← BLE नमुना प्रश्नपत्र

BLE नमुना प्रश्नपत्र 7

पूर्णाङ्क: 50समय: 2 घण्टा

सबै प्रश्न अनिवार्य छन्।

पहिले सबै उत्तर कापीमा लेख्नुहोस्। त्यसपछि हरेक प्रश्नको उत्तर र अङ्क विभाजन खोलेर आफ्नो उत्तर मिलाउनुहोस् र मिलेको हरेक बुँदाका लागि आफैँलाई 1 अङ्क दिनुहोस्। बहुवैकल्पिक प्रश्नमा पहिलो पटक छानेको उत्तरको मात्र अङ्क गनिन्छ।

खण्ड (क)

10 × 1 = 10

1. तलका प्रश्नको सही विकल्प छनोट गर्नुहोस्।

क.

रीताले धागोमा ढुङ्गा बाँधेर झुलाइन् र 30 सेकेन्डमा यसले कति पटक झुल्यो भनी गनिन्। उनले एक पटकमा एउटा कुरा मात्र फेरिन्।

धागो ढुङ्गा 30 s मा झुलेको पटक
25 cm सानो ढुङ्गा 30
50 cm सानो ढुङ्गा 21
100 cm सानो ढुङ्गा 15
50 cm दोब्बर गह्रौँ ढुङ्गा 21

यी नतिजाले कुन निष्कर्षलाई समर्थन गर्छन्?

किन भनेर हेर्न एउटा उत्तर छान्नुहोस्।

ख.

कतिपय कार्यालय र बैङ्कमा अझै पनि धेरै आवाज गर्ने डट-म्याट्रिक्स प्रिन्टर प्रयोग गरिन्छ, किन?

किन भनेर हेर्न एउटा उत्तर छान्नुहोस्।

ग.

एमिनो अम्ललाई जोडेर प्रोटिन बनाउने र कोषको प्रोटिनको कारखाना भनिने कोषको अङ्गक कुन हो?

किन भनेर हेर्न एउटा उत्तर छान्नुहोस्।

घ.

बाराका एक जना किसानले उखुको डाँठलाई कम्तीमा दुईओटा आँख्ला भएका टुक्रामा काटेर ओसिलो माटोमा रोप्छन्। आँख्लाबाट नयाँ टुसा र जरा पलाउँछन्। यो भेजिटेटिभ प्रोपागेसनको कुन विधि हो?

किन भनेर हेर्न एउटा उत्तर छान्नुहोस्।

ङ.

एक जना गोताखोर रारातालको सतहभन्दा 3 m तल छिन्। त्यहाँ उनीमाथि पानीको चाप कति हुन्छ? (पानीको घनत्व = 1000 kg/m³, g = 9.8 m/s²)

किन भनेर हेर्न एउटा उत्तर छान्नुहोस्।

च.

कुनै ध्वनिको आवृत्ति 250 Hz र तरङ्ग लम्बाइ 1.36 m छ। उक्त ध्वनिको वेग कति हुन्छ?

किन भनेर हेर्न एउटा उत्तर छान्नुहोस्।

छ.

Bohr र Bury को 2n² नियमअनुसार M सेलमा बढीमा कतिओटा इलेक्ट्रोन अटाउँछन्?

किन भनेर हेर्न एउटा उत्तर छान्नुहोस्।

ज.

खाना पचाउन आमाशयले हाइड्रोक्लोरिक अम्ल बनाउँछ। यो कस्तो अम्ल हो?

किन भनेर हेर्न एउटा उत्तर छान्नुहोस्।

झ.

अनिताले तीनओटा परीक्षण गरिन् र हरेकलाई केही समय छोडिन्।

परीक्षण के देखियो
1.सिल्भर नाइट्रेटको घोलमा तामाको तार तारमा चाँदीका चम्किला क्रिस्टल देखिए; घोल निलो भयो
2.कपर सल्फेटको घोलमा फलामको किला किलामा रातो-खैरो तह लाग्यो; निलो घोल हल्का हरियो भयो
3.आइरन सल्फेटको घोलमा तामाको तार केही परिवर्तन भएन

उनको नतिजाअनुसार धातुहरूलाई सबैभन्दा बढी क्रियाशीलदेखि सबैभन्दा कम क्रियाशीलसम्म कसरी मिलाउन सकिन्छ?

किन भनेर हेर्न एउटा उत्तर छान्नुहोस्।

ञ.

पाइराइटलाई “मूर्खको सुन” भनिन्छ, किन?

किन भनेर हेर्न एउटा उत्तर छान्नुहोस्।

खण्ड (ख)

8 × 1 = 8

2. तलका प्रश्नको अति छोटो उत्तर लेख्नुहोस्।

क.

OCR सफ्टवेयरले के काम गर्छ?

उत्तर

OCR (अप्टिकल क्यारेक्टर रिकग्निसन) सफ्टवेयरले स्क्यान गरिएको पानाको चित्रमा भएका अक्षर चिनेर तिनलाई सम्पादन गर्न र खोज्न मिल्ने पाठमा बदल्छ।

अङ्क विभाजन
  • स्क्यान गरिएको चित्रका अक्षर चिनेर सम्पादन गर्न मिल्ने पाठमा बदल्ने लेखेमा।
ख.

बाहिर राखिएको खानाभन्दा फ्रिजमा राखिएको पकाएको खाना किन धेरै बेर नबिग्रिई रहन्छ?

उत्तर

फ्रिजको कम तापक्रममा (करिब 4 °C) धेरैजसो सूक्ष्म जीव निष्क्रिय हुन्छन्: तिनीहरू निकै बिस्तारै बढ्छन् वा बढ्दै बढ्दैनन्। त्यसैले खाना छिटो बिग्रँदैन।

अङ्क विभाजन
  • कम तापक्रममा सूक्ष्म जीव निष्क्रिय हुने (निकै बिस्तारै बढ्ने) र खाना नबिग्रने लेखेमा।
ग.

प्रजातिगत विविधता भनेको के हो?

उत्तर

कुनै निश्चित ठाउँमा बस्ने प्रजातिको सङ्ख्या र किसिमलाई प्रजातिगत विविधता भनिन्छ, जस्तै: चितवनको जङ्गलमा पाइने धेरै किसिमका रुख।

अङ्क विभाजन
  • कुनै निश्चित ठाउँमा बस्ने प्रजातिको सङ्ख्या र किसिम लेखेमा।
घ.

कैँची कुन श्रेणीको उत्तोलक हो?

उत्तर

पहिलो श्रेणीको उत्तोलक: आधार बिन्दु (दुईओटा धार जोड्ने किला) इफोर्ट (ह्यान्डलमा औँला) र लोड (धारबिचको कागज वा कपडा) को बिचमा हुन्छ।

अङ्क विभाजन
  • पहिलो श्रेणी (आधार बिन्दु इफोर्ट र लोडको बिचमा) लेखेमा।
ङ.

एक जना गाउँलेले 15 m गहिरो इनारको माथि हाते पम्प जोडे र पम्पको पाइप पानीसम्म पुर्‍याए। जति जोडले चलाए पनि पम्पबाट पानी आएन, किन?

उत्तर

हाते पम्पले पाइपभित्रको चाप मात्र घटाउँछ। इनारको पानीलाई माथि धकेल्ने काम वायुमण्डलीय चापले गर्छ। हावाले पानीलाई करिब 10 m सम्म मात्र माथि धकेल्न सक्ने भएकाले 15 m माथि पानी आउँदैन।

अङ्क विभाजन
  • वायुमण्डलीय चापले पानी धकेल्ने र यसले करिब 10 m सम्म मात्र (15 m भन्दा कम) धकेल्न सक्ने लेखेमा।
च.

चन्द्रमामा छेउछेउमा उभिएका अन्तरिक्ष यात्रीहरू कराएर होइन, रेडियोबाट कुरा गर्छन्, किन?

उत्तर

चन्द्रमामा हावा छैन। ध्वनि यान्त्रिक तरङ्ग भएकाले यसलाई प्रसारण हुन माध्यम चाहिन्छ। त्यसैले यो उनीहरूबिचको खाली ठाउँ पार गर्न सक्दैन। रेडियो तरङ्ग भने विद्युत् चुम्बकीय तरङ्ग भएकाले शून्य स्थानमा पनि प्रसारण हुन्छ।

अङ्क विभाजन
  • ध्वनिलाई माध्यम चाहिने र चन्द्रमामा हावा नभएको (रेडियो तरङ्ग शून्य स्थानमा पनि जाने) लेखेमा।
छ.

कुनै तत्त्व आधुनिक पेरियोडिक तालिकाको पिरियड 3 र ग्रुप 2 मा पर्छ। यसको पारमाणविक सङ्ख्या कति हुन्छ?

उत्तर

पिरियड 3 भनेको 3 ओटा सेल र ग्रुप 2 भनेको बाहिरी सेलमा 2 ओटा इलेक्ट्रोन हो। त्यसैले यसको इलेक्ट्रोन विन्यास 2, 8, 2 हुन्छ र पारमाणविक सङ्ख्या 12 (म्याग्नेसियम) हुन्छ।

अङ्क विभाजन
  • 12 (इलेक्ट्रोन विन्यास 2, 8, 2) लेखेमा।
ज.

पाटनका एक जना कालिगडले मन्दिरको घन्टी ढाल्न कुन मिश्रित धातु प्रयोग गर्नुपर्छ?

उत्तर

काँस, अर्थात् तामा र टिनको मिश्रित धातु। घन्टी बनाउने काँसमा धेरै टिन हुन्छ र यसलाई घन्टी धातु भनिन्छ।

अङ्क विभाजन
  • काँस (तामा र टिन, घन्टी धातु) लेखेमा।

खण्ड (ग)

8 × 2 = 16

तलका प्रश्नको छोटो उत्तर लेख्नुहोस्।

3.
[2]

कारण दिनुहोस्:

  • क.हानिकारक धुवाँ निस्कने रासायनिक प्रतिक्रिया फ्युम हुडभित्र गरिन्छ।
  • ख.प्रयोगशालामा काम सकेपछि साबुनपानीले हात धुनुपर्छ।
उत्तर
  • क.फ्युम हुडको पङ्खाले धुवाँलाई तानेर भवनबाहिर फाल्छ। त्यसैले प्रयोगशालामा कसैले पनि त्यो धुवाँ सासमा लिनुपर्दैन।
  • ख.काम गरिसकेपछि हातमा रसायन र कीटाणुका अंश लागेका हुन सक्छन्। ती हातबाट मुख र आँखामा पुग्न सक्छन्। साबुनपानीले तिनलाई पखालेर हटाउँछ।
अङ्क विभाजन
  • क. फ्युम हुडको पङ्खाले हानिकारक धुवाँ बाहिर फाल्ने भएकाले कसैले सासमा लिनु नपर्ने लेखेमा।
  • ख. मुख वा आँखामा पुग्न सक्ने रसायन र कीटाणु हटाउन भनी लेखेमा।
4.
[2]

तालिकामा X र Y दुई जीवका गुण दिइएका छन्। पाँच जगत् वर्गीकरण प्रणालीअनुसार हरेक जीव कुन जगत्‌मा पर्छ, कारणसहित लेख्नुहोस्।

गुण X Y
कोषको सङ्ख्या धेरै, मसिना धागोमा एउटा
न्युक्लियस हुन्छ हुन्छ
कोषभित्ता हुन्छ हुँदैन
हरितकण हुँदैन हुँदैन
खाना कसरी लिन्छ मरेको काठबाट सोस्छ खानाका साना कण भित्र लिन्छ; साना रौँ (सिलिया) ले पौडिन्छ
उत्तर

X: फन्जाइ। यसमा कोषभित्ता छ तर हरितकण छैन, यसको शरीर धागोजस्ता हाइफीले बनेको छ र यसले मरेका वस्तुबाट खाना सोस्छ (मृतोपजीवी)।
Y: प्रोटिस्टा। यो न्युक्लियस भएको एउटा मात्र कोष हो, अर्थात् एककोषीय युक्यारियोट (प्यारामेसियमजस्तै)।

अङ्क विभाजन
  • X: फन्जाइ (कोषभित्ता, हरितकण नहुने, मरेका वस्तुबाट खाना सोस्ने) लेखेमा।
  • Y: प्रोटिस्टा (न्युक्लियस भएको एककोषीय जीव) लेखेमा।
5.
[2]

एक जना विद्यार्थी भन्छन्, “जलवायु परिवर्तन र प्रदूषण धेरैजसो ठुला औद्योगिक देशले गर्दा भएका हुन्। नेपाल सानो देश हो, यसले केही गर्न सक्दैन। त्यसैले दिगो विकासका लक्ष्य हाम्रो सरोकारको विषय होइनन्।” के तपाईँ यो भनाइसँग सहमत हुनुहुन्छ? दुईओटा कारण दिनुहोस्।

उत्तर

सहमत छैन।

  • क.हावा र समुद्र पूरै संसारका साझा हुन्। त्यसैले एक ठाउँमा वातावरण बिग्रँदा त्यसको असर नेपालसहित पूरै पृथ्वीमा पर्छ। जलवायु परिवर्तनले नेपालमा बाढी, पहिरो, खडेरी र डढेलो बढाउँछ र जैविक विविधतामा हानि पुर्‍याउँछ। यी लक्ष्य हरेक देशको सहयोगले मात्र पूरा हुन सक्छन्।
  • ख.सानो देशको प्रयासले पनि काम गर्छ। सामुदायिक वन कार्यक्रम सुरु भएपछि अहिले 22,000 भन्दा बढी उपभोक्ता समूहले नेपालको करिब एक तिहाइ वनको व्यवस्थापन गर्छन्। सन् 1990 को दशकको बिचतिर नेपालको करिब 40 % भाग वन र झाडीले ढाकेको थियो भने सन् 2015 सम्ममा यो करिब 45 % पुग्यो। यसले लक्ष्य 15, जमिनमाथिको जीवनलाई सघाउँछ।
अङ्क विभाजन
  • असहमत: वातावरण साझा भएकाले जहाँ बिग्रिए पनि नेपालमा असर पर्ने (बाढी, पहिरो, जैविक विविधतामा हानि) र हरेक देशको सहयोग चाहिने लेखेमा।
  • नेपालको प्रयासले काम गरेको उदाहरण (सामुदायिक वन, वन क्षेत्र बढेको, लक्ष्य 15, सफा वातावरणका कानुन) लेखेमा।
6.
[2]

मायाले 2 N तौल भएको बलिरहेको दाउरालाई चिम्टाले उचालिन्। दाउरा चिम्टाको टुप्पोमा, जोर्नीबाट 0.3 m टाढा छ र उनी जोर्नीबाट 0.1 m टाढा चिम्टा थिच्छिन्।

  • क.घर्षण नभएको भए चाहिने इफोर्ट हिसाब गर्नुहोस्।
  • ख.चिम्टाको यान्त्रिक फाइदा हिसाब गर्नुहोस्।
उत्तर

क. चिम्टा तेस्रो श्रेणीको उत्तोलक हो (इफोर्ट जोर्नी र लोडको बिचमा हुन्छ)। उत्तोलकको सिद्धान्तअनुसार,
E×E.D.=L×L.D.⇒E=2×0.30.1=6 N E \times \text{E.D.} = L \times \text{L.D.} \quad\Rightarrow\quad E = \frac{2 \times 0.3}{0.1} = 6\ \text{N}
ख. MA=LE=2 N6 N≈0.33 \text{MA} = \frac{L}{E} = \frac{2\ \text{N}}{6\ \text{N}} \approx 0.33
यान्त्रिक फाइदा 1 भन्दा कम छ: चिम्टामा लोडभन्दा बढी इफोर्ट लाग्छ, तर यसले हातलाई आगोबाट टाढा राख्छ।

अङ्क विभाजन
  • क. E = 2 × 0.3 ÷ 0.1 = 6 N निकालेमा।
  • ख. MA = 2 ÷ 6 ≈ 0.33 निकालेमा।
7.
[2]

कारण दिनुहोस्:

  • क.मन्दिरको ठुलो घन्टको आवाज सानो घन्टीको भन्दा चर्को हुन्छ।
  • ख.मन्दिरबाट टाढा जाँदै गर्दा घन्टको आवाज मसिनो हुँदै जान्छ।
उत्तर
  • क.कम्पन गर्ने सतह जति ठुलो हुन्छ, यसले उति धेरै हावा धकेल्छ र ध्वनि उति तीव्र हुन्छ। ठुलो घन्टको कम्पन गर्ने क्षेत्रफल सानो घन्टीको भन्दा धेरै ठुलो हुन्छ।
  • ख.घन्टबाट ध्वनि बाहिर फैलिँदै जाँदा यसको ऊर्जा झन् झन् ठुलो क्षेत्रफलमा फैलिन्छ। त्यसैले हरेक वर्गमिटरबाट पार हुने ऊर्जा घट्छ: स्रोतबाटको दुरी बढ्दै जाँदा ध्वनिको तीव्रता घट्छ।
अङ्क विभाजन
  • क. ठुलो कम्पन गर्ने क्षेत्रफलले धेरै हावा धकेल्ने र ध्वनि तीव्र हुने लेखेमा।
  • ख. टाढा जाँदा ऊर्जा ठुलो क्षेत्रफलमा फैलिने र तीव्रता घट्ने लेखेमा।
8.
[2]

तालिकामा केही ध्वनिका आवृत्ति दिइएका छन्।

ध्वनिको स्रोत आवृत्ति
हात्तीको मोटो गुडगुडाहट 14 Hz
बोलिरहेको मानिस 120 Hz
सारङ्गीको एउटा स्वर 440 Hz
चमेराको आवाज 50,000 Hz
  • क.यीमध्ये मानिसले कुन ध्वनि सुन्न सक्छ? कारण दिनुहोस्।
  • ख.आवृत्तिका आधारमा हात्ती र चमेराले निकाल्ने ध्वनि कुन किसिमका हुन्?
उत्तर
  • क.बोलिरहेको मानिस (120 Hz) र सारङ्गी (440 Hz) को ध्वनि। स्वस्थ मानिसको कानले करिब 20 Hz देखि 20,000 Hz (20 kHz) सम्मका आवृत्ति सुन्छ। हात्तीको गुडगुडाहट यस दायराभन्दा कम र चमेराको आवाज यसभन्दा बढी छ।
  • ख.हात्तीको गुडगुडाहट (20 Hz भन्दा कम) इन्फ्रा ध्वनि र चमेराको आवाज (20 kHz भन्दा बढी) अल्ट्रासाउन्ड हो।
अङ्क विभाजन
  • क. मानिसले 20 Hz देखि 20 kHz सम्म सुन्ने भएकाले बोलिरहेको मानिस र सारङ्गी लेखेमा।
  • ख. हात्ती: इन्फ्रा ध्वनि; चमेरा: अल्ट्रासाउन्ड लेखेमा।
9.
[2]

कारण दिनुहोस्:

  • क.खानामा कागतीको रस निचोर्न सकिन्छ, तर सल्फ्युरिक अम्लको एक थोपा पनि छालामा पर्नुहुँदैन।
  • ख.ढल खोल्न कस्टिक सोडा (सोडियम हाइड्रोक्साइड) प्रयोग गरिन्छ।
उत्तर
  • क.कागतीको रसमा भएको साइट्रिक अम्ल नरम प्राङ्गारिक अम्ल हो: यसले पानीमा थोरै हाइड्रोजन आयोन मात्र दिन्छ। सल्फ्युरिक अम्ल कडा खनिज अम्ल हो: यसका लगभग सबै अणु टुक्रिएर धेरै हाइड्रोजन आयोन दिन्छन्। त्यसैले यसले छाला पोल्छ।
  • ख.कस्टिक सोडा कडा क्षार हो। यसले चिल्लो र तेलसँग प्रतिक्रिया गरी त्यसलाई एक किसिमको साबुनमा बदल्छ र चिल्लो तथा कपाल घोल्छ। यसरी थुनिएको ढल खुल्छ।
अङ्क विभाजन
  • क. कागतीको रस नरम अम्ल (थोरै हाइड्रोजन आयोन) र सल्फ्युरिक अम्ल पोल्ने कडा अम्ल (धेरै हाइड्रोजन आयोन) भएको लेखेमा।
  • ख. चिल्लो र कपाल घोल्ने (चिल्लोलाई साबुनजस्तो बनाउने) कडा क्षार भएको लेखेमा।
10.
[2]
  • क.फेनेरोजोइक इयोनका तीनओटा इराको नाम लेख्नुहोस्।
  • ख.कुन इरालाई जिम्नोस्पर्मको युग भनिन्छ?
उत्तर
  • क.प्यालियोजोइक, मेसोजोइक र सिनोजोइक इरा (“पुरानो जीवन”, “बिचको जीवन” र “नयाँ जीवन”)।
  • ख.मेसोजोइक इरा। यस इरामा उनिउँका जङ्गलको ठाउँमा सल्ला, साइकस, गिङ्कोजस्ता कोणधारी र अरू जिम्नोस्पर्मका जङ्गल फैलिए।
अङ्क विभाजन
  • क. प्यालियोजोइक, मेसोजोइक र सिनोजोइक लेखेमा।
  • ख. मेसोजोइक इरा लेखेमा।

खण्ड (घ)

4 × 4 = 16

तलका प्रश्नको लामो उत्तर लेख्नुहोस्।

11.
[4]

कक्षा 8 मा पढ्ने रोहनले पाँच दिनसम्म राति 9 बजेपछि फोनमा सामाजिक सञ्जाल कति समय चलाए, कति बजे निदाए र भोलिपल्ट बिहान कक्षामा कस्तो महसुस गरे भन्ने कुरा टिपे।

दिन राति 9 बजेपछि फोन चलाएको समय निदाएको समय भोलिपल्ट बिहान कक्षामा
आइतबार चलाएनन् राति 9:45 ताजा
सोमबार 30 मिनेट राति 10:30 ताजा
मङ्गलबार 1 घन्टा राति 11:15 अलिअलि निद्रा लाग्ने
बुधबार 2 घन्टा राति 12:30 धेरै निद्रा लाग्ने, टाउको दुख्ने
बिहीबार चलाएनन् राति 9:50 ताजा
  • क.रातिको फोन प्रयोग र निद्राबारे तालिकाले के देखाउँछ? (1)
  • ख.राति अबेरसम्म स्क्रिन चलाउँदा मानिस किन जागा रहन्छ, व्याख्या गर्नुहोस्। (1)
  • ग.सामाजिक सञ्जालको अर्को कुनै एउटा खतरा लेख्नुहोस्। (1)
  • घ.फोनको प्रयोगलाई आफ्नो नियन्त्रणमा राख्न रोहनले गर्न सक्ने कुनै एउटा काम सुझाव दिनुहोस्। (1)
उत्तर
  • क.राति 9 बजेपछि जति धेरै फोन चलाए, त्यति नै अबेर निदाए र भोलिपल्ट त्यति नै बढी थकित भए। फोन नचलाएका दिन उनी चाँडै निदाए र ताजा भए।
  • ख.स्क्रिनबाट धेरै निलो प्रकाश निस्कन्छ। यो प्रकाशका कारण शरीरमा मेलाटोनिन बन्न पाउँदैन। मेलाटोनिन बडी क्लकको भागका रूपमा राति निद्रा लागेको महसुस गराउने हर्मोन हो। त्यसैले निद्रा अबेर लाग्छ।
  • ग.कुनै एक: डिप्रेसन, चिन्ता र अनिद्राजस्ता स्वास्थ्यका समस्या; नक्कली खाता; गोप्य जानकारी चुहिनु (घरको ठेगाना देखिने फोटो); लक्षित फिसिङ; साइबर बुलिङ।
  • घ.कुनै एक: फोनको सेटिङमा समयसीमा राख्ने; नचाहिने सूचना (नोटिफिकेसन) बन्द गर्ने; राति फोन सुत्ने कोठाबाहिर राख्ने; सुत्नुभन्दा करिब एक घन्टाअघि स्क्रिन चलाउन छोड्ने; एप खोल्नुअघि नै त्यसमा के गर्ने भनी तय गर्ने।
अङ्क विभाजन
  • क. राति धेरै फोन चलाउँदा अबेर निदाउने (र भोलिपल्ट बढी थकित हुने) लेखेमा।
  • ख. स्क्रिनको निलो प्रकाशले निद्रा लगाउने हर्मोन मेलाटोनिन बन्न नदिने लेखेमा।
  • ग. अर्को कुनै एक खतरा (स्वास्थ्यका समस्या, नक्कली खाता, गोप्य जानकारी चुहिनु, फिसिङ, साइबर बुलिङ) लेखेमा।
  • घ. कुनै एक उचित उपाय (समयसीमा, सूचना बन्द, फोन कोठाबाहिर, सुत्नुअघि एक घन्टा स्क्रिन नचलाउने) लेखेमा।
12.
[4]

एक जना विद्यार्थीले विद्यालयको प्रयोगशाला र बगैँचामा केही जीवको अवलोकन गरी आफूले देखेका कुरा टिपिन्।

जीव के देखियो
P: प्यारामेसियम न्युक्लियस विभाजन भयो, त्यसपछि कोष बिचबाट चौडाइतिर काटिएर दुई बराबर कोष बने।
Q: रातो रक्तकोषभित्रको प्लाज्मोडियम एउटा कोष एकैपटक धेरै साना कोषमा विभाजन भयो र हरेक कोष नयाँ जीव बन्यो।
R: पोखरीको स्पाइरोगाइरा लामो हरियो धागो साना टुक्रामा टुक्रियो र हरेक टुक्रा बढेर नयाँ धागो बन्यो।
S: उनिउँ परिपक्व पातको तल्लो सतहमा खैरा थोप्लाका लहर थिए; तिनबाट झरेका ससाना कण ओसिलो माटोमा नयाँ बिरुवा बनेर उम्रिए।
  • क.P मा देखिएको अलैङ्गिक प्रजननको विधिको नाम लेख्नुहोस्। (1)
  • ख.Q मा देखिएको विधिको नाम लेख्नुहोस् र यो P को विधिभन्दा कसरी फरक छ, लेख्नुहोस्। (1)
  • ग.R मा देखिएको विधिको नाम लेख्नुहोस्। (1)
  • घ.S का खैरा थोप्लालाई के भनिन्छ? तिनमा के हुन्छ? (1)
उत्तर
  • क.बाइनरी फिसन (ट्रान्सभर्स बाइनरी फिसन: कोष चौडाइतिर काटिन्छ)।
  • ख.मल्टिपल फिसन: यसमा कोष एकैपटक धेरै टुक्रामा विभाजन हुन्छ, बाइनरी फिसनमा भने दुई टुक्रामा मात्र।
  • ग.फ्रागमेन्टेसन: शरीर टुक्रिन्छ र हरेक टुक्रा बढेर नयाँ बिरुवा बन्छ।
  • घ.तिनलाई सोरी भनिन्छ। हरेक सोरस स्पोरले भरिएका स्पोरेन्जियाको झुप्पो हो। ती स्पोर उडेर नयाँ बिरुवा बन्छन्: स्पोरुलेसन।
अङ्क विभाजन
  • क. बाइनरी फिसन लेखेमा।
  • ख. मल्टिपल फिसन र दुईको सट्टा एकैपटक धेरै कोष बन्ने लेखेमा।
  • ग. फ्रागमेन्टेसन लेखेमा।
  • घ. सोरी र तिनमा स्पोरले भरिएका स्पोरेन्जिया हुने लेखेमा।
13.
[4]

एक जना नयाँ मिस्त्रीले एउटा कोठाका लागि यो परिपथ कोरे। चित्र अध्ययन गरी सोधिएका प्रश्नको उत्तर लेख्नुहोस्।

~230 Vआपूर्तिफ्युज Fस्विच S1बत्ती L1स्विच S2बत्ती L2तीन पिनयुक्त सकेट(इस्त्रीका लागि)अर्थ तारजमिनमा गाडिएको धातुको पातालाइभ तारन्युट्रल तार
चित्र 1 एउटा कोठाको परिपथ: स्विचसहितका दुईओटा बत्ती, जमिनसँग जोडिएको इस्त्रीका लागि तीन पिनयुक्त सकेट र फ्युज F।
  • क.बत्ती L1 र L2 श्रेणीक्रममा जोडिएका छन् कि समानान्तर? चित्रबाट कारण दिनुहोस्। (1)
  • ख.फ्युज F न्युट्रल तारमा जोडिएको छ। एक दिन फ्युज उड्यो र स्विच S1 अन हुँदाहुँदै पनि बत्ती L1 निभ्यो। अब पनि बत्ती L1 को होल्डर छुँदा करेन्ट लाग्न सक्छ, किन? (1)
  • ग.घरका लाइभ, न्युट्रल र अर्थ तारलाई फरक फरक रङ दिइन्छ। यी रङले मिस्त्रीलाई आफ्नो गल्ती हुनबाट जोगाउन कसरी सघाउन सक्थे? (1)
  • घ.काम गरेपछि केही फेर्नु नपर्ने गरी फ्युज F को सट्टा प्रयोग गर्नुपर्ने उपकरणको नाम लेख्नुहोस् र यसलाई कुन तारमा जोड्नुपर्छ, लेख्नुहोस्। (1)
उत्तर
  • क.समानान्तर: हरेक बत्ती लाइभ र न्युट्रल तारबिच आफ्नै स्विचसहित छुट्टाछुट्टै हाँगामा छ। त्यसैले हरेकले पूरै 230 V पाउँछ र छुट्टाछुट्टै चल्छ।
  • ख.उडेको फ्युजले न्युट्रलतर्फको बाटो मात्र टुटाउँछ। S1 अन भएकाले बत्तीको होल्डर अझै करिब 230 V को लाइभ तारसँग जोडिएकै हुन्छ। त्यसैले यसलाई छुने मानिसको शरीर हुँदै करेन्ट लाइभ तारबाट जमिनमा जान्छ।
  • ग.फरक फरक रङले (लाइभ रातो वा कलेजी, न्युट्रल कालो वा निलो, अर्थ हरियो वा पहेँलो धर्का भएको हरियो) कुन तार कुन हो भन्ने सजिलै थाहा हुन्छ। त्यसैले फ्युज र स्विचलाई लाइभ तारमा जोड्न सकिन्छ र बिग्रेको तार पनि छिट्टै पत्ता लाग्छ। (पुरानो वायरिङमा रङ गलत पनि हुन सक्ने भएकाले मिस्त्रीले टेस्टरले पनि जाँच्छन्।)
  • घ.MCB (मिनिएचर सर्किट ब्रेकर)। यो स्वचालित स्विच हो र खराबी मिलाएपछि फेरि अन गरे पुग्छ। फ्युजजस्तै यसलाई पनि लाइभ तारमा जोड्नुपर्छ। यसले गर्दा यो झर्दा पूरै परिपथ लाइभ आपूर्तिबाट छुट्छ।
अङ्क विभाजन
  • क. समानान्तर र हरेक बत्ती लाइभ र न्युट्रलबिच आफ्नै हाँगामा भएको लेखेमा।
  • ख. फ्युजले न्युट्रल मात्र टुटाउने र होल्डर अझै लाइभ तारसँग जोडिएको हुने लेखेमा।
  • ग. रङले कुन तार लाइभ हो भन्ने थाहा हुने र फ्युज लाइभ तारमा जोड्न सकिने लेखेमा।
  • घ. MCB र यसलाई लाइभ तारमा जोड्ने लेखेमा।
14.
[4]

तालिकामा A, B र C तीन तत्त्वका परमाणुमा भएका प्रोटोन र न्युट्रोनको सङ्ख्या दिइएको छ।

तत्त्व प्रोटोन न्युट्रोन
A 11 12
B 8 8
C 13 14
  • क.A र C को पारमाणविक भार हिसाब गर्नुहोस्। (1)
  • ख.B को इलेक्ट्रोन विन्यास र संयुज्यता लेख्नुहोस्। (1)
  • ग.C र B मिलेर बन्ने यौगिकको आणविक सूत्र लेख्नुहोस्। (1)
  • घ.उक्त यौगिकको आणविक भार हिसाब गर्नुहोस्। (1)
उत्तर
  • क.पारमाणविक भार = प्रोटोनको सङ्ख्या + न्युट्रोनको सङ्ख्या। A: 11 + 12 = 23 amu; C: 13 + 14 = 27 amu।
  • ख.B मा 8 ओटा इलेक्ट्रोन छन्: 2, 6। यसको संयुज्यता सूचक सेलमा 6 ओटा इलेक्ट्रोन भएकाले 8 पुर्‍याउन यसले 2 ओटा इलेक्ट्रोन लिन्छ। त्यसैले यसको संयुज्यता 2 (8 − 6) हुन्छ। (B अक्सिजन हो।)
  • ग.C मा 13 ओटा इलेक्ट्रोन (2, 8, 3) भएकाले यसको संयुज्यता 3 हुन्छ (C आल्मिनियम हो)। क्रिसक्रस विधिअनुसार C को संयुज्यता 3 B तिर र B को संयुज्यता 2 C तिर जान्छ: C₂B₃, अर्थात् Al₂O₃ (आल्मिनियम अक्साइड)।
  • घ.Al₂O₃ को आणविक भार = 2 × 27 + 3 × 16 = 54 + 48 = 102 amu।
अङ्क विभाजन
  • क. A = 23 amu र C = 27 amu निकालेमा।
  • ख. 2, 6 र संयुज्यता 2 लेखेमा।
  • ग. C₂B₃ (Al₂O₃) लेखेमा।
  • घ. 2 × 27 + 3 × 16 = 102 amu निकालेमा।

जम्मा प्राप्ताङ्क

0 / 50

30 प्रश्नमा अझै अङ्क दिइएको छैन

खण्ड (क)–पूर्णाङ्क 10
खण्ड (ख)–पूर्णाङ्क 8
खण्ड (ग)–पूर्णाङ्क 16
खण्ड (घ)–पूर्णाङ्क 16

एकाइअनुसार कटेका अङ्क

प्रश्नमा अङ्क दिएपछि प्राप्ताङ्क यहाँ देखिन्छ।

0 मध्ये 0 अङ्क 30 मध्ये 0 प्रश्न जाँचियो बाँकी समय: 2:00:00