BLE नमुना प्रश्नपत्र 8

सामाजिक सञ्जाल, सन्देश वा अरू इलेक्ट्रोनिक माध्यम प्रयोग गरेर कसैलाई धम्क्याउने, डराउने, हैरान पार्ने वा अपमान गर्ने अथवा मानसिक यातना दिने कामलाई साइबर बुलिङ भनिन्छ।

फायरवाल। यसले कम्प्युटर वा नेटवर्कमा पस्न नहुने जडान रोक्छ।

नेपालका विविध वनस्पति, जनावर र भूदृश्यले पर्यटकलाई आकर्षित गर्छन् (पर्यावरणीय पर्यटन)। चितवन र सगरमाथाजस्ता राष्ट्रिय निकुञ्ज घुम्न आउने पर्यटकबाट आम्दानी हुन्छ र स्थानीय मानिसले रोजगारी पाउँछन्।

गर्भाधानमा भाले लैङ्गिक कोषको न्युक्लियस र पोथी लैङ्गिक कोषको न्युक्लियस मिलेर बनेको कोषलाई जाइगोट भनिन्छ। यो नयाँ जीवको पहिलो कोष हो।

बिउ उम्रन प्रकाश चाहिँदैन, तर सञ्चित खाना सकिएपछि प्रकाश संश्लेषणबाट आफ्नो खाना आफैँ बनाउन बेर्नालाई प्रकाश चाहिन्छ।

बलियो चुम्बक (विद्युत् चुम्बक) ले। फलाम चुम्बकीय पदार्थ भएकाले चुम्बकले फलामका बट्टालाई तान्छ, तर आल्मिनियम अचुम्बकीय भएकाले त्यसका बट्टा त्यहीँ रहन्छन्।

परमाणुमा जति प्रोटोन छन्, उति नै इलेक्ट्रोन हुन्छन्। धनात्मक र ऋणात्मक चार्ज बराबर भएकाले ती एकअर्कासँग सन्तुलित हुन्छन् र परमाणु विद्युतीय रूपमा तटस्थ हुन्छ।

प्रोटोन = 31 − 16 = 15, त्यसैले यसमा 15 इलेक्ट्रोन छन् र तिनको विन्यास 2, 8, 5 हुन्छ (फस्फोरस)। संयुज्यता सूचक सेलमा 5 इलेक्ट्रोन भएकाले यसको संयुज्यता 8 − 5 = 3 हुन्छ।

• क.सर्वेक्षण। यसको उत्तर टोलका बासिन्दासँग हुने भएकाले प्रश्नावली, अन्तर्वार्ता वा छलफलबाट उनीहरूबाटै सिधै तथ्याङ्क सङ्कलन गरिन्छ।
• ख.परीक्षण। “यो धुलो क्षार हो” भन्ने परिकल्पनालाई निश्चित प्रक्रियाबाट जाँचिन्छ: अलिकति धुलो पानीमा घोलेर रातो लिटमस पेपरले जाँच्दा क्षारमा त्यो निलो हुन्छ।

• क.वेबसाइट जोकोहीले, जहाँबाट पनि र जुनसुकै बेला खोल्न सक्नुपर्छ। यसका फाइल राखिएको कम्प्युटर बन्द वा अफलाइन भए कसैले पनि त्यो वेबसाइट खोल्न सक्दैन। त्यसैले यसका फाइल वेबसर्भरमा राखिन्छन्। प्रायः वेबहोस्टिङ कम्पनीबाट यसका लागि ठाउँ भाडामा लिइन्छ।
• ख.URL वेबसाइट खोज्न ब्राउजरले प्रयोग गर्ने ठेगाना हो। दुईओटा वेबसाइटको ठेगाना उस्तै भए कुन खोल्ने भनेर ब्राउजरले छुट्याउन सक्दैन, जसरी एउटै ठेगाना भएका दुई घरले हुलाकीलाई अलमल्याउँछन्।

म सहमत छैन।

• क.अरू कुनै पनि जीवभन्दा मानिसले धेरै प्राकृतिक स्रोत प्रयोग गर्छ। दोब्बर मानिसलाई घर र खेतका लागि बढी जग्गा, बढी दाउरा र काठ अनि बढी पानी चाहिन्छ। उनीहरूले बढी फोहोर र ढल पनि निकाल्छन्। यसले गर्दा वन फँडानी हुन्छ र नदी प्रदूषित हुन्छन्। त्यसैले जनसङ्ख्या नियन्त्रण तथा मानवीय स्रोत व्यवस्थापनको सिद्धान्तले जनसङ्ख्या सीमाभित्र राख्नुपर्छ भन्छ।
• ख.यही सिद्धान्तअनुसार शिक्षा र तालिमबाट मानिसको ज्ञान र सिप बढाउनुपर्छ। यसो गर्दा मानिस वन र नदीमाथिको बोझ नभई तिनको संरक्षण गर्ने स्रोत बन्छन्, जसरी सामुदायिक वन उपभोक्ता समूहले गरेका छन्।

• क.परपरागसेचनमा परागकण अर्को बिरुवाबाट आउने भएकाले सन्तानमा दुईओटा माउका गुणको नयाँ संयोजन हुन्छ। यस्ता विविध सन्तानमध्ये केही नयाँ रोग वा खडेरीजस्ता परिवर्तन सहन सक्ने हुन्छन्।
• ख.भाले लैङ्गिक कोष ओभरीभित्रको ओभ्युलमा रहेको पोथी लैङ्गिक कोषसम्म पुग्नुपर्छ, तर परागकण त माथि स्टिग्मामा हुन्छ। परागनली स्टाइल हुँदै तल बढ्छ र भाले लैङ्गिक कोषलाई ओभ्युलभित्र पुर्‍याउँछ। यसपछि मात्र गर्भाधान हुन सक्छ।

• क.रुखले हरितगृह ग्याँस कार्बन डाइअक्साइड लिन्छ। रुख घट्दा हावामा बढी कार्बन डाइअक्साइड रहन्छ। यसले पृथ्वीले फालेको ताप बढी थुन्छ र पृथ्वीको औसत तापक्रम बढ्छ।
• ख.पृथ्वी तात्दै जाँदा हिमनदी छिटो पग्लन्छन् र तिनमुनिका ताल भरिँदै ठुला हुँदै जान्छन्। तालको ढुङ्गा र हिउँको प्राकृतिक बाँध फुटेमा पानी हिमताल विस्फोट बाढी (GLOF) बनेर बेँसीतिर झर्छ र तलका गाउँ बगाउँछ।

क. $P$ = 150 W = 150/1000 kW = 0.15 kW, $N$ = 20, $t$ = 5 h
$$\text{E.C.} = P \times N \times t = 0.15 \times 20 \times 5 = 15\ \text{युनिट (kWh)}$$
ख. एक दिनमा बचत = 0.15 × 20 × 1 = 3 युनिट। 25 दिनमा = 3 × 25 = 75 युनिट। बचत हुने रकम = 75 × रु 10 = रु 750।

क. बायाँतिर 2 र दायाँतिर 3 O छन्। 2 र 3 दुवैले भाग जाने सबैभन्दा सानो सङ्ख्या 6 हो। O₂ अगाडि 3 र Al₂O₃ अगाडि 2 राख्दा Al + 3O₂ → 2Al₂O₃ हुन्छ। अब दायाँतिर 4 Al भएकाले Al अगाडि 4 राखिन्छ:
$$4\text{Al} + 3\text{O}_2 \rightarrow 2\text{Al}_2\text{O}_3$$
जाँच: दुवैतिर 4 Al र 6 O।
ख. दायाँतिर 3 Mg भएकाले Mg अगाडि 3 राखिन्छ:
$$3\text{Mg} + \text{N}_2 \rightarrow \text{Mg}_3\text{N}_2$$
जाँच: दुवैतिर 3 Mg र 2 N।

गुरुत्वाकर्षणले बाँधिएको ताराहरू, ग्याँस र धुलोका बादल (नेबुला) को विशाल समूहलाई तारापुञ्ज भनिन्छ। हाम्रो सौर्यमण्डल आकाशगङ्गा तारापुञ्जमा पर्छ।
कुनै दुई आकार: कमानी आकार (स्पाइरल, जस्तै: आकाशगङ्गा र एन्ड्रोमेडा), दीर्घवृत्ताकार, लेन्स आकार, रिङ आकार, अनियमित।

क. प्वाल भएको दोहोरो न्युक्लियर झिल्ली, भित्र भरिएको तरल न्युक्लियोप्लाज्म, गाढा न्युक्लियोलस र क्रोमाटिनका मसिना धागा भएको गोलो न्युक्लियस।

• ख.यसले उपापचायन, वृद्धि र कोषभित्र पदार्थको ओहोरदोहोरलगायत कोषका सबै क्रियाकलापको नियन्त्रण र सञ्चालन गर्छ। यसले वंशाणुगत गुण पनि बोक्छ।
• ग.राइबोजोम। ती न्युक्लियर झिल्लीका प्वालबाट साइटोप्लाज्ममा जान्छन्।
• घ.प्रोटिनमा बेरिएको DNA। मानिसको शरीरको एउटा कोषमा 46 ओटा, अर्थात् 23 जोडा क्रोमोजोम हुन्छन्।

क. 1 km/h = 5/18 m/s भएकाले,
$$u = 36 \times \frac{5}{18} = 10\ \text{m/s}, \qquad v = 90 \times \frac{5}{18} = 25\ \text{m/s}$$

• ख.$$a = \frac{v - u}{t} = \frac{25 - 10}{6} = \frac{15}{6} = 2.5\ \text{m/s}^2$$
• ग.गति एकनासले बढेकाले यसको औसत गति

$$\bar v = \frac{u + v}{2} = \frac{10 + 25}{2} = 17.5\ \text{m/s}$$
र पार गरेको दुरी $s = \bar v \times t = 17.5 \times 6 = 105\ \text{m}$ हुन्छ।
घ. 18 km/h = 18 × 5/18 = 5 m/s। त्यसैले $u$ = 25 m/s, $v$ = 5 m/s, $t$ = 4 s:
$$a = \frac{v - u}{t} = \frac{5 - 25}{4} = -5\ \text{m/s}^2$$
प्रवेग −5 m/s² भएकाले गतिह्रास 5 m/s² हुन्छ।

• क.हिर्काएको आवाज सुमनसम्म दुईओटा बाटोबाट पुग्छ: पाइपको फलामबाट र हावाबाट। फलामजस्ता ठोसमा ध्वनि हावामा भन्दा धेरै छिटो जाने भएकाले फलामबाट आएको आवाज पहिले र हावाबाट आएको आवाज पछि पुग्छ।
• ख.दुरी = 1.02 km = 1,020 m।

$$t_{\text{हावा}} = \frac{\text{दुरी}}{\text{वेग}} = \frac{1020\ \text{m}}{340\ \text{m/s}} = 3\ \text{s}$$
ग. $$t_{\text{फलाम}} = \frac{1020\ \text{m}}{5100\ \text{m/s}} = 0.2\ \text{s}$$
त्यसैले पहिलो आवाज सुनेको 3 − 0.2 = 2.8 s पछि उनले दोस्रो आवाज सुन्छन्।
घ. ठिक होइन। आवृत्ति ध्वनिको स्रोतले (पाइपमा हथौडा हिर्काउँदा निस्केको आवाजले) तय गर्छ र एउटा माध्यमबाट अर्को माध्यममा जाँदा यो बदलिँदैन। $v = f\lambda$ अनुसार आवृत्ति उस्तै र वेग बढी हुँदा फलाममा तरङ्ग लम्बाइ बढी हुन्छ (5,100 ÷ 340 = 15, अर्थात् 15 गुणा लामो)।

• क.$\text{Mg} + 2\text{HCl} \rightarrow \text{MgCl}_2 + \text{H}_2$। अम्लले धातुसँग प्रतिक्रिया गरी लवण (म्याग्नेसियम क्लोराइड) र हाइड्रोजन ग्याँस बनाउँछ।
• ख.$\text{H}_2\text{SO}_4 + 2\text{KOH} \rightarrow \text{K}_2\text{SO}_4 + 2\text{H}_2\text{O}$। अम्ल र क्षारले प्रतिक्रिया गरी लवण (पोटासियम सल्फेट) र पानी बनाउँछन्: निराकरण।
• ग.$\text{H}_2\text{SO}_4 + 2\text{NaCl} \rightarrow \text{Na}_2\text{SO}_4 + 2\text{HCl}$। लवणले अम्लसँग प्रतिक्रिया गरी नयाँ लवण (सोडियम सल्फेट) र नयाँ अम्ल (हाइड्रोक्लोरिक अम्ल) बनाउँछ।
• घ.$\text{Ca(HCO}_3)_2 + \text{Ca(OH)}_2 \rightarrow 2\text{CaCO}_3 + 2\text{H}_2\text{O}$। यो क्लार्क विधि हो: क्याल्सियम हाइड्रोक्साइड (चुन) ले पानीमा घुलेको क्याल्सियम बाइकार्बोनेटलाई नघुल्ने क्याल्सियम कार्बोनेटमा बदल्छ र त्यो तल थिग्रिन्छ। यसरी पानीको अस्थायी कडापन हट्छ।