नियम
- क्रियापदले बुझाउने बोल्नेको मनसायलाई भाव भनिन्छ; भाव पाँच प्रकारका छन्: सामान्यार्थ, आज्ञार्थ, इच्छार्थ, सम्भावनार्थ र सङ्केतार्थ।
- सामान्यार्थ: काम भयो, हुन्छ वा हुने छ भन्ने जानकारी दिन्छ: कृष्ण राय गाउँमै बस्छन्, उनीहरू हिजो गए।
- आज्ञार्थ: आदेश, अनुरोध वा सल्लाह बुझाउँछ र दोस्रो पुरुषमा मात्र हुन्छ: तँ बस्, तिमी बस, तपाईँ बस्नुहोस्; नगर्न भन्दा ‘न’ लाग्छ: नबस, नबस्नुहोस्।
- इच्छार्थ: इच्छा, प्रस्ताव, प्रार्थना वा आशीर्वाद बुझाउँछ: म पढूँ, हामी पढौँ, तँ पढेस्, तिमी पढे, ऊ पढोस्, उनी/उनीहरू पढुन्, तपाईँ पढ्नुहोस्।
- सम्भावनार्थ: अनुमान वा हुन सक्ने काम बुझाउँछ, प्रायः ‘सायद’ सँग: म पढुँला, हामी पढौँला, तँ पढ्लास्, तिमी पढौला, ऊ पढ्ला, उनी/उनीहरू पढ्लान्, तपाईँ पढ्नुहोला।
- सङ्केतार्थ: एउटा काम भए मात्र अर्को हुने सर्त बुझाउँछ; धातुमा ‘ए’ लाग्छ वा क्रियापछि ‘भने’ आउँछ: पानी परे बाली सप्रन्छ, तिमी आयौ भने म जान्छु।
- रूप हेरेर मात्र होइन, कर्ता र अर्थ हेरेर भाव छुट्याउनुपर्छ: ‘उनी हिजो पढे’ सामान्यार्थ, ‘तिमी राम्ररी पढे है’ इच्छार्थ, ‘तिमी पढे पास हुन्छौ’ सङ्केतार्थ।
- भाव जनाउने क्रियापद कर्ताको पुरुष, वचन र आदरसँग मिल्नुपर्छ: हामी पढौँला तर तिमी पढौला; ऊ जाला तर उनीहरू जालान्।
यस पटक: ० ठिक, ० बेठिक