नियम
- क्रियापदले बुझाउने अर्थलाई भाव भनिन्छ; भाव पाँच प्रकारका छन्: सामान्यार्थ, आज्ञार्थ, इच्छार्थ, सम्भावनार्थ र सङ्केतार्थ।
- सामान्यार्थ: काम भयो, हुन्छ वा हुने छ भन्ने सामान्य जानकारी दिन्छ: म पढ्छु, दाइ गाउँ जानुभयो, हामी भोलि खेल्ने छौँ।
- आज्ञार्थ: आज्ञा, आदेश वा अनुरोध बुझाउँछ: तँ बस्, तिमी बस, तिमीहरू बस, तपाईँ बस्नुहोस्; नगर्न भन्दा ‘न’ लाग्छ: नबस, नबस्नुहोस्।
- इच्छार्थ: इच्छा, चाहना, प्रार्थना वा आशीर्वाद बुझाउँछ: म पढूँ, हामी पढौँ, तिमी पढे, ऊ पढोस्, उनी/उनीहरू पढुन्, तपाईँ पढ्नुहोस्।
- सम्भावनार्थ: हुन सक्ने वा अनुमान गरिएको काम बुझाउँछ: म पढुँला, हामी पढौँला, तँ पढ्लास्, तिमी पढौला, ऊ पढ्ला, उनी/उनीहरू पढ्लान्, तपाईँ पढ्नुहोला।
- सङ्केतार्थ: एउटा काम भए मात्र अर्को काम हुने सर्त वा कारण बुझाउँछ; धातुमा ‘ए’ लाग्छ: घाम लागे लुगा चाँडै सुक्छ, तपाईँ आउनुभए राम्रो हुन्थ्यो।
- वाक्यको अर्थले भाव चिनाउँछ: अरूलाई काम गर्न लगाउँदा आज्ञा; ‘भगवान्’, ‘शुभकामना’, ‘आशीर्वाद’ मा इच्छा; ‘सायद’ मा सम्भावना।
- भाव जनाउने क्रियापद कर्ताको पुरुष, वचन र आदरसँग मिल्नुपर्छ: म जाउँला, ऊ जाला, उनीहरू जालान्; तिमी बस, तपाईँ बस्नुहोस्।
यस पटक: ० ठिक, ० बेठिक