← BLE नमुना प्रश्नपत्र

BLE नमुना प्रश्नपत्र 5

पूर्णाङ्क: 50समय: 2 घण्टा

सबै प्रश्न अनिवार्य छन्।

पहिले सबै उत्तर कापीमा लेख्नुहोस्। त्यसपछि हरेक प्रश्नको उत्तर र अङ्क विभाजन खोलेर आफ्नो उत्तर मिलाउनुहोस् र मिलेको हरेक बुँदाका लागि आफैँलाई 1 अङ्क दिनुहोस्। बहुवैकल्पिक प्रश्नमा पहिलो पटक छानेको उत्तरको मात्र अङ्क गनिन्छ।

खण्ड (क)

10 × 1 = 10

1. तलका प्रश्नको सही विकल्प छनोट गर्नुहोस्।

क.

प्रयोगशालामा अम्ललाई पातलो पार्दा सुरक्षा चस्मा किन लगाउनुपर्छ?

किन भनेर हेर्न एउटा उत्तर छान्नुहोस्।

ख.

एउटा फोटोकपी मेसिनको फ्युजर तात्न छोडेको छ। यसले निकालेका कपीमा के समस्या देखिन्छ?

किन भनेर हेर्न एउटा उत्तर छान्नुहोस्।

ग.

तल एउटा कथन र दुईओटा तर्क दिइएका छन्।

कथन: पाँच जगत् वर्गीकरण प्रणालीमा ब्लुग्रिन अल्गी (साइनोब्याक्टेरिया) लाई प्लान्टीमा नभई मोनेरामा राखिन्छ।

तर्क 1: ब्लुग्रिन अल्गीमा न्युक्लियर झिल्लीभित्र राम्ररी बनेको न्युक्लियस हुन्छ।

तर्क 2: ब्लुग्रिन अल्गी प्रोक्यारियोट हुन्, यिनका कोषमा राम्ररी बनेको न्युक्लियस हुँदैन।

किन भनेर हेर्न एउटा उत्तर छान्नुहोस्।

घ.

तलका मध्ये कुनले बडिङबाट अमैथुनिक प्रजनन गर्छ?

किन भनेर हेर्न एउटा उत्तर छान्नुहोस्।

ङ.

एउटै सडकमा एउटा मोटरसाइकल 12 m/s गतिले पूर्वतिर र एउटा जिप 18 m/s गतिले पश्चिमतिर गुडिरहेका छन्। जिपको सापेक्षतामा मोटरसाइकलको सापेक्षिक गति कति हुन्छ?

किन भनेर हेर्न एउटा उत्तर छान्नुहोस्।

च.

तल एउटा कथन र दुईओटा तर्क दिइएका छन्।

कथन: जाडोको बिहान एउटै भान्सामा रहेका स्टिलको चम्चा र काठको डाडु छुँदा स्टिलको चम्चा धेरै चिसो लाग्छ।

तर्क 1: स्टिल तापको सुचालक भएकाले यसले काठभन्दा धेरै छिटो हातबाट ताप तान्छ।

तर्क 2: स्टिलको चम्चाको तापक्रम काठको डाडुको भन्दा कम हुन्छ।

किन भनेर हेर्न एउटा उत्तर छान्नुहोस्।

छ.

बसमा साइड ऐनाका रूपमा कन्भेक्स ऐना किन प्रयोग गरिन्छ?

किन भनेर हेर्न एउटा उत्तर छान्नुहोस्।

ज.

नाइट्रोजनको पारमाणविक भार 14 र हाइड्रोजनको 1 हुन्छ। एमोनिया (NH₃) को आणविक भार कति हुन्छ?

किन भनेर हेर्न एउटा उत्तर छान्नुहोस्।

झ.

म्याग्नेसियम, जिङ्क, फलाम र तामाका साना टुक्रालाई फिक्का हाइड्रोक्लोरिक अम्ल भएका चारओटा परीक्षण नलीमा छुट्टाछुट्टै खसालिन्छ। कुन परीक्षण नलीबाट ग्याँसका फोका निस्कँदैनन्?

किन भनेर हेर्न एउटा उत्तर छान्नुहोस्।

ञ.

तलका मध्ये अधातुजन्य खनिज कुन हो?

किन भनेर हेर्न एउटा उत्तर छान्नुहोस्।

खण्ड (ख)

8 × 1 = 8

2. तलका प्रश्नको अति छोटो उत्तर लेख्नुहोस्।

क.

विशालको मोबाइलमा यस्तो सन्देश आयो: “बधाई छ! हाम्रो चिट्ठामा तपाईँले स्मार्टफोन जित्नुभएको छ। फोन लिन तपाईँको फोनमा भर्खरै पठाइएको कोड जवाफमा पठाउनुहोस्।” उनले के गर्नुपर्छ? किन?

उत्तर

उनले कोड पठाउनु हुँदैन र सन्देश मेटाउनुपर्छ। यो फिसिङ हो। यस्तो नक्कली सन्देशले मानिसलाई झुक्याएर कोड वा पासवर्ड लिन्छ र अरू कसैले उनको खाता खोल्न सक्छ।

अङ्क विभाजन
  • कोड नपठाउने (सन्देश मेटाउने) र यो खाता खोल्न झुक्याउने फिसिङ भएको लेखेमा।
ख.

तन्तु भनेको के हो?

उत्तर

एउटा निश्चित काम गर्न मिलेर बसेका एकै किसिमका (वा केही किसिमका) कोषको समूहलाई तन्तु भनिन्छ, जस्तै: मांसपेशी तन्तु, स्नायु तन्तु।

अङ्क विभाजन
  • एउटा निश्चित काम गर्ने एकै किसिमका कोषको समूह लेखेमा।
ग.

नदीबाट लापरवाह तरिकाले बालुवा र गिटी झिक्दा नदीको जैविक विविधतामा कसरी हानि पुग्छ?

उत्तर

नदीको पिँधका माछा, किरा र बिरुवाको वासस्थान नष्ट हुन्छ र किनार भत्किन्छ। त्यसैले नदीका जीव र किनारका बिरुवा मासिन्छन्।

अङ्क विभाजन
  • नदीका जीवको वासस्थान नष्ट हुने (नदीका जीव मासिने, किनार भत्किने) लेखेमा।
घ.

दाँतका डाक्टरले बिरामीको दाँत हेर्न कुन किसिमको ऐना प्रयोग गर्छन्?

उत्तर

कन्केभ ऐना। दाँतको नजिक समात्दा यसले दाँतको ठुलो र सुल्टो आकृति बनाउँछ।

अङ्क विभाजन
  • कन्केभ ऐना लेखेमा।
ङ.

प्राकृतिक चुम्बक भनेको के हो? एउटा उदाहरण दिनुहोस्।

उत्तर

प्रकृतिमै पाइने, आफैँ चुम्बक भएको चट्टानलाई प्राकृतिक चुम्बक भनिन्छ, जस्तै: लोडस्टोन (म्याग्नेटाइट)।

अङ्क विभाजन
  • प्रकृतिमा पाइने चुम्बक र एउटा उदाहरण (लोडस्टोन वा म्याग्नेटाइट) लेखेमा।
च.

आधुनिक पेरियोडिक तालिकामा हाइड्रोजनलाई ग्रुप 1 मा राखिएको छ, तर प्रायः यसलाई ग्रुपका अरू तत्त्वभन्दा अलि छुट्टै देखाइन्छ, किन?

उत्तर

लिथियम र सोडियमको जस्तै यसमा एउटा संयुज्यता सूचक इलेक्ट्रोन हुने भएकाले यसलाई ग्रुप 1 मा राखिन्छ। तर यो ग्याँस र अधातु हो, यसमा ग्रुप 1 का अरू तत्त्वमा जस्तो धातुको गुण हुँदैन।

अङ्क विभाजन
  • ग्रुप 1 जस्तै 1 संयुज्यता सूचक इलेक्ट्रोन भए पनि अधातु हुने (धातुको गुण नहुने) लेखेमा।
छ.

हवाईजहाजको ढाँचा बनाउन कुन मिश्रित धातु प्रयोग गरिन्छ? किन?

उत्तर

डुरालुमिन (आल्मिनियममा थोरै तामा, म्यान्गानिज र म्याग्नेसियम मिसाइएको), किनभने यो हलुका हुनुका साथै लगभग स्टिलजत्तिकै बलियो हुन्छ।

अङ्क विभाजन
  • डुरालुमिन र यो हलुका तथा बलियो हुने लेखेमा।
ज.

सञ्जीव भन्छन्, “सबै क्षार अल्काली हुन्।” के उनको भनाइ ठिक हो? कारण दिनुहोस्।

उत्तर

ठिक होइन। पानीमा घुलनशील क्षारलाई मात्र अल्काली भनिन्छ। कपर अक्साइड र आइरन अक्साइडजस्ता केही क्षार पानीमा घुल्दैनन्, त्यसैले ती क्षार हुन् तर अल्काली होइनन्। (सबै अल्काली क्षार हुन्, तर सबै क्षार अल्काली होइनन्।)

अङ्क विभाजन
  • ठिक नभएको र केही क्षार (कपर अक्साइड, आइरन अक्साइड) पानीमा नघुल्ने भएकाले अल्काली नहुने लेखेमा।

खण्ड (ग)

8 × 2 = 16

तलका प्रश्नको छोटो उत्तर लेख्नुहोस्।

3.
[2]

आफ्नो टोलका परिवारले खानेपानी कसरी सुरक्षित बनाउँछन् भनी नीमा सर्वेक्षण गर्दै छिन्। उनको प्रश्नावलीमा एउटा प्रश्न छ: “तपाईँ खानेपानी उमालेर पिउनुहुन्छ, होइन?”

  • क.यो प्रश्नमा के कमजोरी छ? यसलाई सर्वेक्षणको राम्रो प्रश्नका रूपमा फेरि लेख्नुहोस्।
  • ख.सबै परिवारबाट उत्तर सङ्कलन गरिसकेपछि उनको सर्वेक्षणको अर्को चरण के हो?
उत्तर
  • क.यो प्रश्नले मानिसलाई प्रश्नले चाहेजस्तो देखिने उत्तर “हो” भन्नेतिर धकेल्छ। राम्रो प्रश्न छोटो हुन्छ, एउटै कुरा सोध्छ र विकल्प दिन्छ, जस्तै: “तपाईँ खानेपानी कसरी सुरक्षित बनाउनुहुन्छ? क. उमालेर ख. छानेर (फिल्टर गरेर) ग. क्लोरिनको थोपा हालेर घ. केही पनि गर्दिनँ”।
  • ख.तथ्याङ्कको विश्लेषण: निष्कर्ष निकाल्न उत्तरलाई गन्ने र प्रतिशत, तालिका वा स्तम्भ चित्रमा देखाउने।
अङ्क विभाजन
  • क. प्रश्नले उत्तरको सङ्केत दिने कमजोरी देखाई विकल्पसहितको उचित प्रश्न लेखेमा।
  • ख. तथ्याङ्कको विश्लेषण लेखेमा।
4.
[2]

कारण दिनुहोस्:

  • क.एन्टिबायोटिकले रुघा निको हुँदैन।
  • ख.किसानहरू प्रायः गहुँ वा मकै लगाउनुअघि खेतमा सिमी वा मसुरो लगाउँछन्।
उत्तर
  • क.रुघा भाइरसले (राइनो भाइरसले) लगाउँछ। एन्टिबायोटिकले ब्याक्टेरिया मार्छ। भाइरस कोष होइन र यसको आफ्नै उपापचय हुँदैन, त्यसैले एन्टिबायोटिकले यसमा कुनै काम गर्दैन।
  • ख.सिमी र मसुरोजस्ता कोसेबालीका जराका गाँठामा बस्ने राइजोबियम ब्याक्टेरियाले हावाको नाइट्रोजनलाई बिरुवाले प्रयोग गर्न सक्ने यौगिकमा बदल्छ। यस्ता यौगिक माटोमै रहने भएकाले अर्को बालीका लागि माटो मलिलो हुन्छ।
अङ्क विभाजन
  • क. रुघा भाइरसले लाग्ने र एन्टिबायोटिकले ब्याक्टेरियामा मात्र काम गर्ने लेखेमा।
  • ख. जराका गाँठामा बस्ने राइजोबियमले नाइट्रोजन स्थिर गरी माटो मलिलो बनाउने लेखेमा।
5.
[2]

म्याग्दीको एउटा गाउँका मानिसले आफैँ मिलेर लघु जलविद्युत् आयोजना बनाए। कुलो खन्न हरेक परिवारले श्रमदान गरे। पहिरोले कुलो नपुरोस् भनेर कुलोमाथिको भिरालोमा रुख र घाँस रोपे।

  • क.आफ्नै श्रमले आयोजना बनाएर गाउँलेले दिगो विकासको कुन सिद्धान्त पालना गरे?
  • ख.भिरालोमा रुख र घाँस रोप्नाले दिगो विकासको कुन पक्षको ख्याल गर्छ?
उत्तर
  • क.संस्कृति संरक्षण तथा सामुदायिक सहभागिताको सिद्धान्त। मानिस आफैँ काममा सहभागी हुँदा आयोजना आफ्नो हो भन्ने लाग्छ, उनीहरू त्यसको हेरचाह गर्छन् र आयोजना टिकाउ हुन्छ।
  • ख.वातावरणीय पक्ष। रुख र घाँसले भिरालो, माटो र पानीको संरक्षण गर्छन्। यसले कुलो र आयोजनालाई पनि लामो समयसम्म चलिरहन सघाउँछ।
अङ्क विभाजन
  • क. संस्कृति संरक्षण तथा सामुदायिक सहभागिताको सिद्धान्त लेखेमा।
  • ख. वातावरणीय पक्ष लेखेमा।
6.
[2]

वास्तविक आकृति र अवास्तविक आकृतिबिच कुनै दुई फरक लेख्नुहोस्।

उत्तर

कुनै दुई:

वास्तविक आकृति अवास्तविक आकृति
पर्दामा उतार्न सकिन्छ। पर्दामा उतार्न सकिँदैन।
परावर्तित किरण साँच्चै भेटिने ठाउँमा बन्छ। परावर्तित किरण भेटिए जस्तो मात्र देखिने ठाउँमा बन्छ।
ऐनाको अगाडि बन्छ। ऐनाको पछाडि बन्छ।
उल्टो हुन्छ। सुल्टो हुन्छ।
अङ्क विभाजन
  • एउटा सही फरक लेखेमा।
  • अर्को सही फरक लेखेमा।
7.
[2]

कारण दिनुहोस्:

  • क.खाना पकाउने भाँडा धातुका बनाइन्छन्, तर तिनका बिँड काठ वा प्लास्टिकका बनाइन्छन्।
  • ख.जाडोमा एउटा बाक्लो लुगाभन्दा धेरै पातला लुगा तहतह गरी लगाउँदा बढी न्यानो हुन्छ।
उत्तर
  • क.धातु तापको सुचालक भएकाले यसले आगोको ताप छिटो खानासम्म पुर्‍याउँछ। काठ र प्लास्टिक तापका कुचालक भएकाले बिँड समातेको हातसम्म ताप पुग्दैन।
  • ख.हावा तापको धेरै कमजोर सञ्चालक (कुचालक) हो। एउटा बाक्लो तहभन्दा धेरै पातला तहबिच बढी स्थिर हावा थुनिन्छ, त्यसैले शरीरको ताप बिस्तारै बाहिर जान्छ।
अङ्क विभाजन
  • क. धातुले खानासम्म ताप राम्ररी सञ्चालन गर्ने र काठ वा प्लास्टिक कुचालक भएकाले बिँड नतात्ने लेखेमा।
  • ख. धेरै तहबिच कुचालक हावा बढी थुनिने र शरीरको ताप कम गुम्ने लेखेमा।
8.
[2]

कारण दिनुहोस्:

  • क.घरको एउटा बल्ब फ्युज हुँदा अरू बल्ब बलिरहन्छन्।
  • ख.घरका सबै बल्बलाई श्रेणीक्रममा जोडिएको भए सबै बल्ब मधुरो बल्थे।
उत्तर
  • क.घरका बल्ब समानान्तर जडानमा जोडिएका हुन्छन्। हरेक बल्ब लाइभ र न्युट्रल तारबिचको आफ्नै शाखामा हुने भएकाले एउटा बाटो टुट्दा अरू बल्बमा करेन्ट बग्न छोड्दैन।
  • ख.श्रेणीक्रम जडानमा एउटै करेन्ट सबै बल्बबाट एकपछि अर्को गर्दै बग्छ र बल्बहरूले 230 V बाँडेर लिन्छन्। हरेक बल्बले त्यसको केही भाग मात्र पाउने भएकाले मधुरो बल्छ।
अङ्क विभाजन
  • क. घरका बल्ब समानान्तर जडानमा (आफ्नै बाटोमा) हुने भएकाले अरूमा करेन्ट बग्ने लेखेमा।
  • ख. श्रेणीक्रममा भोल्टेज बाँडिने र हरेकले कम पाउने भएकाले मधुरो बल्ने लेखेमा।
9.
[2]

प्रयोगशालामा सबिनाले परीक्षण नलीमा अलिकति एमोनियम क्लोराइड र चुन (क्याल्सियम हाइड्रोक्साइड) राखेर बिस्तारै तताउँछिन्। त्यसबाट कडा गन्ध भएको ग्याँस निस्कन्छ।

  • क.उक्त ग्याँसको नाम लेख्नुहोस् र यसलाई कसरी परीक्षण गर्न सकिन्छ, लेख्नुहोस्।
  • ख.यस प्रतिक्रियाको सन्तुलित रासायनिक समीकरण लेख्नुहोस्।
उत्तर
  • क.एमोनिया। परीक्षण नलीको मुख नजिकै भिजेको रातो लिटमस पेपर राख्दा त्यो निलो हुन्छ (एमोनिया क्षारीय ग्याँस हो)। यसको गन्ध फोहोर चर्पीको जस्तो कडा हुन्छ।
  • ख.लवण र क्षारको प्रतिक्रियाबाट नयाँ लवण, एमोनिया र पानी बन्छन्:

2NH4Cl+Ca(OH)2→CaCl2+2NH3+2H2O 2\text{NH}_4\text{Cl} + \text{Ca(OH)}_2 \rightarrow \text{CaCl}_2 + 2\text{NH}_3 + 2\text{H}_2\text{O}

अङ्क विभाजन
  • क. एमोनिया र यसले भिजेको रातो लिटमसलाई निलो बनाउने लेखेमा।
  • ख. 2NH₄Cl + Ca(OH)₂ → CaCl₂ + 2NH₃ + 2H₂O लेखेमा।
10.
[2]

बालबालिकाको एउटा पत्रिकामा गुफामा बस्ने मानिस डाइनोसर चढेको कार्टुन छापिएको छ। के यस्तो कहिल्यै भएको हुन सक्छ? दुईओटा कारण दिनुहोस्।

उत्तर

हुन सक्दैन।

  • क.डाइनोसर मेसोजोइक इरामा थिए र करिब 6 करोड 60 लाख वर्षअघि पृथ्वीमा एउटा शिशुग्रह ठोक्किएपछि त्यस इराको अन्त्यमा लोप भए (डाइनोसरकै एउटा समूह, चराहरू मात्र बाँचे)।
  • ख.मानिस निकै पछि सिनोजोइक इरामा आए: हाम्रो प्रजाति होमो सेपियन्स करिब 3 लाख वर्षअघि मात्र देखा पर्‍यो। त्यसैले अन्तिम डाइनोसर र पहिलो मानिसबिच 6 करोड 50 लाख वर्षभन्दा बढीको फरक छ।
अङ्क विभाजन
  • डाइनोसर मेसोजोइक इराको अन्त्यमा, करिब 6 करोड 60 लाख वर्षअघि लोप भएको लेखेमा।
  • मानिस करिब 3 लाख वर्षअघि मात्र (सिनोजोइक इरामा) देखा परेको लेखेमा।

खण्ड (घ)

4 × 4 = 16

तलका प्रश्नको लामो उत्तर लेख्नुहोस्।

11.
[4]

सुशीला घरमै कक्षा 8 को विज्ञानको पाठ्यपुस्तक डाउनलोड गर्न चाहन्छिन्। उनको परिवारले इन्टरनेट जडानका लागि एउटा कम्पनीलाई हरेक महिना शुल्क तिर्छ। उनी वेब ब्राउजरमा www.moecdc.gov.np टाइप गरेर पाठ्यक्रम विकास केन्द्रको वेबसाइट खोल्छिन्।

  • क.उनको परिवारलाई इन्टरनेट जडान दिने कम्पनीलाई के भनिन्छ? नेपालको यस्तो एउटा कम्पनीको नाम लेख्नुहोस्। (1)
  • ख.URL को पूरा रूप लेख्नुहोस्। (1)
  • ग.वेबसाइट भनेको के हो? (1)
  • घ.वेबसाइट र सर्च इन्जिनबिच एउटा फरक लेख्नुहोस्। (1)
उत्तर
  • क.इन्टरनेट सेवा प्रदायक (ISP): व्यक्ति, व्यवसाय र कार्यालयलाई इन्टरनेटमा पहुँच दिने कम्पनी। नेपालका कुनै एक: नेपाल टेलिकम, वर्ल्डलिङ्क, भायानेट, सुबिसु।
  • ख.Uniform Resource Locator (युनिफर्म रिसोर्स लोकेटर)।
  • ग.एउटै ठेगाना (URL) मा सँगै राखिएका, कुनै व्यक्ति वा संस्थाको जानकारी भएका सम्बन्धित वेबपेजहरूको सङ्ग्रहलाई वेबसाइट भनिन्छ।
  • घ.moecdc.gov.np जस्तो वेबसाइटमा एउटै व्यक्ति वा संस्थाका आफ्नै पेज हुन्छन्। गुगलजस्तो सर्च इन्जिन भने इन्टरनेटमा खोजी गरी टाइप गरिएका शब्दसँग मिल्ने धेरै वेबसाइटका पेजको सूची देखाउने प्रोग्राम हो।
अङ्क विभाजन
  • क. इन्टरनेट सेवा प्रदायक (ISP) र एउटा उदाहरण (नेपाल टेलिकम, वर्ल्डलिङ्क, भायानेट, सुबिसु) लेखेमा।
  • ख. Uniform Resource Locator लेखेमा।
  • ग. एउटै ठेगानामा राखिएका सम्बन्धित वेबपेजको सङ्ग्रह लेखेमा।
  • घ. एउटा सही फरक (वेबसाइटमा आफ्नै पेज हुने, सर्च इन्जिनले धेरै वेबसाइटका पेज खोज्ने) लेखेमा।
12.
[4]

मुस्ताङका किसान हरि आफ्नो बगैँचाको सबैभन्दा राम्रो रुखको जस्तै गुलियो फल फल्ने स्याउका 200 बोट रोप्न चाहन्छन्। छिमेकीले उनलाई त्यही रुखको बिउ छर्न सल्लाह दिन्छन्। नर्सरीले भने त्यही रुखबाट सायन लिएर ग्राफ्टिङ गरिएका बिरुवा दिन्छ।

  • क.यी दुईमध्ये कुनमा सबैभन्दा राम्रो रुखको जस्तै फल फल्छ? कारण दिनुहोस्। (1)
  • ख.सबैभन्दा राम्रो रुखकै बिउबाट उम्रेका बोटमा किन फरक फल फल्न सक्छ? (1)
  • ग.सबै 200 बोट एउटै रुखबाट ग्राफ्टिङ गरिएका भए हरिलाई के जोखिम हुन्छ? (1)
  • घ.हरि भन्छन्, “त्यसो भए बिरुवाका लागि मैथुनिक प्रजननको कुनै काम छैन।” के तपाईँ उनको भनाइसँग सहमत हुनुहुन्छ? कारण दिनुहोस्। (1)
उत्तर
  • क.ग्राफ्टिङ गरिएका बिरुवा। सायन सबैभन्दा राम्रो रुखकै हाँगा हो, त्यसैले फल फल्ने भागमा त्यही रुखका वंशाणु हुन्छन् र उस्तै फल फल्छ (सायन परिपक्व भइसकेकाले केही वर्षमै फल्न थाल्छ)।
  • ख.बिउ मैथुनिक प्रजननबाट बन्छ: फूललाई निषेचन गराउने परागकण अर्को रुखबाट आएको हुन सक्छ। त्यसैले हरेक बिरुवामा दुई माउका गुण नयाँ किसिमले मिसिएका हुन्छन् र तिनमा विविधता हुन्छ। तिनको फल निकै फरक, अमिलो पनि हुन सक्छ।
  • ग.सबै बोट उस्तै (एउटै वंशाणु भएका क्लोन) हुन्छन्। एउटा बोटलाई लाग्ने नयाँ रोग वा किराले सबै बोटलाई असर गर्न सक्छ र पूरै बगैँचा एकैपटक नष्ट हुन सक्छ।
  • घ.सहमत छैन। मैथुनिक प्रजननबाट जन्मेका सन्तान एकअर्काभन्दा अलि फरक हुन्छन् (विविधता)। नयाँ रोग वा खडेरीजस्ता कारणले वातावरण बदलिँदा तीमध्ये केही बाँच्ने सम्भावना हुन्छ र तिनैबाट नयाँ र राम्रा जात पनि पाउन सकिन्छ। (ग्राफ्टिङ गरिएको बिरुवाको स्टक पनि बिउबाटै उमारिन्छ।)
अङ्क विभाजन
  • क. ग्राफ्टिङ गरिएका बिरुवा र सायन राम्रै रुखको भएकाले उस्तै वंशाणु (उस्तै फल) हुने लेखेमा।
  • ख. बिउ मैथुनिक प्रजननबाट बन्ने (परागकण अर्को रुखको हुन सक्ने) र बिरुवामा विविधता हुने लेखेमा।
  • ग. सबै बोट उस्तै हुने भएकाले एउटै रोग वा किराले सबै नष्ट गर्न सक्ने लेखेमा।
  • घ. सहमत नभएको र मैथुनिक प्रजननले विविधता दिई वातावरणको परिवर्तनमा बाँच्न (र नयाँ जात पाउन) सघाउने लेखेमा।
13.
[4]

एउटा इँटाको लम्बाइ 20 cm, चौडाइ 10 cm र मोटाइ 5 cm छ र यसको तौल 30 N छ।

  • क.इँटालाई सबैभन्दा ठुलो सतहमा राख्दा यसले जमिनमा दिने चाप हिसाब गर्नुहोस्। (1)
  • ख.इँटालाई सबैभन्दा सानो सतहमा (ठाडो पारेर) राख्दा यसले दिने चाप हिसाब गर्नुहोस्। (1)
  • ग.(ख) को चाप (क) को भन्दा कति गुणा बढी छ? नरम बालुवामा कुन सतहमा राख्दा इँटा सबैभन्दा बढी भासिन्छ? (1)
  • घ.एक जना डकर्मीले यस्तै चारओटा इँटालाई सबैभन्दा ठुलो सतहमा एकमाथि अर्को गरी राख्छन्। तिनले जमिनमा दिने चाप हिसाब गर्नुहोस्। (1)
उत्तर

क. सबैभन्दा ठुलो सतहको क्षेत्रफल = 0.2 m × 0.1 m = 0.02 m²।
P=FA=30 N0.02 m2=1,500 Pa P = \frac{F}{A} = \frac{30\ \text{N}}{0.02\ \text{m}^2} = 1{,}500\ \text{Pa}
ख. सबैभन्दा सानो सतहको क्षेत्रफल = 0.1 m × 0.05 m = 0.005 m²।
P=30 N0.005 m2=6,000 Pa P = \frac{30\ \text{N}}{0.005\ \text{m}^2} = 6{,}000\ \text{Pa}

  • ग.6,000 ÷ 1,500 = 4 गुणा। इँटालाई ठाडो पारेर (सबैभन्दा सानो सतहमा) राख्दा सबैभन्दा बढी भासिन्छ, किनभने त्यही तौल सबैभन्दा सानो क्षेत्रफलमा पर्छ।
  • घ.अब बल = 4 × 30 N = 120 N र क्षेत्रफल उही 0.02 m² छ:

P=120 N0.02 m2=6,000 Pa P = \frac{120\ \text{N}}{0.02\ \text{m}^2} = 6{,}000\ \text{Pa}
यो ठाडो पारेर राखेको एउटा इँटाको चापजत्तिकै हो।

अङ्क विभाजन
  • क. क्षेत्रफल 0.02 m² र P = 30 ÷ 0.02 = 1,500 Pa निकालेमा।
  • ख. क्षेत्रफल 0.005 m² र P = 30 ÷ 0.005 = 6,000 Pa निकालेमा।
  • ग. 4 गुणा र ठाडो पारेर (सबैभन्दा सानो क्षेत्रफलमा) राख्दा बढी भासिने लेखेमा।
  • घ. P = 120 ÷ 0.02 = 6,000 Pa निकालेमा।
14.
[4]

तलको तालिकामा P, Q, R र S चारओटा तत्त्वको इलेक्ट्रोन विन्यास दिइएको छ। (यी अक्षर तत्त्वका सङ्केत होइनन्।)

तत्त्व P Q R S
इलेक्ट्रोन विन्यास 2, 4 2, 8 2, 8, 4 2, 8, 3
  • क.कुन दुई तत्त्व एउटै ग्रुपमा पर्छन्? कारण दिनुहोस्। (1)
  • ख.कुन तत्त्व निष्क्रिय ग्याँस हो? कारण दिनुहोस्। (1)
  • ग.P र R मध्ये कुनको परमाणु ठुलो हुन्छ? किन? (1)
  • घ.तत्त्व S धातु हो, किन? (1)
उत्तर
  • क.P र R: दुवैमा 4 ओटा संयुज्यता सूचक इलेक्ट्रोन भएकाले यी एउटै ग्रुप (ग्रुप 14) मा पर्छन्। (P कार्बन र R सिलिकन हो।)
  • ख.Q (नियोन): यसको बाहिरी सेल 8 ओटा इलेक्ट्रोनले भरिएको छ। त्यसैले यो पहिल्यै स्थिर छ र इलेक्ट्रोन न लिन्छ न दिन्छ।
  • ग.R। यसमा 3 ओटा सेल छन् भने P मा 2 ओटा मात्र। ग्रुपमा तलतिर जाँदा हरेक तत्त्वमा एउटा सेल थपिने भएकाले परमाणु ठुलो हुन्छ।
  • घ.S (आल्मिनियम) मा 3 ओटा संयुज्यता सूचक इलेक्ट्रोन छन्। बाहिरी सेलमा 1 देखि 3 ओटासम्म इलेक्ट्रोन भएका परमाणुले ती इलेक्ट्रोन दिएर प्रतिक्रिया गर्छन् र इलेक्ट्रोन दिने तत्त्व धातु हुन्।
अङ्क विभाजन
  • क. P र R, दुवैमा 4 ओटा संयुज्यता सूचक इलेक्ट्रोन भएको लेखेमा।
  • ख. Q, बाहिरी सेल 8 इलेक्ट्रोनले भरिएको (स्थिर) लेखेमा।
  • ग. R, यसमा बढी सेल (2 को सट्टा 3) भएको लेखेमा।
  • घ. 3 ओटा संयुज्यता सूचक इलेक्ट्रोन दिएर प्रतिक्रिया गर्ने (धातुले इलेक्ट्रोन दिने) लेखेमा।

जम्मा प्राप्ताङ्क

0 / 50

30 प्रश्नमा अझै अङ्क दिइएको छैन

खण्ड (क)–पूर्णाङ्क 10
खण्ड (ख)–पूर्णाङ्क 8
खण्ड (ग)–पूर्णाङ्क 16
खण्ड (घ)–पूर्णाङ्क 16

एकाइअनुसार कटेका अङ्क

प्रश्नमा अङ्क दिएपछि प्राप्ताङ्क यहाँ देखिन्छ।

0 मध्ये 0 अङ्क 30 मध्ये 0 प्रश्न जाँचियो बाँकी समय: 2:00:00