एक दिन गोनू झा घरबाट दुई कोस टाढाको हाटमा गोरु किन्न गए।
राम्रा दुईवटा गोरु रोजे, मोलमोलाइ गरे, किने, अनि डोरी समातेर खुसी हुँदै घरतिर लागे।
बाटोभरि उही प्रश्न
अलि पर पुगेका मात्र थिए, एक जना भेटिए।
“गोनू बाबु, हाट जानुभएको थियो?”
“हो।”
“यी गोरु किन्नुभयो?”
“हो।”
“दुवै किन्नुभयो?”
“हो।”
“आजै किन्नुभयो?”
“हो।”
“कतिमा किन्नुभयो?”
“पचास रुपैयाँमा।”
गोनू अगाडि बढे। अलि पर पुगेपछि अर्का एक जना भेटिए, उनले पनि उही प्रश्न उही क्रममा सोधे।
“हाट जानुभएको थियो?” ... “कतिमा किन्नुभयो?”
“पचास रुपैयाँमा।”
फेरि अर्को मानिस। फेरि उही प्रश्न। “पचास रुपैयाँमा।”
एक कोस हिँड्दासम्म गोनू यो सोधपुछले वाक्क भइसकेका थिए। उनले मनमनै सोचे, अहिले त गाउँबाहिरै छु, गाउँ पसेपछि के हाल होला? गाउँमा त हरेक आँगनबाट कोही न कोही निस्केर सोध्नेछ।
केही उपाय गर्नैपर्छ।
उखुबारीमा
गाउँको सिमानाको उखुबारीमा अग्लो उखु लहलह झुलिरहेको थियो।
गोनूले एक पटक वरिपरि हेरे, अनि गोरु डोर्याउँदै उखुबारीभित्र पसे। भित्र दुवै गोरु बाँधेर उनी एक्लै बाहिर निस्के, अनि सक्दो चर्को स्वरमा कराउँदै गाउँतिर दौडिए:
“बाघ समातेँ! बाघ समातेँ!”
बाटोमा भेटिनेहरू छक्क परे। गोनू झा यसरी स्याँस्याँ गर्दै दौडेको कसले देखेको थियो र?
गोनू झाले बाघ समाते रे भन्ने खबर एकै छिनमा गाउँभरि फैलियो। जसले सुन्यो, दौडियो। सयौँ मानिस भेला भए। कसैकसैलाई शङ्का पनि लाग्यो, गोनूले ठट्टा गरेका त होइनन्? तर उनको हालत र आत्तिएको अनुहार देखेपछि सबैले पत्याउनुपर्यो।
गोनूले भने, “बाघलाई मैले जसोतसो बाँधेको त छु, तर मार्न सबै जानुपर्छ। सबै मेरो पछिपछि आउनुहोस्!”
गाउँले एकसेएक हतियार लिएर आए। कसैको हातमा भाला, कसैको तरबार, कसैको लाठी, कसैको फरसा, कसैको कोदालो। केही नभेट्नेले हँसिया नै बोकेर आए।
सबैले उखुबारी चारैतिरबाट घेरेर सास रोकी पर्खे।
गोनू एक्लै उखुबारीभित्र पसे। केही बेर कतैबाट कुनै आवाज आएन।
अनि उखुका बोट हल्लिए। डोरी समातेर गोनू बाहिर निस्के, डोरीको अर्को छेउमा त दुईवटा गोरु पो थिए!
बाघ होइन, गोरु
गाउँलेहरूलाई साह्रै रिस उठ्यो।
एक जना कराए, “ए गोनू, यही हो तपाईँको बाघ?”
गोनू शान्त भएर उभिए, अनि सबैले सुन्ने गरी भने:
“दाजुभाइ हो, सबै जना कान खोलेर सुन्नुहोस्। मानिसहरूको प्रश्नले हैरान भएर मैले यसो गर्नुपर्यो। यी दुईवटा गोरु हुन्। आजै हाटमा गएर, पचास रुपैयाँ तिरेर किनेको। गोरुको बारेमा अरू कसैलाई केही सोध्नु छ भने अहिल्यै सोधिहाल्नुहोस्।”
उनले एकपटक सबैतिर हेरे।
“अबदेखि होसियार! गोरुको बारेमा कसैले मसँग एक शब्द पनि नबोल्नू।”
गाउँले एकछिन अवाक् भए, अनि हाँस्न थाले। गोनू झाको चतुर्याइँको बखान गर्दै सबै घर फर्के।
यो कथा कुन-कुन स्रोतबाट लेखियो
- तारानन्द वियोगी, गोनू झा के किस्से, चित्र: सुभाष राय, नवताक्षर साहित्यमाला (प्रकाशन वर्ष पुस्तकमा भेटिएन), हिन्दी (माथिको कथा: दुई कोसको हाट, दुईवटा गोरु, पचास रुपैयाँ, उखुबारी, हतियार लिएर आएका गाउँले, गोनूको जवाफ)। Internet Archive
- अशोकजी, गोनू झा की अनोखी दुनिया (प्रकाशक र वर्ष उल्लेख भएको पाना भेटिएन), हिन्दी, कथा ४३ “अथ श्रीबैल कथा” (पशु मेला, दश रुपैयाँ, रुखबाट कराएको)। Internet Archive
- विभा रानी, गोनू झा के मुस्कराते किस्से, अरुणोदय प्रकाशन (प्रकाशन वर्ष भेटिएन), हिन्दी, “गोनू झा का बैल” (रहरको खेत, “बाघको नाम सुनेपछि सबै आइपुगे”)। Internet Archive
- माथिको फोटो: Sugarcane field in Nepal.jpg, गौरव ध्वज खड्का, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0।
कथा यी स्रोतका आधारमा आफ्नै शब्दमा लेखिएको हो। संवाद कथावाचकले जसरी सुनाउँछन्, कथाकै अर्थ नबिगारी लेखिएको हो।
