← BLE नमुना प्रश्नपत्र

BLE नमुना प्रश्नपत्र 2

पूर्णाङ्क: 50समय: 2 घण्टा

सबै प्रश्न अनिवार्य छन्।

पहिले सबै उत्तर कापीमा लेख्नुहोस्। त्यसपछि हरेक प्रश्नको उत्तर र अङ्क विभाजन खोलेर आफ्नो उत्तर मिलाउनुहोस् र मिलेको हरेक बुँदाका लागि आफैँलाई 1 अङ्क दिनुहोस्। बहुवैकल्पिक प्रश्नमा पहिलो पटक छानेको उत्तरको मात्र अङ्क गनिन्छ।

खण्ड (क)

10 × 1 = 10

1. तलका प्रश्नको सही विकल्प छनोट गर्नुहोस्।

क.

अनुसन्धान कार्यमा परिकल्पना निर्माणपछि तुरुन्तै आउने चरण कुन हो?

किन भनेर हेर्न एउटा उत्तर छान्नुहोस्।

ख.

मङ्गल ग्रहमा रहेको नासाको रोभर पर्सिभरेन्सलाई पृथ्वीबाट जोयस्टिकले चलाइँदैन। इन्जिनियरहरूले यसलाई आदेशको सूची पठाउँछन् र रोभरले ती काम आफैँ गर्छ। किन?

किन भनेर हेर्न एउटा उत्तर छान्नुहोस्।

ग.

तल एउटा कथन र दुईओटा तर्क दिइएका छन्।

कथन: गाजरका कोषमा क्रोमोप्लास्ट भएकाले गाजर सुन्तला रङको हुन्छ।

तर्क 1: हरियोबाहेक अरू रङका प्लास्टिडलाई क्रोमोप्लास्ट भनिन्छ।

तर्क 2: उज्यालो नपुग्ने गरी जमिनमुनि हुर्कने बिरुवाका सबै भाग सुन्तला रङका हुन्छन्।

किन भनेर हेर्न एउटा उत्तर छान्नुहोस्।

घ.

एउटा बसको गति एकनासले 10 m/s बाट 30 m/s पुग्छ। यसको औसत गति कति हुन्छ?

किन भनेर हेर्न एउटा उत्तर छान्नुहोस्।

ङ.

बाँध माथिभन्दा पिँधमा धेरै बाक्लो किन बनाइन्छ?

किन भनेर हेर्न एउटा उत्तर छान्नुहोस्।

च.

आँधीबेहरीमा चट्याङको उज्यालो र मेघगर्जन एकैछिनमा उत्पन्न हुन्छन्, तर उज्यालो पहिले देखिन्छ र गर्जन पछि सुनिन्छ। किन?

किन भनेर हेर्न एउटा उत्तर छान्नुहोस्।

छ.

चुम्बकीय भूमध्यरेखामा अवपात कति हुन्छ?

किन भनेर हेर्न एउटा उत्तर छान्नुहोस्।

ज.

लुगा धुने सोडा (Na₂CO₃) को आणविक भार कति हुन्छ? (Na = 23, C = 12, O = 16)

किन भनेर हेर्न एउटा उत्तर छान्नुहोस्।

झ.

दुईओटा तत्त्व P र Q को इलेक्ट्रोन विन्यास क्रमशः 2, 8, 1 र 2, 8, 7 छ। यिनका बारेमा कुन भनाइ सही हो?

किन भनेर हेर्न एउटा उत्तर छान्नुहोस्।

ञ.

सुनिताले निलो कपर सल्फेटको घोल भएको परीक्षण नलीमा फलामको एउटा सफा किला एक दिनसम्म राखिन्। उनले के देखिन्?

किन भनेर हेर्न एउटा उत्तर छान्नुहोस्।

खण्ड (ख)

8 × 1 = 8

2. तलका प्रश्नको अति छोटो उत्तर लेख्नुहोस्।

क.

विज्ञान प्रयोगशालामा खानेपिउने काम गर्नुहुँदैन, किन?

उत्तर

टेबुल वा हातमा लागेका रसायन खाना र पेय पदार्थमा टाँसिन सक्छन् र खाँदा शरीरभित्र पुग्छन्।

अङ्क विभाजन
  • टेबुल वा हातका रसायन खानामा टाँसिएर शरीरभित्र पुग्न सक्ने लेखेमा।
ख.

ब्लग भनेको के हो?

उत्तर

एक जना लेखक वा लेखकहरूको समूहले कुनै विषयमा आफ्ना विचार, अनुभव वा ज्ञान पोस्ट गर्ने अनलाइन डायरी वा जानकारी दिने वेबसाइटलाई ब्लग भनिन्छ। यसमा सबैभन्दा नयाँ पोस्ट सबैभन्दा माथि देखिन्छ।

अङ्क विभाजन
  • लेखकले कुनै विषयमा विचार, अनुभव वा ज्ञान पोस्ट गर्ने अनलाइन डायरी (वेबसाइट) लेखेमा।
ग.

रीताको परिवार इन्टरनेट सेवा प्रदायकका टिभी कार्यक्रम इन्टरनेटबाट हेर्न, बिचमा रोक्न र पछि हेर्न रेकर्ड गर्न चाहन्छ। उनीहरूले टिभीमा कुन उपकरण जोड्नुपर्छ?

उत्तर

इन्टरनेटबाट टिभी ल्याउने (IPTV) सेटटप बक्स। यसले सिग्नल प्राप्त गरी डिकोड गर्छ र टिभीमा च्यानल देखाउँछ।

अङ्क विभाजन
  • सेटटप बक्स (IPTV का लागि) लेखेमा।
घ.

एउटा जिल्लाका सबै किसानले धानको एउटै मात्र जात लगाउँछन्। त्यस जातमा नयाँ रोग लाग्यो। धानका धेरै जात लगाएको भए त्यो जिल्ला किन बढी सुरक्षित हुन्थ्यो?

उत्तर

फरक फरक जातमा फरक वंशाणु (आनुवंशिक विविधता) हुने भएकाले कुनै जातले रोग सहन सक्थ्यो र बाँच्थ्यो। पूरै बाली नष्ट हुँदैनथ्यो।

अङ्क विभाजन
  • फरक जातमा फरक वंशाणु हुने र कुनै जातले रोग सहन सक्ने (सबै बाली नष्ट नहुने) लेखेमा।
ङ.

20 m/s को गतिमा गुडिरहेको एउटा माइक्रोबसले एउटै दिशामा 14 m/s को गतिमा गुडिरहेको ट्रकलाई उछिन्छ। ट्रकको सापेक्षतामा माइक्रोबसको सापेक्षिक गति कति हुन्छ?

उत्तर

एउटै दिशामा, vAB=vA−vB=20 m/s−14 m/s=6 m/s v_{AB} = v_A - v_B = 20\ \text{m/s} - 14\ \text{m/s} = 6\ \text{m/s} , अगाडितिर।

अङ्क विभाजन
  • 20 − 14 = 6 m/s निकालेमा।
च.

लिथियम, सोडियम र पोटासियमलाई आधुनिक पेरियोडिक तालिकाको एउटै ग्रुपमा किन राखिएको छ?

उत्तर

यी हरेकमा एउटा संयुज्यता सूचक इलेक्ट्रोन (संयुज्यता 1) हुने भएकाले यिनका गुण मिल्दाजुल्दा हुन्छन्। त्यसैले यिनलाई ग्रुप 1 मा सँगै राखिएको छ।

अङ्क विभाजन
  • हरेकमा एउटा संयुज्यता सूचक इलेक्ट्रोन (उस्तै संयुज्यता, मिल्दाजुल्दा गुण) हुने लेखेमा।
छ.

दुईओटा परमाणु दुवैमा 17 प्रोटोन छन्। एउटामा 18 न्युट्रोन र अर्कोमा 20 न्युट्रोन छन्। यी एउटै तत्त्वका परमाणु हुन् कि फरक तत्त्वका? कारण दिनुहोस्।

उत्तर

एउटै तत्त्व (क्लोरिन) का परमाणु हुन्। तत्त्व कुन हो भन्ने कुरा प्रोटोनको सङ्ख्याले (पारमाणविक सङ्ख्याले) छुट्याउँछ र दुवैमा यो 17 छ। न्युट्रोनको सङ्ख्या फरक हुँदा पारमाणविक भार मात्र फरक (35 र 37) हुन्छ।

अङ्क विभाजन
  • एउटै तत्त्व र प्रोटोनको सङ्ख्या (पारमाणविक सङ्ख्या) उस्तै भएको लेखेमा।
ज.

हाम्रो सौर्यमण्डल रहेको तारापुञ्जको नाम लेख्नुहोस्।

उत्तर

आकाशगङ्गा (मिल्की वे)।

अङ्क विभाजन
  • आकाशगङ्गा लेखेमा।

खण्ड (ग)

8 × 2 = 16

तलका प्रश्नको छोटो उत्तर लेख्नुहोस्।

3.
[2]

आफ्नो वडाका घरमा खाना केले पकाइन्छ भनी पत्ता लगाउन निमाले 80 घरमा सर्वेक्षण गरिन्। 44 घरले एलपी ग्यास, 28 घरले दाउरा र 8 घरले बिजुलीको (इन्डक्सन) चुलो प्रयोग गर्ने पाइयो।

  • क.दाउराले खाना पकाउने घरको प्रतिशत हिसाब गर्नुहोस्।
  • ख.निमाले आफ्नो सर्वेक्षणबाट निकाल्न सक्ने एउटा निष्कर्ष लेख्नुहोस्।
उत्तर

क. प्रतिशत=2880×100=35% \text{प्रतिशत} = \frac{28}{80} \times 100 = 35\%
(एलपी ग्यास: 44 ÷ 80 × 100 = 55%; बिजुली: 8 ÷ 80 × 100 = 10%; जम्मा 100%।)
ख. तथ्याङ्कले देखाउने कुनै एउटा निष्कर्ष, जस्तै: आधाभन्दा बढी घरले (55%) एलपी ग्यासले खाना पकाउँछन्; करिब एक तिहाइ घरले (35%) अझै दाउरा बाल्छन्; दस घरमध्ये एउटाले मात्र (10%) बिजुलीले खाना पकाउँछ।

अङ्क विभाजन
  • क. 28 ÷ 80 × 100 = 35% निकालेमा।
  • ख. तथ्याङ्कले देखाउने एउटा निष्कर्ष (धेरैले एलपी ग्यास, एक तिहाइले अझै दाउरा, थोरैले बिजुली प्रयोग गर्ने) लेखेमा।
4.
[2]

कारण दिनुहोस्:

  • क.राउटरबाट केही कोठा पर पुग्दा वाइफाइको सिग्नल कमजोर हुन्छ।
  • ख.AI च्याटबोटले दिएको जवाफ भरपर्दो स्रोतमा जाँच्नुपर्छ।
उत्तर
  • क.वाइफाइमा राउटरले फैलाएका रेडियो तरङ्ग प्रयोग गरिन्छ। बाटामा पर्ने भित्ता, पानी र धातुले यी तरङ्गलाई कमजोर बनाउँछन्। त्यसैले केही कोठा पर पुग्दा थोरै सिग्नल मात्र बाँकी रहन्छ।
  • ख.च्याटबोटले आफूले पढेका कुराका ढाँचाबाट सही जस्तो सुनिने जवाफ बनाउँछ। कहिलेकाहीँ यसले आत्मविश्वासका साथ गलत कुरा भन्छ र तथ्य तथा स्रोतसमेत आफैँ बनाउँछ। त्यसैले महत्त्वपूर्ण तथ्य पाठ्यपुस्तक, शिक्षक वा आधिकारिक वेबसाइटमा जाँच्नुपर्छ।
अङ्क विभाजन
  • क. वाइफाइमा रेडियो तरङ्ग प्रयोग हुने र भित्ता, पानी तथा धातुले तिनलाई कमजोर बनाउने लेखेमा।
  • ख. च्याटबोटले सही जस्तो सुनिने गलत जवाफ दिन (तथ्य आफैँ बनाउन) सक्ने लेखेमा।
5.
[2]

कारण दिनुहोस्:

  • क.संसारको भूभागको करिब 0.1% मात्र ओगटे पनि नेपाल जैविक विविधतामा धनी छ।
  • ख.पोखरीमा जलकुम्भी फैलिँदा त्यहाँका बिरुवा र माछालाई हानि हुन्छ।
उत्तर
  • क.दक्षिणदेखि उत्तरसम्म करिब 200 km भित्रै नेपालको जमिन समुद्र सतहबाट करिब 59 m देखि 8,849 m सम्म उठेको छ। त्यसैले यहाँ उष्णदेखि आर्कटिकजस्तो चिसोसम्मका सबै हावापानी, धेरै किसिमका पारिस्थितिक प्रणाली (118 किसिम), मनसुनी वर्षा र फरक फरक माटो पाइन्छन्। हरेकमा आफ्नै किसिमका वनस्पति र जनावर हुन्छन्।
  • ख.जलकुम्भी बाहिरबाट भित्रिएको मिचाहा बिरुवा हो। यहाँ यसका प्राकृतिक शत्रु नभएकाले यो छिटो फैलिएर पानीको सतह ढाक्छ। यसले तलको पानीसम्म प्रकाश र हावा पुग्न दिँदैन। त्यसैले त्यहाँका बिरुवाले खाना बनाउन सक्दैनन् र माछालाई अक्सिजन पुग्दैन।
अङ्क विभाजन
  • क. उचाइमा ठुलो फरक (59 m देखि 8,849 m) हुँदा उष्णदेखि आर्कटिकजस्ता हावापानी र धेरै पारिस्थितिक प्रणाली हुने लेखेमा।
  • ख. जलकुम्भीले पोखरी ढाकेर तलका बिरुवा र माछासम्म प्रकाश र हावा पुग्न नदिने लेखेमा।
6.
[2]

एउटा घरको छतमा रहेको ट्याङ्कीको पानीको सतह भुइँ तलाको धाराभन्दा 5 m माथि छ। (पानीको घनत्व = 1000 kg/m³, g = 9.8 m/s²)

  • क.धारामा पानीको चाप हिसाब गर्नुहोस्।
  • ख.पानीको ट्याङ्की घरको सकेसम्म अग्लो ठाउँमा किन राखिन्छ?
उत्तर
  • क.P=h d g=5×1000×9.8=49,000 Pa P = h\,d\,g = 5 \times 1000 \times 9.8 = 49{,}000\ \text{Pa}
  • ख.गहिराइ बढ्दै जाँदा पानीको चाप बढ्छ। ट्याङ्की जति अग्लो ठाउँमा राखियो, धारा पानीको सतहभन्दा उति तल पर्छन्। त्यसैले धाराबाट पानी बढी चापका साथ निस्कन्छ।
अङ्क विभाजन
  • क. P = 5 × 1000 × 9.8 = 49,000 Pa (N/m²) निकालेमा।
  • ख. धारा पानीको सतहभन्दा धेरै तल पर्ने र चाप (बहाव) बढी हुने लेखेमा।
7.
[2]

जुम्लाका एक जना किसानले जाडोमा पारदर्शी प्लास्टिकले ढाकिएको टनेलभित्र गोलभेँडा उमार्छन्।

  • क.प्लास्टिकको टनेलले बिरुवालाई कसरी न्यानो राख्छ, व्याख्या गर्नुहोस्।
  • ख.एक जना साथी भन्छन्, “हरितगृह प्रभाव हानिकारक छ, त्यसैले यो नभएको भए पृथ्वीका लागि राम्रो हुन्थ्यो।” के तपाईँ उनको भनाइसँग सहमत हुनुहुन्छ? कारण दिनुहोस्।
उत्तर
  • क.पारदर्शी प्लास्टिकबाट सूर्यको छोटो तरङ्ग लम्बाइको विकिरण (प्रकाश) टनेलभित्र सजिलै छिर्छ। भित्रका माटो र बिरुवा यसलाई सोसेर तात्छन्। तातो माटो र बिरुवाले लामो तरङ्ग लम्बाइको ताप विकिरण फाल्छन्। प्लास्टिकले यसको केही भाग मात्र बाहिर जान दिन्छ र तातो हावालाई पनि उड्न दिँदैन। यसरी ताप भित्रै थुनिन्छ।
  • ख.सहमत छैन। प्राकृतिक हरितगृह प्रभावले पृथ्वीको औसत तापक्रम करिब 15 °C मा राख्छ। यो नभएको भए पृथ्वीको तापक्रम करिब −18 °C हुन्थ्यो, पृथ्वी जमेको हुन्थ्यो र जीवन मुस्किलले सम्भव हुन्थ्यो। थप हरितगृह ग्याँसले हरितगृह प्रभाव धेरै बढाउँदा मात्र विश्व तापमान वृद्धि हुन्छ र हानि हुन्छ।
अङ्क विभाजन
  • क. प्रकाश (छोटो तरङ्ग) भित्र छिर्ने र फालिएको ताप (लामो तरङ्ग) तथा तातो हावा भित्रै थुनिने लेखेमा।
  • ख. असहमत र यो नभएको भए पृथ्वी करिब −18 °C हुने (अहिले करिब 15 °C), बढी भएमा मात्र हानि हुने लेखेमा।
8.
[2]

एउटा घरमा 1,200 W को पानी तताउने हिटर दैनिक 30 मिनेट र 10 W का 5 ओटा एलइडी चिम दैनिक 6 घण्टा बालिन्छन्।

  • क.30 दिनमा खपत हुने विद्युत् ऊर्जा युनिटमा हिसाब गर्नुहोस्।
  • ख.एक युनिटको रु. 9 पर्छ भने 30 दिनको विद्युत् महसुल हिसाब गर्नुहोस्।
उत्तर

क. हिटर: P P = 1,200 W = 1.2 kW, t t = 30 मिनेट = 0.5 घण्टा: E.C. = 1.2 × 1 × 0.5 = 0.6 kWh प्रतिदिन।
चिम: P P = 10 W = 0.01 kW, N N = 5, t t = 6 घण्टा: E.C. = 0.01 × 5 × 6 = 0.3 kWh प्रतिदिन।
एक दिनमा: 0.6 + 0.3 = 0.9 kWh; 30 दिनमा: 0.9 × 30 = 27 युनिट।
ख. महसुल = युनिट × दर = 27 × रु. 9 = रु. 243।

अङ्क विभाजन
  • क. (1.2 × 0.5 + 0.01 × 5 × 6) × 30 = 0.9 × 30 = 27 युनिट निकालेमा।
  • ख. 27 × रु. 9 = रु. 243 निकालेमा।
9.
[2]

म्याग्नेसियम रिबन हावामा बल्दा चम्किलो सेतो प्रकाश निस्कन्छ र सेतो धुलो, म्याग्नेसियम अक्साइड, बाँकी रहन्छ।

  • क.यो भौतिक परिवर्तन हो कि रासायनिक परिवर्तन? कारण दिनुहोस्।
  • ख.यस प्रतिक्रियाको सन्तुलित रासायनिक समीकरण लेख्नुहोस्।
उत्तर
  • क.रासायनिक परिवर्तन, किनभने यसमा म्याग्नेसियम अक्साइड नामको नयाँ पदार्थ बन्छ र त्यसलाई सजिलै फेरि म्याग्नेसियममा फर्काउन सकिँदैन।
  • ख.म्याग्नेसियम + अक्सिजन → म्याग्नेसियम अक्साइड

2Mg+O2→2MgO 2\text{Mg} + \text{O}_2 \rightarrow 2\text{MgO}
(जाँच: दुवैतिर 2 Mg र 2 O।)

अङ्क विभाजन
  • क. रासायनिक परिवर्तन र नयाँ पदार्थ (म्याग्नेसियम अक्साइड) बन्ने लेखेमा।
  • ख. 2Mg + O₂ → 2MgO लेखेमा।
10.
[2]

तारामण्डल भनेको के हो? तारामण्डलको कुनै एउटा उपयोगिता लेख्नुहोस्।

उत्तर

आकाशमा कुनै निश्चित ढाँचा (जस्तै: सिकारी वा डाडु) बनाएजस्तो देखिने ताराको समूह तथा त्यसको वरिपरिको आकाशको क्षेत्रलाई तारामण्डल भनिन्छ। पूरै आकाशलाई 88 तारामण्डलमा बाँडिएको छ।
उपयोगिता (कुनै एक): यसबाट रातको समय र ऋतु थाहा हुन्छ; दिशा पत्ता लगाउन सकिन्छ (सप्तर्षिका दुई सङ्केत ताराले उत्तर देखाउने ध्रुवतारातिर डोर्‍याउँछन्)।

अङ्क विभाजन
  • आकाशमा कुनै ढाँचा बनाएजस्तो देखिने ताराको समूह लेखेमा।
  • एउटा उपयोगिता (रातको समय वा ऋतु थाहा पाउने, दिशा पत्ता लगाउने) लेखेमा।

खण्ड (घ)

4 × 4 = 16

तलका प्रश्नको लामो उत्तर लेख्नुहोस्।

11.
[4]

वनस्पति कोष र जनावर कोषको बनावट उस्तै आधारमा हुन्छ, तर ती दुई उस्तै हुँदैनन्।

  • क.वनस्पति कोषको सफा र नामाङ्कित चित्र कोर्नुहोस्। (1)
  • ख.वनस्पति कोषमा हुने तर जनावर कोषमा नहुने कुनै दुई भागका नाम लेख्नुहोस्। (1)
  • ग.वनस्पति कोषले आफ्नो खाना आफैँ बनाउन सक्छ, तर जनावर कोषले सक्दैन। किन? (1)
  • घ.शुद्ध पानीमा राख्दा वनस्पति कोष फुट्दैन, तर जनावर कोष फुट्न सक्छ। किन? (1)
उत्तर

क. चित्रको बायाँपट्टिको जस्तै वनस्पति कोष, यी भागको नामसहित: कोषभित्ता, कोषझिल्ली, साइटोप्लाज्म, न्युक्लियस (एकातिर धकेलिएको), क्लोरोप्लास्ट, माइटोकोन्ड्रिया र बिचको ठुलो भ्याकुल।

वनस्पति कोषजनावर कोषकोषभित्ताकोषझिल्लीन्युक्लियसक्लोरोप्लास्टमाइटोकोन्ड्रियासाइटोप्लाज्मभ्याकुलगोल्जी बडीलाइसोजोम(नापअनुसार होइन)
चित्र 1 वनस्पति कोष (बायाँ) र जनावर कोष (दायाँ)।
  • ख.कुनै दुई: कोषभित्ता, क्लोरोप्लास्ट, बिचमा रहेको एउटा ठुलो भ्याकुल।
  • ग.वनस्पति कोषमा क्लोरोप्लास्ट हुन्छन्। यसको हरितकणले घाममा कार्बन डाइअक्साइड र पानीबाट कार्बोहाइड्रेट बनाउँछ (प्रकाश संश्लेषण)। जनावर कोषमा क्लोरोप्लास्ट नहुने भएकाले यसले तयारी खाना लिनुपर्छ।
  • घ.वनस्पति कोषमा बलियो र कडा कोषभित्ता हुन्छ। पानी छिर्दा भ्याकुल फुलेर भित्तामा थिच्छ, तर भित्ता धेरै नतन्किने भएकाले कोष कसिलो मात्र हुन्छ। जनावर कोषमा पातलो र लचिलो कोषझिल्ली मात्र हुने भएकाले धेरै पानी छिरेमा कोष फुट्न सक्छ।
अङ्क विभाजन
  • क. कोषभित्ता, कोषझिल्ली, न्युक्लियस, साइटोप्लाज्म, क्लोरोप्लास्ट र ठुलो भ्याकुलको नामसहित वनस्पति कोष कोरेमा।
  • ख. कोषभित्ता, क्लोरोप्लास्ट, ठुलो भ्याकुलमध्ये कुनै दुई लेखेमा।
  • ग. वनस्पति कोषमा प्रकाश संश्लेषण गर्ने क्लोरोप्लास्ट (हरितकण) हुने र जनावर कोषमा नहुने लेखेमा।
  • घ. कडा कोषभित्ताले वनस्पति कोषलाई फुट्न नदिने र जनावर कोषमा पातलो झिल्ली मात्र हुने लेखेमा।
12.
[4]

फूल फुल्ने बिरुवाको प्रजनन भाग फूल हो।

  • क.बिचबाट ठाडो काटिएको फूलको सफा र नामाङ्कित चित्र कोर्नुहोस्। (1)
  • ख.फूलका भाले र पोथी प्रजनन भागका नाम लेख्नुहोस्। (1)
  • ग.परागसेचन भनेको के हो? (1)
  • घ.गर्भाधानपछि ओभरी र ओभ्युल के बन्छन्? (1)
उत्तर

क. बिचबाट दुई भाग गरिएको फूल, यी भागको नामसहित: पेडिसेल, रिसेप्टाकल, सेपल, पेटल, पुङ्केशर (एन्थर र फिलामेन्ट) तथा स्त्रीकेशर (स्टिग्मा, स्टाइल र ओभ्युलसहितको ओभरी)।

स्टिग्मास्टाइलओभरीओभ्युलस्त्रीकेशर(पोथी)रिसेप्टाकलपेडिसेलएन्थरफिलामेन्टपुङ्केशर(भाले)पेटलसेपल
चित्र 2 बिचबाट ठाडो काटिएको फूल।
  • ख.भाले भाग: एन्ड्रोसियम, अर्थात् पुङ्केशर। हरेक पुङ्केशरमा पातलो फिलामेन्टमाथि एन्थर हुन्छ र एन्थरमा परागकण बन्छन्। पोथी भाग: गाइनोसियम, अर्थात् स्त्रीकेशर। यसमा स्टिग्मा, स्टाइल र ओभरी हुन्छन् र ओभरीभित्र ओभ्युल हुन्छन्।
  • ग.परागकण एन्थरबाट उही किसिमको बिरुवाको स्टिग्मासम्म पुग्ने प्रक्रियालाई परागसेचन भनिन्छ।
  • घ.ओभरी फल बन्छ र ओभ्युल बिउ बन्छन्।
अङ्क विभाजन
  • क. सेपल, पेटल, एन्थर, फिलामेन्ट, स्टिग्मा, स्टाइल, ओभरी र ओभ्युलको नामसहित फूल कोरेमा।
  • ख. भाले भाग एन्ड्रोसियम (पुङ्केशर) र पोथी भाग गाइनोसियम (स्त्रीकेशर) लेखेमा।
  • ग. परागकण एन्थरबाट उही किसिमको बिरुवाको स्टिग्मासम्म पुग्ने प्रक्रिया लेखेमा।
  • घ. ओभरी फल र ओभ्युल बिउ बन्ने लेखेमा।
13.
[4]

विद्यालयको हलमा रहेको एउटा लाउडस्पिकरले 400 Hz आवृत्तिको ध्वनि निकाल्छ। हलको हावामा ध्वनिको वेग 340 m/s छ।

  • क.ध्वनिको समयावधि हिसाब गर्नुहोस्। (1)
  • ख.ध्वनिको तरङ्ग लम्बाइ हिसाब गर्नुहोस्। (1)
  • ग.यो ध्वनिको सामर्थ्य 0.05 W छ र यो 10 m² क्षेत्रफलमा फैलिन्छ। ध्वनिको तीव्रता हिसाब गर्नुहोस्। (1)
  • घ.2 मिनेटमा त्यस क्षेत्रफलबाट कति ध्वनि ऊर्जा पार हुन्छ? (1)
उत्तर
  • क.T=1f=1400 Hz=0.0025 s T = \frac{1}{f} = \frac{1}{400\ \text{Hz}} = 0.0025\ \text{s}
  • ख.v=fλ v = f\lambda बाट,

λ=vf=340 m/s400 Hz=0.85 m \lambda = \frac{v}{f} = \frac{340\ \text{m/s}}{400\ \text{Hz}} = 0.85\ \text{m}

  • ग.I=PA=0.05 W10 m2=0.005 W/m2  (5×10−3 W/m2) I = \frac{P}{A} = \frac{0.05\ \text{W}}{10\ \text{m}^2} = 0.005\ \text{W/m}^2 \;(5 \times 10^{-3}\ \text{W/m}^2)
  • घ.सामर्थ्य भनेको प्रति सेकेन्ड पार हुने ध्वनि ऊर्जा हो। त्यसैले t t = 2 मिनेट = 120 s मा,

ऊर्जा=P×t=0.05 W×120 s=6 J \text{ऊर्जा} = P \times t = 0.05\ \text{W} \times 120\ \text{s} = 6\ \text{J}

अङ्क विभाजन
  • क. T = 1 ÷ 400 = 0.0025 s निकालेमा।
  • ख. λ = 340 ÷ 400 = 0.85 m निकालेमा।
  • ग. I = 0.05 ÷ 10 = 0.005 W/m² निकालेमा।
  • घ. ऊर्जा = 0.05 × 120 = 6 J निकालेमा।
14.
[4]

पेम्बाले तीनओटा रङहीन तरल K, L र M लाई चारओटा सूचकले परीक्षण गरे। उनको नतिजा तल दिइएको छ।

तरल निलो लिटमस रातो लिटमस मिथाइल अरेन्ज फेनोल्फ्थालिन
K रातो हुन्छ रातै रहन्छ रातो रङहीन
L निलै रहन्छ निलो हुन्छ पहेँलो गुलाफी
M निलै रहन्छ रातै रहन्छ पहेँलो रङहीन
  • क.कुन तरल अम्ल, कुन क्षार र कुन तटस्थ हो? (1)
  • ख.L र M दुवैमा मिथाइल अरेन्ज पहेँलो भयो। मिथाइल अरेन्जले मात्र यी दुई तरल किन छुट्याउन सक्दैन? (1)
  • ग.K फिक्का हाइड्रोक्लोरिक अम्ल र L सोडियम हाइड्रोक्साइडको घोल हो। मिश्रण ठिक तटस्थ नहुन्जेल K मा L थोपा थोपा गरी हालिन्छ। यस प्रतिक्रियाको सन्तुलित रासायनिक समीकरण लेख्नुहोस्। (1)
  • घ.यस प्रतिक्रियामा बन्ने लवण तटस्थ, अम्लीय वा क्षारीय कुन हो? कारण दिनुहोस्। (1)
उत्तर
  • क.K अम्ल हो (यसले निलो लिटमस र मिथाइल अरेन्जलाई रातो बनायो)। L क्षार हो (यसले रातो लिटमसलाई निलो र फेनोल्फ्थालिनलाई गुलाफी बनायो)। M तटस्थ हो (यसले कुनै पनि लिटमसको रङ बदलेन र फेनोल्फ्थालिन रङहीन नै रह्यो)।
  • ख.मिथाइल अरेन्ज क्षारमा पनि र तटस्थ तरलमा पनि पहेँलो हुन्छ। त्यसैले यसले अम्ल चिनाउन सक्छ, तर क्षार र तटस्थ तरल छुट्याउन सक्दैन। यसका लागि रातो लिटमस वा फेनोल्फ्थालिन चाहिन्छ।
  • ग.हाइड्रोक्लोरिक अम्ल + सोडियम हाइड्रोक्साइड → सोडियम क्लोराइड + पानी

HCl+NaOH→NaCl+H2O \text{HCl} + \text{NaOH} \rightarrow \text{NaCl} + \text{H}_2\text{O}
घ. तटस्थ लवण। सोडियम क्लोराइड कडा अम्ल (हाइड्रोक्लोरिक अम्ल) र कडा क्षार (सोडियम हाइड्रोक्साइड) को प्रतिक्रियाबाट बन्छ।

अङ्क विभाजन
  • क. K अम्ल, L क्षार र M तटस्थ लेखेमा।
  • ख. मिथाइल अरेन्ज क्षार र तटस्थ तरल दुवैमा पहेँलो हुने लेखेमा।
  • ग. HCl + NaOH → NaCl + H₂O लेखेमा।
  • घ. तटस्थ र कडा अम्ल तथा कडा क्षारबाट बनेको लेखेमा।

जम्मा प्राप्ताङ्क

0 / 50

30 प्रश्नमा अझै अङ्क दिइएको छैन

खण्ड (क)–पूर्णाङ्क 10
खण्ड (ख)–पूर्णाङ्क 8
खण्ड (ग)–पूर्णाङ्क 16
खण्ड (घ)–पूर्णाङ्क 16

एकाइअनुसार कटेका अङ्क

प्रश्नमा अङ्क दिएपछि प्राप्ताङ्क यहाँ देखिन्छ।

0 मध्ये 0 अङ्क 30 मध्ये 0 प्रश्न जाँचियो बाँकी समय: 2:00:00