नियम
- दुई वा बढी शब्दका बिचका विभक्ति, संयोजक वा अरू जोड्ने शब्द हटाएर एउटै शब्द बनाउने कामलाई समास भनिन्छ: भाइ र बहिनी → भाइबहिनी।
- समासबाट बनेको शब्द समस्त शब्द हो, र त्यो जोडेर लेखिन्छ: साँझबिहान, नाफानोक्सान।
- समस्त शब्दलाई खोलेर हटेका शब्द फर्काउने कामलाई विग्रह भनिन्छ: दालभात → दाल र भात।
- दुवै शब्द बराबर भए ‘र’ वा ‘वा’ फर्कन्छ: दाजुभाइ (दाजु र भाइ), हारजित (हार वा जित)।
- कतै विभक्ति फर्कन्छ: घरधनी (घरको धनी), रोगग्रस्त (रोगले ग्रस्त), जलचर (जलमा चर्ने)।
- कतै ‘झैँ’, विशेषणको पूरा रूप वा सङ्ख्या र ‘को समूह’ फर्कन्छ: गहुँगोरो (गहुँ झैँ गोरो), ठुल्दाइ (ठुलो दाइ), चौबाटो (चार बाटाको समूह)।
- अर्कै कुरा बुझाउने शब्दमा ‘छ जसको, त्यो’ फर्कन्छ: लामकाने (लामा कान छन् जसका, त्यो)।
- ‘प्रति’ ले हरेक र ‘यथा’ ले अनुसार बुझाउँछन्: प्रतिदिन (हरेक दिन), यथाशक्ति (शक्तिअनुसार)।
- दोस्रो भागको आफ्नै अर्थ छैन भने त्यो समस्त शब्द होइन, द्वित्व हो: दालभात समस्त शब्द, भातसात द्वित्व।
यस पटक: ० ठिक, ० बेठिक
