान गरे। विद्यालयका प्रधानाध्यापकका अनुसार तामाङले आफ्नै श्रम र गाउँलेको सहयोगमा जिल्लाका एघार गाउँमा पानीका मुहान संरक्षण गरी धारा जोड्न नेतृत्व गरेका छन्।

सम्मानपछि बोल्दै तामाङले पानी नहुँदा छोरीहरू पढ्न नपाएर पानी बोक्न जानुपरेको देखेर आफूले यो काम सुरु गरेको बताए। उनले पाएको नगद रकम विद्यालयकै छात्रवृत्ति कोषमा जम्मा गर्ने घोषणा गरे।

कार्यक्रममा विद्यार्थीले सांस्कृतिक प्रस्तुति दिएका थिए। कार्यक्रममा अभिभावक, शिक्षक र विद्यार्थी गरी करिब पाँच सय जनाको उपस्थिति थियो।

आमुखमा के, को, कहाँ र कहिले सबै आएका छन्; अन्तिम अनुच्छेद काटे पनि समाचार पूरा रहन्छ।

मिति: २०८३।०७।१०

श्री सम्पादकज्यू,
बालसंसार साप्ताहिक,
बागबजार, काठमाडौँ।

महोदय,

म तनहुँ, भानु नगरपालिकाको भानु माध्यमिक विद्यालयमा कक्षा १० मा पढ्ने विद्यार्थी हुँ। तपाईँको पत्रिकाको ‘बालकलम’ स्तम्भमा विद्यार्थीका रचना पढ्दै आएको छु र त्यसबाट मलाई लेख्न प्रेरणा मिलेको छ। हाम्रो गाउँका धेरै युवा विदेशिँदा बाँझिएका खेत र एक्ला भएका बुढाबुढीको पीडामा मैले ‘बाँझो बारी’ शीर्षकको कविता लेखेको छु। यो कविता मेरो आफ्नै मौलिक रचना हो र अहिलेसम्म कतै प्रकाशित भएको छैन। यसलाई तपाईँको लोकप्रिय पत्रिकामा प्रकाशन गरिदिनुहुन अनुरोध गर्दछु। आवश्यक भए सम्पादन गर्न मेरो सहमति छ।

संलग्न: ‘बाँझो बारी’ कविता (एक पाना)

भवदीय
(दस्तखत)
आशिका गुरुङ
कक्षा १०, भानु मावि
भानु नगरपालिका, तनहुँ

राजविराज चोकमा मोटरसाइकल र कार ठोक्किँदा एक जना घाइते

सप्तरी, कात्तिक ८। राजविराज चोकमा आज दिउँसो २ बजे मोटरसाइकल र कार ठोक्किँदा मोटरसाइकल चालकको टाउकामा चोट लागेको छ। घाइतेको अवस्था भने खतरामुक्त छ।

प्रत्यक्षदर्शीका अनुसार कार आफ्नै गतिमा गुडिरहेको थियो। त्यसै वेला एक पैदलयात्रीलाई जोगाउन खोज्दा मोटरसाइकल अनियन्त्रित भई कारमा ठोक्कियो र पल्टियो। मोटरसाइकल चालकले हेल्मेट नलगाएकाले उनको टाउकामा चोट लागेको हो।

प्रहरीले तत्काल उद्धार गरी घाइतेलाई अस्पताल पुर्‍याएको थियो।

नमुनामा घाइतेको नाम, अस्पतालको नाम र अरू कसैलाई चोट लाग्यो कि लागेन भन्ने कुरा दिइएको छैन, किनभने बुँदामा ती छैनन्। रिपोर्टिङमा नभएका तथ्य आफैँ बनाउनु हुँदैन।

• अ.र्‍याप गीतमा आक्रोश, चेतना र विद्रोहको भाव पाइन्छ।
• आ.सुरुमा गोरा जातिले गरेको दमन र शोषणको विरोध गर्न अश्वेत समुदायले सडक र गल्लीबाट र्‍याप गाउन थालेका थिए। यसको थालनी सन् १९७० को दशकमा ‘स्ट्रिट’ कविताबाट भएको मानिन्छ; रङ्गभेद, गल्ली कविता र आक्रोशबाट हिपहप सङ्गीतका रूपमा यसको उद्भव भयो।
• इ.अहिलेका र्‍याप गीतमा सामाजिक र राजनीतिक व्यवस्था, समसामयिक विकृति र प्रेम जस्ता थुप्रै विषयवस्तु पाइन्छन्।
• ई.र्‍याप गीतबाट युवालाई रूपान्तरण र परिवर्तनका गीत गाउन उत्प्रेरित गर्न सकिन्छ।

अ. करण क्रियापद र तिनका अकरण (कुनै चार):

• आ.अन्तिम वाक्यको अकरण: यो नै र्‍याप गीतको अहिलेको मुख्य स्वर होइन।
• इ.‘व’ लेखेर ‘ब’ उच्चारण हुने शब्द: विश्वव्यापी, विद्रोह, विरोध, विषय, विकृति, व्यवस्था, व्यक्त (यीमध्ये कुनै चार)। शब्दको सुरुमा आएको ‘व’ नेपालीमा प्रायः ‘ब’ जस्तै उच्चारण हुन्छ।

आदरणीय अध्यक्षज्यू, प्रधानाध्यापकज्यू, शिक्षकवृन्द र यहाँ उपस्थित अभिभावकज्यूहरू, नमस्कार।

हामीमध्ये धेरैलाई लाग्छ, छोराछोरीलाई विद्यालय भर्ना गरेर शुल्क तिरेपछि हाम्रो जिम्मेवारी सकियो। तर बच्चा दिनको छ घण्टा मात्र विद्यालयमा हुन्छ; बाँकी अठार घण्टा हाम्रै घरमा। त्यसैले पढाइ विद्यालय र घर दुवैको साझा काम हो।

आफ्ना बालबालिकासँग किताब, कापी र आवश्यक सामग्री छन् कि छैनन्, उनीहरू कसरी विद्यालय जान्छन् र कति वेला घर फर्कन्छन्, गृहकार्य गर्छन् कि गर्दैनन्, नियमित विद्यालय जान्छन् कि जाँदैनन्, कस्ता साथीको सङ्गत गर्छन्, कति वेला सुत्छन् र उठ्छन् भन्ने कुरामा अभिभावकले ध्यान दिनुपर्छ।

महिनामा कम्तीमा एक पटक विद्यालय आएर कक्षाशिक्षकसँग भेट्नुहोस्। परीक्षाको नतिजा आएपछि मात्र होइन, बिचमै सोध्नुहोस्: मेरो छोराछोरी कुन विषयमा कमजोर छ, घरमा म के सहयोग गर्न सक्छु? तपाईँ आफैँ पढ्न नजान्ने भए पनि चिन्ता नगर्नुहोस्; ‘आज के पढ्यौ, मलाई पनि सुनाऊ’ भनेर सोध्दा मात्र पनि बच्चाको पढाइमा ठुलो फरक पर्छ।

विद्यालयको पनि जिम्मेवारी छ: समय समयमा विद्यार्थीको सिकाइबारे अभिभावकलाई जानकारी दिनु र भेटघाटका लागि बोलाउनु। विद्यालय र अभिभावक हातेमालो गरेर हिँड्यौँ भने हाम्रा बालबालिका पढाइमा मात्र होइन, असल नागरिक बन्नमा पनि अघि हुने छन्।

धन्यवाद।

• क.बेठिक। आचार्य चाणक्यको नीतिलाई चाणक्य नीति भनिन्छ। विदुर नीति महाभारतका विदुरको नीति हो।
• ख.बेठिक। सुनाइ पाठअनुसार सफलता पाउन शत्रुसँग पनि राम्रो व्यवहार गर्नुपर्छ, र सम्भव भए शत्रुसँग पनि मित्रता राख्नु राम्रो हुन्छ।
• ग.ठिक। चाणक्यका अनुसार जीवनमा सफल हुन शत्रु हुनु पनि उत्तिकै जरुरी छ, किनभने शत्रुले हाम्रा कमीकमजोरी देखाउँछ।
• घ.ठिक। जीवनमा सफल हुन सच्चा र असल मित्र बनाउनुपर्छ।

• क.आचार्य चाणक्य महान् शासक चन्द्रगुप्त मौर्यका गुरु थिए।
• ख.शत्रुलाई पराजित गर्न उसका कमजोरी र शक्तिका बारेमा राम्ररी जान्नुपर्छ।
• ग.शत्रुले मानिसका कमीकमजोरी देखाइदिन्छ; त्यसबाट मानिसलाई आफूलाई सुधार्न मदत पुग्छ।
• घ.चाणक्य नीतिमा शत्रु र मित्र कसरी चिन्ने भन्ने चर्चा छ, जसले सही मित्र छान्न सघाउँछ। यसले सफल हुन सच्चा मित्र र शत्रु दुवै आवश्यक हुने र सम्भव भए शत्रुसँग पनि मित्रता राख्नुपर्ने बताउँछ।

हरेक जोडीमा एउटै धातु, काल र आदर छ; फरक नकारको मात्र हो। ‘मान्नुहुन्छ → मान्नुहुन्न’ आदरार्थी रूप हो।

चिठीका मुख्य (समापिका) क्रियापद र तिनका अकरण:

चिठीमा आएका कृदन्त र असमापिका रूप पनि अकरणमा बदल्न सकिन्छ, यिनमा अगाडि ‘न’ लाग्छ: तयार गरी → तयार नगरी, हुँदै आएको → हुँदै नआएको, उपलब्ध हुने → उपलब्ध नहुने, उत्पादन हुने → उत्पादन नहुने, राखिएका → नराखिएका, रहेको → नरहेको, गराइदिने → नगराइदिने।

करण रूप: खेल्नु, रुचाउनु, रमाउनु, जित्नु, पाउनु।

नमुना अनुच्छेद: मलाई फुटबल सबैभन्दा मन पर्छ। म हरेक बिहान विद्यालयको चौरमा साथीहरूसँग फुटबल खेल्छु। गोलकिपरभन्दा म आक्रमण गर्ने खेलाडी बन्न रुचाउँछु। गोल गर्दा साथीहरू ताली बजाउँदै रमाउँछन्। गत वर्ष हाम्रो टोलीले अन्तरविद्यालय प्रतियोगिता जित्यो। त्यसमा मैले उत्कृष्ट खेलाडीको पुरस्कार पनि पाएँ। फुटबलले मलाई अनुशासन र टोलीमा मिलेर काम गर्न सिकाएको छ।

• क.मलाई कोदोको रोटी मिठो लाग्छ।
• ख.उनीहरू क्रिकेट खेल्दैनन्।
• ग.प्रज्ञान सधैँ कक्षामा प्रश्न सोध्छ। (‘कहिल्यै’ अकरणसँग मात्र आउने भएकाले ‘सधैँ’ बनाइएको।)
• घ.ऊ छुट्टीमा ऐतिहासिक सिन्धुलीगढी घुम्न नजाला।
• ङ.परिश्रम नगरे सफल भइँदैन। (वाक्य करण कि अकरण भन्ने कुरा मुख्य क्रियापदले देखाउँछ, त्यसैले ‘भइन्छ’ लाई ‘भइँदैन’ बनाउनु अनिवार्य हो। मुख्य क्रियापद मात्र बदलेर ‘परिश्रम गरे सफल भइँदैन’ लेख्दा पनि व्याकरण मिल्छ, तर अर्थ उल्टो हुन्छ; त्यसैले सर्त ‘गरे’ लाई पनि ‘नगरे’ बनाउनु राम्रो हुन्छ।)
• च.जनताले जनप्रतिनिधिसमक्ष आफ्ना माग प्रस्तुत गरेछन्।

अनिवार्य मा व बिचमा छ (वा)। वडा अङ्ग्रेजीको ward बाट आएकाले व, तर बडो (धेरै, अति) तद्भव भएकाले ब।

• ब: बागवानी, बिउबिजन, बन्दा, ब्रोकाउली, बैङ्क, उपलब्ध, सम्बन्धमा
• व: विषय, विगत, वेबसाइट, भवदीय, व्यावसायिक, विवरण, मकवानपुर

बिक्रीवितरण र बागवानी मा ब र व दुवै छन्: बिक्री + वितरण, बाग + वानी।

शुद्ध रूप: बालक वेद पढ्न वेदविद्याश्रम वनकालीमा भर्ना भएछन्। उनी २० वर्षको उमेरमा बिए वा सोसरहको शास्त्री पढेपछि वेदाचार्य गर्न वाल्मीकि विद्यापीठमा भर्ना भएछन्। त्यसपछि बनारस हिन्दु विश्वविद्यालयमा विद्यावारिधि पढ्न बनारसतिर गएछन्।

वनकाली (वन + काली) तत्सम भएकाले जस्ताको तस्तै सही छ।

प्रिय भाइ सुदीप,

धेरै धेरै माया। तिमी सन्चै छौ होला। यहाँ आमा, बुबा र हजुरआमा सबै सन्चै हुनुहुन्छ।

यसपालि गाउँमा धेरै कुरा नयाँ भएका छन्। बुबाले मुस्ताङको बागवानी केन्द्रबाट मार्फा रायो र ब्रोकाउलीको बिउ मगाएर लगाउनुभएको छ। बारीभरि हरियो ब्रोकाउली देख्दा तिमीलाई पनि अचम्म लाग्थ्यो होला। काठमाडौँका व्यापारी आएर बारीमै किनेर लैजान्छन्, त्यसैले यसपालि घरको आम्दानी पनि राम्रो भएको छ। गाउँको बाटो पनि कालोपत्रे हुँदै छ; अब हेटौँडा जान दुई घण्टा मात्र लाग्छ।

हजुरआमालाई अलिकति घुँडा दुख्छ, तर उहाँ तिमीलाई सम्झेर दिनहुँ ‘कान्छो कहिले आउँछ’ भन्नुहुन्छ। दसैँमा अवश्य आऊ है।

सहरमा पढ्दा राम्रो साथीको सङ्गत गर्नू, समयमै खाना खानू र मोबाइलमा धेरै समय नबिताउनू। एसईईको तयारी कस्तो हुँदै छ, अर्को चिठीमा लेख्नू। पैसा चाहिए बुबालाई फोन गर्नू।

उही तिम्रो दिदी
सरिता