नियम
- वाक्यमा शब्दले गर्ने कामअनुसार नौ पदवर्ग छन्, र एउटै शब्द सन्दर्भअनुसार अर्को पदवर्गको काम गर्न पुग्छ; यसलाई पदवर्ग विचलन भनिन्छ (गरिब किसान: विशेषण; गरिबलाई: नाम)।
- नौ पदवर्ग: नाम (किताब, खुसी), सर्वनाम (म, ऊ, आफू, जो), विशेषण (असल, धेरै, पाँच), क्रियापद (पढ्छ, गयो), क्रियायोगी (सधैँ, बिस्तारै), नामयोगी (घरभित्र, मेरा लागि), संयोजक (र, तर, किनभने), विस्मयादिबोधक (ओहो, आहा) र निपात (नै, रे, पो, नि)।
- शब्दको पदवर्ग शब्दकोशले होइन, वाक्यमा त्यसले गरेको कामले छुट्याउँछ; त्यसैले शब्दको अघि र पछि के छ, त्यो हेर्नुपर्छ।
- विशेषण → नाम: पछाडि नाम नभई विभक्ति (ले, लाई, को) लिएर आफैँ मानिसको अर्थ दिए विशेषण नाम बन्छ (धनीले कर तिर्छन्, वृद्धको सेवा)।
- सर्वनाम → विशेषण: सर्वनामपछि नाम आए त्यो विशेषण बन्छ (त्यो गयो: सर्वनाम; त्यो केटो गयो: विशेषण)।
- क्रियायोगी → नामयोगी: भित्र, माथि, तल, वारि, पारि नामसँग जोडिए नामयोगी, क्रियासँग मात्र आए क्रियायोगी (कोठाभित्र पस्यो; भित्र आऊ)।
- संयोजक → निपात: ‘र’ ले दुई कुरा जोडे संयोजक, प्रश्न वा भावमा जोड दिए निपात (दिदी र भाइ; उसलाई के थाहा र?)।
- विशेषण → क्रियायोगी र नाम → क्रियायोगी: क्रियाको रीति, परिमाण वा समय बताए क्रियायोगी (राम्रो गाउँछ, धेरै खायो, बिहान उठ्छ)।
- एउटै रूपका फरक शब्द पनि हुन्छन्: ‘तर’ संयोजक (म गएँ, तर ऊ आएन), नाम (दुधको तर) र ‘तर्नु’ को आज्ञार्थ क्रियापद (खोला तर)।
यस पटक: ० ठिक, ० बेठिक