नियम
- निर्देशनअनुसार वाक्यको कुनै एउटा व्याकरणिक कोटि फेरेर वाक्य बदल्नु वाक्यान्तरण हो: विविषा मिहिनेती छन्। → विविषा मिहिनेती छैनन्। (अकरण)
- निर्देशन जुन कोटिको हो, त्यही मात्र फेरिन्छ; अरू कोटि (काल, आदर, वचन) उही रहन्छन्।
- लिङ्ग फेर्दा कर्तासँगै क्रिया र विशेषण पनि फेरिन्छन्: केटो अग्लो छ। → केटी अग्ली छे।
- वचन फेर्दा सर्वनाम र क्रिया फेरिन्छन्: ऊ स्टेसनमा पुग्यो। → उनीहरू स्टेसनमा पुगे।
- पुरुष र आदर फेर्दा क्रियाको अन्त्य फेरिन्छ: म फर्कन्छु → तिमी फर्कन्छौ → तपाईँ फर्कनुहुन्छ; तँ बस् → तपाईँ बस्नुहोस्।
- काल र पक्ष फेर्दा क्रियाको रूप फेरिन्छ; सकर्मक क्रियाको भूत काल र पूर्ण पक्षमा कर्तामा ‘ले’ लाग्छ: कान्छो बदाम खान्छ। → कान्छाले बदाम खायो।
- अभ्यस्त पक्षले पहिले बानीका रूपमा हुने गरेको काम जनाउँछ: आमा जाँतो पिँध्छिन्। → आमा जाँतो पिँध्थिन्।
- करणलाई अकरण बनाउँदा काल र पक्ष उही रहन्छन्: जान्छ → जाँदैन, गयो → गएन, जाने छ → जाने छैन।
- वाच्य र भाव फेर्दा पनि यही नियम लाग्छ: बुबाले चिठी लेख्नुभयो। → बुबाबाट चिठी लेखियो। (कर्मवाच्य); ऊ आउँछ। → ऊ आउला। (सम्भावनार्थ)
यस पटक: ० ठिक, ० बेठिक