BLE नमुना प्रश्नपत्र 3

इन्टरनेटमा भएका जानकारी खोज्ने र प्रयोगकर्ताले टाइप गरेका मुख्य शब्दसँग सम्बन्धित सबैभन्दा उपयोगी वेबपेज देखाउने सफ्टवेयर प्रणालीलाई सर्च इन्जिन भनिन्छ, जस्तै: गुगल (Google), बिङ, याहु, डकडकगो।

कोष बुढो भएमा वा धेरै बिग्रिएमा यसका लाइसोजोम फुट्छन् र तिनका कडा पाचन इन्जाइमले कोषलाई नै पचाउँछन्।

भविष्यका पुस्ताको आफ्नो आवश्यकता पूरा गर्ने क्षमतामा सम्झौता नगरी वर्तमानको आवश्यकता पूरा गर्ने विकासलाई दिगो विकास भनिन्छ। यसमा आयोजना लामो समयसम्म टिकोस् भनेर आर्थिक, सामाजिक र वातावरणीय पक्षको ख्याल गरिन्छ।

हावाबाट। कपासले तौल धेरै थोरै तर सतह धेरै बढाउने भएकाले बिउ हावामा तैरिन्छन् र हावाले तिनलाई टाढा पुर्‍याउँछ।

परपरागसेचनमा। स्टिग्मा तयार हुँदा फूलका आफ्नै परागकण झरिसकेका हुन्छन्। त्यसैले यसले कीरा वा हावाजस्ता माध्यमले अर्को फूलबाट, प्रायः अर्को बिरुवाबाट, ल्याएका परागकण पाउनुपर्छ।

ठिक हो। कन्भेक्स ऐनाबाट परावर्तन भएका किरण सधैँ छरिन्छन्, त्यसैले ती वास्तवमा कहिल्यै मिल्दैनन्, ऐनाको पछाडिको एउटा बिन्दुबाट आएजस्ता मात्र देखिन्छन्। त्यसैले यसको आकृति सधैँ अवास्तविक (सुल्टो र सानो) हुन्छ र अवास्तविक आकृति पर्दामा समात्न सकिँदैन।

हरेक पाइलामा एउटा इलेक्ट्रोनसँगै न्युक्लियसमा एउटा प्रोटोन पनि थपिन्छ, तर नयाँ इलेक्ट्रोन उही सेलमा जान्छ। धनात्मक चार्ज बढ्दै गएको न्युक्लियसले त्यस सेलका इलेक्ट्रोनलाई झन् बलियोसँग नजिक तान्छ।

22 क्यारेटको सुनबाट। यो सुनमा थोरै तामा र चाँदी मिसाइएको मिश्रित धातु हो। यो शुद्ध (24 क्यारेटको) सुनभन्दा धेरै कडा र बलियो हुने भएकाले चुराको आकार बिग्रँदैन। शुद्ध सुन नरम हुने भएकाले यसबाट बनेको चुरा बाङ्गिन्छ र कोरिन्छ।

• क.तातो सिसा र चिसो सिसा उस्तै देखिन्छन्। तताएको उपकरण सिधै टेबुलमा राख्दा टेबुल डढ्न, सिसा चर्किन वा पछि छुने मानिसको हात पोल्न सक्छ। त्यसैले यसलाई ताप सहने म्याट वा वायर गजमा राखिन्छ।
• ख.प्रयोगशालाका धेरै रसायन विषालु हुन्छन् भने कतिपयले नाक तथा घाँटी पोल्छन्। गन्ध थाहा पाउनुपरे नलीमाथिको हावालाई हातले नाकतिर हम्किन्छ, जसले गर्दा थोरै मात्र सास भित्र जान्छ।

कुनै दुई:

• क.ब्याक्टेरियाले मरेका जीव र फोहोरलाई कुहाएर सरल खनिजमा बदल्छन्, जसले माटो उर्वर बनाउँछ।
• ख.सिमी, केराउ र मसुरोका जराका गाँठामा बस्ने राइजोबियमले हावाको नाइट्रोजनलाई बिरुवाले प्रयोग गर्न सक्ने यौगिकमा बदल्छ र माटो उर्वर बनाउँछ।
• ग.ल्याक्टोब्यासिलसले दुधलाई दही र योगर्टमा बदल्छ; अरू ब्याक्टेरियाबाट चिज बनाइन्छ।
• घ.इस्टले चिनीलाई अल्कोहल र कार्बन डाइअक्साइडमा बदल्छ (फर्मेन्टेसन), जसले रोटी र सेलरोटीको पीठो फुलाउँछ।
• ङ.सूक्ष्म जीवको सहायताले एन्टिबायोटिक (पेनिसिलियम ढुसीबाट पेनिसिलिन), खोप, भिटामिन र इन्सुलिन बनाइन्छ।
• च.ल्याक्टिक अम्ल ब्याक्टेरियाले गुन्द्रुक, सिन्की र अचार बनाउन मद्दत गर्छन्।

म सहमत छैन।

• क.विकास दिगो हुनुपर्छ: हाम्रो आवश्यकता पूरा गर्दा भविष्यका पुस्ताले आफ्नो आवश्यकता पूरा गर्ने अवसर बिग्रनुहुँदैन। रुख फेरि हुर्कन धेरै वर्ष लाग्ने भएकाले अहिले नै सबै काट्दा सन्तानका लागि केही बाँकी रहँदैन र पैसा पनि चाँडै सकिन्छ।
• ख.वन धेरै वनस्पति र जनावरको वासस्थान हो। त्यसैले वन मास्दा जैविक विविधताको ह्रास हुन्छ। नाङ्गा भिरालोको माटो पानीले बगाउँछ (भू-क्षय र पहिरो) र पानीका मुहान सुक्छन्। बरु वनको समझदारीपूर्ण प्रयोग गर्नुपर्छ: पाकेका रुख मात्र काट्ने र नयाँ बिरुवा रोप्ने।

• क.सबै बिउ माउको ठिक मुनि खसे बेर्नाहरूबिच प्रकाश, पानी र ठाउँका लागि माउसँग र आपसमा प्रतिस्पर्धा हुन्थ्यो। टाढा पुगेका बिउ ठाउँ भएको ठाउँमा उम्रिन्छन् र बिरुवा नयाँ ठाउँमा फैलिन्छ।
• ख.यसको बिउको कोटिलेडोन वा इन्डोस्पर्ममा सञ्चित खाना (स्टार्च र प्रोटिन) हुन्छ। पात हरिया भएर प्रकाश संश्लेषणबाट खाना बनाउन नसकेसम्म बेर्ना यही खानाले बाँच्छ।

• क.हिटरले आफूनजिकको हावा तताउँछ। तातो हावा कम घनत्वको हुने भएकाले यो माथि उठ्छ र त्यसको ठाउँ लिन कोठाको चिसो हावा तल हिटरतिर आउँछ। यस्तो संवाहनिक धारले पूरै कोठामा ताप पुर्‍याउँछ। हिटर छतनजिक राखे माथिको हावा मात्र तात्थ्यो र त्यहीँ रहन्थ्यो।
• ख.सासबाट बाहिर फालेको तातो, फोहोर हावा र चुलो वा बत्तीबाट आएको तातो हावा कम घनत्वको हुने भएकाले कोठाको माथितिर उठ्छ र सिलिङनजिकको भेन्टिलेटरबाट बाहिर निस्कन्छ। ताजा, चिसो हावा तलतिरका ढोका र झ्यालबाट भित्र आउँछ। यस्तो संवाहनिक धारले कोठामा ताजा हावा चलिरहन्छ।

• क.कालो र नटल्किने सतहले विकिरण राम्ररी सोस्छ: यसमा परेका सूर्यका धेरैजसो ताप किरण यसले सोस्ने भएकाले कुकर बढी तात्छ।
• ख.सेतो सतहले यसमा परेको धेरैजसो घाम परावर्तन गर्छ र कम ताप सोस्छ। त्यसैले गर्मीका दिनमा पनि घरभित्रका कोठा चिसा रहन्छन्।

• क.भुइँमा खस्दा हरेक धक्काले अणु चुम्बकलाई लहरबाट बाहिर धकेल्यो र जोडेर राखिएका समान ध्रुवबिचको धकेलाइले पनि तिनलाई बिस्तारै फर्कायो। यसरी अणु चुम्बक जथाभाबी दिशातिर फर्केर बन्द शृङ्खला बनाउँदै गए र चुम्बकको चुम्बकीय शक्तिको ह्रास भयो। (किपरबिना राख्दा प्राकृतिक रूपमा पनि केही चुम्बकत्व हराउँछ।)
• ख.जोडीमा, छेउछेउमा, एउटाको उत्तरी ध्रुवको छेउमा अर्कोको दक्षिणी ध्रुव पर्ने गरी र बिचमा काठको टुक्रा राखेर; तिनका छेउमा नरम फलामका दुईओटा किपर तेर्स्याएर राख्नुपर्छ। तापबाट टाढा राख्नुपर्छ र खसाल्नुहुँदैन।

• क.अम्ल वर्षा। सवारी साधन, इँटाभट्टा र कारखानाको धुवाँले हावामा सल्फर र नाइट्रोजनका अक्साइड थप्छ। यी अक्साइडले बादलको पानीसँग मिलेर सल्फ्युरिक अम्ल र नाइट्रिक अम्ल बनाउँछन्। मार्बल क्याल्सियम कार्बोनेट भएकाले यसको यी अम्लसँग प्रतिक्रिया हुन्छ र वर्षाले यसको सतहलाई तह तह गरी खियाउँछ।
• ख.कुनै एक: खनिज इन्धनको प्रयोग घटाउने (हिँड्ने, साइकल चढ्ने, सार्वजनिक यातायात प्रयोग गर्ने, सवारी साधनलाई राम्रो अवस्थामा राख्ने); कोइला र तेलको सट्टा जलविद्युत् र सौर्य ऊर्जाजस्ता नवीकरणीय ऊर्जा प्रयोग गर्ने; कारखानालाई धुवाँ चिम्नीबाट निस्कनुअघि नै सफा गर्न लगाउने र तिनलाई बस्तीबाट टाढा बनाउने।

• क.मानिसलाई सहयोग गर्ने र मानिसका काम नक्कल गर्न सक्ने रोबोटको डिजाइन, निर्माण, सञ्चालन र प्रयोग गर्ने विज्ञान र इन्जिनियरिङको शाखालाई रोबोटिक्स भनिन्छ।
• ख.हार्डवेयर, अर्थात् छुन सकिने भौतिक शरीर (ढाँचा, मोटर, पाखुरा, सेन्सर, कम्प्युटर), र सफ्टवेयर, अर्थात् हार्डवेयरलाई के गर्ने भनेर निर्देशन दिने प्रोग्राम।
• ग.भाषा बुझ्ने, अनुहार र वस्तु चिन्ने, निर्णय गर्ने र समस्या समाधान गर्नेजस्ता, सामान्यतया मानिसको बुद्धि चाहिने काम गर्न सक्ने कम्प्युटर प्रोग्राम वा मेसिनलाई कृत्रिम बुद्धिमत्ता भनिन्छ।
• घ.सङ्कीर्ण (कमजोर) AI, किनभने यो बालीको रोग चिन्ने एउटा निश्चित कामका लागि मात्र बनाइएको छ र त्यसबाहेक अरू केही गर्न सक्दैन।

क. ग्राफबाट, $u$ = 0, $v$ = 15 m/s र $t$ = 10 s।
$$a = \frac{v - u}{t} = \frac{15 - 0}{10} = 1.5\ \text{m/s}^2$$

• ख.10 s देखि 30 s सम्म (A देखि B सम्म), जहाँ गति 15 m/s नै रहन्छ। गति नबदलिने भएकाले यस बेला प्रवेग शून्य हुन्छ।
• ग.B देखि C सम्म, $u$ = 15 m/s, $v$ = 0 र $t$ = 35 s − 30 s = 5 s।

$$a = \frac{v - u}{t} = \frac{0 - 15}{5} = -3\ \text{m/s}^2$$
प्रवेग −3 m/s² भएकाले गतिह्रास 3 m/s² हुन्छ।
घ. गति एकनासले बढ्ने भएकाले,
$$\bar v = \frac{u + v}{2} = \frac{0 + 15}{2} = 7.5\ \text{m/s}, \qquad s = \bar v \times t = 7.5 \times 10 = 75\ \text{m}$$

• क.ग्रुप 2 (बाहिरी सेलमा 2 इलेक्ट्रोन) र पिरियड 4 (4 ओटा सेल)।
• ख.सहमत छैन। Y मा संयुज्यता सूचक इलेक्ट्रोन 5 ओटा छन्। 5 ओटा इलेक्ट्रोन दिनुभन्दा 3 ओटा लिएर 8 पुर्‍याउन धेरै सजिलो हुने भएकाले यसले 3 इलेक्ट्रोन लिन्छ: यसको संयुज्यता 8 − 5 = 3 हुन्छ।
• ग.X को संयुज्यता 2 र Y को 3 हुन्छ। संयुज्यता साटासाट गर्दा X₃Y₂ हुन्छ। 3 र 2 लाई एउटै सङ्ख्याले भाग जाँदैन, त्यसैले सूत्र X₃Y₂ (क्याल्सियम नाइट्राइड, Ca₃N₂) हुन्छ।
• घ.Ca₃N₂ मा क्याल्सियमका 3 र नाइट्रोजनका 2 परमाणु हुन्छन्।

$$\text{आणविक भार} = 3 \times 40 + 2 \times 14 = 120 + 28 = 148\ \text{amu}$$

• क.यसमा फलाम हुने भएकाले (ल्याटिनमा फलामलाई फेरम भनिन्छ): हेमाटाइट र म्याग्नेटाइटबाट जस्तै यसबाट फलाम निकाल्न सकिन्छ।
• ख.कुनै एक: यो प्रकृतिमा थोरै पाइन्छ; यो निकै बहुमूल्य हुन्छ; यो रासायनिक रूपमा कम क्रियाशील हुने भएकाले यसमा सजिलै खिया लाग्दैन र यसको टलक छिट्टै हराउँदैन।
• ग.चुनढुङ्गा उद्योग क्षेत्रमा (सिमेन्ट उद्योगको कच्चा पदार्थका रूपमा) र स्लेट निर्माण क्षेत्रमा (घरको छाना छाउन) प्रयोग हुन्छ।
• घ.खनिज निश्चित रासायनिक बनावट भएको प्राकृतिक, ठोस र शुद्ध पदार्थ हो। ग्रेनाइट भने क्वार्ज, फेल्सपार र माइकाका कण मिलेर बनेको खनिजको मिश्रण हो। त्यसैले यो एउटै खनिज नभई चट्टान हो।