परीक्षा अभ्यास
हरेक एकाइको अन्त्यमा दिइएका सबै प्रश्न, सङ्केत र उत्तरसहित। उत्तर हेरेपछि आफ्नो उत्तर मिल्यो कि मिलेन, चिनो लगाउनुहोस्। नमिलेका प्रश्न पछि फेरि अभ्यास गर्नुहोस्।
22 प्रश्न
एकाइ 4 · व्यावसायिक चिठी
छाप्न मिल्ने PDF
- अध्ययन टिपोट 3 पृष्ठ
- थप चुनौतीपूर्ण अभ्यास प्रश्न 3 पृष्ठ उत्तरकुञ्जिका
शब्दभण्डार
अभ्यास: शब्दभण्डार
दिइएका शब्दको अर्थ लेख्नुहोस्: व्यवस्थापक, बहुउपयोगी, उद्योग, निर्मित, भौचर, संलग्न, अनुरोध
उत्तर
- व्यवस्थापक: संस्थाको काम चलाउने र मिलाउने जिम्मेवार व्यक्ति
- बहुउपयोगी: धेरै काममा आउने
- उद्योग: सामान बनाउने कारखाना वा व्यवसाय
- निर्मित: बनाइएको
- भौचर: पैसा बुझाएको प्रमाणका रूपमा पाइने कागज
- संलग्न: सँगै जोडिएको, सँगै राखिएको
- अनुरोध: नम्र भएर गरिने माग
पाठ्यपुस्तकको अनुच्छेद एउटी नर्स दिदीको बिहेबारे छ: सैनिक जन्ती, हेर्न जम्मा भएका मान्छे, बाजा सुनेर भागेका गाईवस्तु र सगुनका रूपमा दिइएका फलफूलको कुरा छ। त्यसमा प्रयोग भएका समूहवाची शब्द टिपोट गरी वाक्यमा प्रयोग गर्नुहोस्।
उत्तर
समूहवाची शब्द: फौज, लस्कर, ताँती, भिड, बथान, काँगियो, झुप्पा।
- फौज: सिमानामा सैनिकको ठुलो फौज तैनाथ गरियो।
- लस्कर: जात्रा हेर्न जानेको लस्कर बाटोभरि फैलियो।
- ताँती: पर्वमा भक्तजनको ताँती मन्दिरसम्म पुगेको थियो।
- भिड: बसपार्कमा दसैँका बेला यात्रुको भिड लाग्छ।
- बथान: साँझ पर्न लागेपछि गोठालोले बाख्राको बथान गोठतिर फर्कायो।
- काँगियो: आमाले बजारबाट केराको काँगियो किनेर ल्याउनुभयो।
- झुप्पा: लहरामा अङ्गुरका झुप्पा झुन्डिएका थिए।
दिइएका वाक्यमा भएका उस्तै सुनिने तर फरक अर्थ दिने शब्द टिपोट गर्नुहोस्:
- क.सीताले छोरालाई भनिन्, भातका सिता नपोखी खाऊ।
- ख.कक्षामा विभिन्न जातिका विद्यार्थी छन् तर सबै जना जाती छन्।
- ग.श्याम दिनभरि ज्यालामा काम गर्छ र त्यसबाट आएको पैसाले दीनदुःखीको सेवा गर्छ।
- घ.दोर्जेले बगैँचाबाट फूल टिपेर बजारमा बेच्यो र कुखुराका फुल किनेर ल्यायो।
- ङ.घरमा गाग्री खाली छ, खालि कुरा मात्र गरेर पानी कहाँ आउँछ र?
उत्तर
- क.सीता, सिता
- ख.जाति, जाती
- ग.दिन (दिनभरि), दीन (दीनदुःखी)
- घ.फूल, फुल
- ङ.खाली, खालि
दिइएका उस्तै सुनिने तर फरक अर्थ दिने शब्दजोडीलाई वाक्यमा प्रयोग गर्नुहोस्: विष / बिस, तिर / तीर, जुन / जून, शीत / सित, यस / यश, गर्व / गर्भ
उत्तर
- विष, बिस: सर्पको विष लागेका बिस जनालाई अस्पताल पुर्याइयो।
- तिर, तीर: हामी गाउँतिर जाँदा कालीगण्डकीको तीरमा बास बस्यौँ।
- जुन, जून: जुन रात जून लाग्छ, त्यो रात गाउँको बाटो उज्यालो हुन्छ।
- शीत, सित: बिहान भाइसित बारीमा जाँदा पातभरि शीत देखेँ।
- यस, यश: यस गाउँका मान्छेले राम्रो कामबाट यश कमाएका छन्।
- गर्व, गर्भ: आमाको गर्भमा हुँदादेखि माया पाएको बच्चाले ठुलो भएर आमालाई गर्व गर्ने काम गर्यो।
बोध र अभिव्यक्ति
दिइएका शब्दको शुद्ध उच्चारण गर्नुहोस्: वनस्पति, उपभोग्य, स्वरोजगार, उद्देश्य, प्रवर्धन, प्रकाशित, उत्पादन, बैङ्क, शीघ्रातिशीघ्र, सङ्घर्ष, कल्याण
उच्चारण गर्दा ध्यान दिने कुरा
- वनस्पति: ‘व’ ओठ नजोडी; ‘बनस्पति’ होइन।
- उपभोग्य: अन्त्यमा ‘ग्य’ एकै सासमा: उप-भोग्-य।
- स्वरोजगार: ‘स्व’ लाई एकै अक्षर गरी: स्व-रोज-गार।
- उद्देश्य: ‘द्’ दोहोरिन्छ: उद्-देश्-य; ‘उदेश्य’ होइन।
- प्रवर्धन: ‘र्’ स्पष्ट भन्ने: प्र-वर्-धन।
- प्रकाशित: ‘प्र’ लाई एकै सासमा: प्र-का-शित।
- उत्पादन: ‘त्’ अड्काएर: उत्-पा-दन।
- बैङ्क: ‘ङ्’ नाकबाट: बैङ्-क।
- शीघ्रातिशीघ्र: ‘शीघ्र’, ‘अति’ र ‘शीघ्र’ मिलेर बनेको शब्द: शीघ्रा-ति-शीघ्र।
- सङ्घर्ष: सङ्-घर्-ष।
- कल्याण: ‘ल्य’ एकै सासमा: कल्-याण।
‘व्यावसायिक चिठी’ को संरचना पढ्नुहोस् र छलफल गर्नुहोस्:
- क.प्रारम्भ भाग: मिति, पठाउने संस्था, पठाउनेको ठेगाना, सम्बोधन, चिठी पाउने संस्थाको नाम र ठेगाना, विषय
- ख.मध्य भाग: चिठीको मुख्य विषयवस्तु
- ग.अन्त्य भाग: चिठी पठाउने व्यापारिक संस्थाको प्रतिनिधि, संस्थाको नाम, ठेगाना र खामको नमुना
पाठको चिठीमा यी भाग
- प्रारम्भ भाग: मिति (२०८०/०३/१५), पठाउने संस्था (हाम्रो तयारी पोसाक बिक्री केन्द्र) र ठेगाना (ललितपुर महानगरपालिका ३, बागमती प्रदेश), सम्बोधन (श्री व्यवस्थापकज्यू), चिठी पाउने संस्था र ठेगाना (सौगात अल्लो कपडा उद्योग, खाँडाचक्र नगरपालिका २, कालीकोट, कर्णाली प्रदेश), विषय।
- मध्य भाग: ‘उपर्युक्त सम्बन्धमा’ देखि बाँकी रकमको भुक्तानीको कुरासम्म: चिठीको कारण, माग, तपसिल र भुक्तानी।
- अन्त्य भाग: ‘भवदीय’ देखि तल: चिठी पठाउने संस्थाको प्रतिनिधि (सजना गुरुङ, संस्थापक), संस्थाको नाम र ठेगाना। खाममा पनि यही ठेगाना पठाउनेको ठाउँमा लेखिन्छ।
‘व्यावसायिक चिठी’ पाठ पढी दिइएका प्रश्नको मौखिक उत्तर दिनुहोस्:
- क.चिठी लेख्ने संस्थाको नाम के हो?
- ख.सौगात अल्लो कपडा उद्योग कहाँ छ?
- ग.हाम्रो तयारी पोसाक बिक्री केन्द्रका संस्थापक को हुन्?
- घ.चिठीमा पेस्की रकम कसरी भुक्तानी गरिएको कुरा उल्लेख छ?
उत्तर
- क.चिठी लेख्ने संस्थाको नाम हाम्रो तयारी पोसाक बिक्री केन्द्र हो।
- ख.सौगात अल्लो कपडा उद्योग खाँडाचक्र नगरपालिका २, कालीकोट, कर्णाली प्रदेशमा छ।
- ग.हाम्रो तयारी पोसाक बिक्री केन्द्रकी संस्थापक सजना गुरुङ हुन्।
- घ.उद्योगको नाममा रहेको नेपाल बैङ्क लिमिटेडको चल्ती हिसाबमा पेस्कीस्वरूप रु. ५०,००० अनलाइनमार्फत जम्मा गरिएको र त्यसको बैङ्क भौचर चिठीसँगै पठाइएको कुरा उल्लेख छ।
घरेलु उद्योगको प्रवर्धनका लागि के गर्नुपर्ला, प्रतिक्रिया दिनुहोस्।
नमुना प्रतिक्रिया
मेरो विचारमा घरेलु उद्योग बढाउन पहिले हामी आफैँले स्वदेशी सामान किन्ने बानी बसाल्नुपर्छ। सरकारले साना उद्योगीलाई सस्तो ऋण, तालिम र कच्चा पदार्थ सजिलै पाउने व्यवस्था गर्नुपर्छ। दुर्गम गाउँको सामान सहरसम्म पुर्याउने बाटो र बजार चाहिन्छ, नत्र ढुवानी खर्चले नै मूल्य बढ्छ। सामानको गुणस्तर र आकर्षक बनावटमा ध्यान दिए विदेशी सामानसँग प्रतिस्पर्धा गर्न सकिन्छ। विद्यालयमा पनि विद्यार्थीलाई स्थानीय सिप सिकाउनुपर्छ। यसो गरे गाउँमै रोजगारी बढ्छ र युवा बाहिर जानुपर्ने बाध्यता घट्छ।
सौगात अल्लो कपडा उद्योगका तर्फबाट हाम्रो तयारी पोसाक बिक्री केन्द्रलाई प्रत्युत्तर लेख्नुहोस्।
नमुना प्रत्युत्तर
खाँडाचक्र नगरपालिका २, कालीकोट
कर्णाली प्रदेश
श्री संस्थापकज्यू,
हाम्रो तयारी पोसाक बिक्री केन्द्र,
ललितपुर महानगरपालिका ३,
बागमती प्रदेश।
उपर्युक्त सम्बन्धमा यहाँको मिति २०८०/०३/१५ को चिठी र बैङ्क भौचर प्राप्त भयो। पेस्कीस्वरूप पठाइएको रु. ५०,००० (अक्षरेपि पचास हजार रुपियाँ मात्र) यस उद्योगको खातामा जम्मा भएको छ। धन्यवाद।
यहाँले तपसिलमा माग गरेका नौ किसिमका जम्मा २,२८० थान सामान तयार भएकाले ढुवानी सेवामार्फत पठाइएको छ। सामानको बिल यसैसाथ संलग्न छ। सामान बुझेपछि सूचीसँग भिडाई बाँकी रकम बिलअनुसार यस उद्योगको खातामा जम्मा गरिदिनुहुन अनुरोध छ।
हाम्रो सामानप्रति विश्वास गरेकोमा आभारी छौँ। आगामी दिनमा पनि यहाँको सहयोगको अपेक्षा गरेका छौँ।
....................
टेकबहादुर शाही
(व्यवस्थापक)
सौगात अल्लो कपडा उद्योग
खाँडाचक्र नगरपालिका २, कालीकोट
कसरी बनाइयो?
प्रत्युत्तरको पहिलो काम पाएको चिठी र पैसाको पुष्टि गर्नु हो। त्यसपछि सामान कहिले र कसरी गयो भन्ने, अनि बाँकी रकम कसरी तिर्ने भन्ने कुरा आउँछ। अन्त्यमा धन्यवाद दिएर व्यापारको सम्बन्ध राम्रो राखिन्छ। ढाँचा उही तीन भागको छ।
धूम्रपानले घाँटी, फोक्सो र मुटुमा समस्या ल्याउँछ, क्यान्सर र उच्च रक्तचाप जस्ता रोग निम्त्याउन सक्छ, र यसले बर्सेनि लाखौँ मानिसको ज्यान लिन्छ। यस तथ्यमा ध्यान दिँदै ‘धूम्रपानले लिन्छ ज्यान’ शीर्षकमा सन्देशमूलक लेख तयार पार्नुहोस्।
नमुना लेख
धूम्रपानले लिन्छ ज्यान
हातमा चुरोट लिएर हिँड्नु ठुलो मान्छे हुनुको चिनो होइन, आफ्नै स्वास्थ्य जलाउनु हो। विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनका अनुसार सुर्तीले संसारमा हरेक वर्ष ७० लाखभन्दा बढी मानिसको ज्यान लिन्छ।
चुरोटको धुवाँ घाँटी हुँदै फोक्सोमा पुग्छ। यसले घाँटी, फोक्सो र मुटुमा रोग लगाउँछ। क्यान्सर र उच्च रक्तचाप जस्ता समस्या देखिन सक्छन्। धुवाँले पिउने मान्छेलाई मात्र होइन, छेउमा बस्ने बच्चा र परिवारलाई पनि असर गर्छ। चुरोटको निकोटिनले बानी पारेपछि छोड्न गाह्रो हुन्छ, त्यसैले नसुरु गर्नु नै सबैभन्दा सजिलो बाटो हो।
साथीले करकाप गर्दा ‘मलाई चाहिँदैन’ भन्न सक्नु नै साँचो बहादुरी हो। आफू पनि नपिऔँ, घरपरिवारलाई पनि छोड्न सघाऔँ। चुरोटमा खर्च हुने पैसा किताब वा खानामा लगाऔँ। स्वस्थ जीवन नै सबैभन्दा ठुलो सम्पत्ति हो।
लेख कसरी लेख्ने
सन्देशमूलक लेख ले सूचना मात्र दिँदैन, पाठकलाई केही गर्न प्रेरित गर्छ। यसमा तीन भाग राख्नुहोस्: ध्यान खिच्ने सुरु, प्रमाणसहितका कारण, र पाठकलाई के गर्ने भनेर सन्देश। ‘नपिऔँ’, ‘सघाऔँ’ जस्ता शब्दले पाठकलाई सँगै लैजान्छन्।
पाठ्यपुस्तकमा दुधपोखरी गाउँपालिकाले नव वर्षका अवसरमा प्रकाशित गरेको शुभकामना पत्रको नमुना छ। त्यही ढाँचामा महान् पर्व दसैँका अवसरमा आफ्नो विद्यालयका तर्फबाट लेखिने शुभकामना पत्र तयार पार्नुहोस्।
नमुना शुभकामना पत्र
महान् पर्व विजया दशमी २०८३ को सुखद अवसरमा यस विद्यालयका समस्त विद्यार्थी, अभिभावक, शिक्षक तथा कर्मचारी साथीहरूमा सुख, शान्ति, समृद्धि, उत्तम स्वास्थ्य र उत्तरोत्तर प्रगतिको हार्दिक शुभकामना व्यक्त गर्छौँ।
धुलिखेल नगरपालिका ७, काभ्रेपलाञ्चोक, बागमती प्रदेश
पाठ्यपुस्तकमा विद्यालयको अध्यक्षले प्रकाशित गरेको श्रद्धाञ्जली र समवेदनाको ढाँचा छ: शीर्षक, बिचमा तस्बिर, दुवैतिर जन्म र मृत्युको मिति, स्वर्गीय व्यक्तिको नाम, बेहोरा र तल पठाउने। यो ढाँचा अध्ययन गरी एउटा नमुना तयार पार्नुहोस्।
नमुना
स्व. नरबहादुर थापा
यस विद्यालयका पूर्वशिक्षक नरबहादुर थापाको वि.सं. २०८३ असोज ४ मा ८१ वर्षको उमेरमा निधन भएको खबरले हामी अत्यन्त मर्माहत भएका छौँ। यस दुःखद घडीमा दिवङ्गतप्रति भावपूर्ण श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्दै शोकसन्तप्त परिवारजनमा धैर्य धारण गर्ने शक्ति प्राप्त होस् भन्ने कामनासहित हार्दिक समवेदना प्रकट गर्छौँ।
सिद्धेश्वर माध्यमिक विद्यालय
बन्दीपुर गाउँपालिका ३, तनहुँ
गण्डकी प्रदेश
शब्द बुझौँ
श्रद्धाञ्जली मृत व्यक्तिप्रति आदर प्रकट गर्ने शब्द हो, र समवेदना शोकमा परेको परिवारको दुःखमा सहभागी हुने भाव हो। दिवङ्गत भनेको स्वर्ग गएको, शोकसन्तप्त भनेको शोकले दुःखी र मर्माहत भनेको मनमा चोट परेको हो। असामयिक भनेको समय नपुग्दै भएको हो, त्यसैले यो शब्द कम उमेरमा भएको निधनमा लेखिन्छ।
पाठ्यपुस्तकको अनुच्छेद मौन पठन गर्नुहोस्। त्यसको सार यस्तो छ: सरकारी कार्यालयले आम्दानी र खर्चको आर्थिक अभिलेख राख्छन् र त्यसैका आधारमा प्रतिवेदन बनाउँछन्; यी दुवैलाई सरकारी लेखाप्रणाली भनिन्छ। यसबाट वर्षभरिका लागि छुट्याइएको रकम खर्च भयो कि भएन, थाहा हुन्छ। व्यापारमा पनि लेनदेन, बिक्री, नाफा र नोक्सान पारदर्शी राख्न लेखाप्रणाली चाहिन्छ। सरकारी प्रणाली जनताप्रति र व्यावसायिक प्रणाली लगानीकर्ताप्रति उत्तरदायी हुन्छ। दुवै दोहोरो लेखाप्रणालीमा आधारित हुन्छन्। अब प्रश्नको उत्तर लेख्नुहोस्:
- क.सरकारी लेखाप्रणाली भन्नाले के बुझिन्छ?
- ख.आर्थिक प्रतिवेदन किन तयार पारिन्छ?
- ग.जनताप्रति कुन लेखाप्रणाली उत्तरदायी हुन्छ?
- घ.व्यावसायिक लेखाप्रणाली कोप्रति उत्तरदायी हुन्छ?
उत्तर
- क.सरकारी कार्यालयमा आम्दानी र खर्च समेटेर राखिने आर्थिक अभिलेख र त्यसका आधारमा तयार पारिने प्रतिवेदनलाई सरकारी लेखाप्रणाली भनिन्छ।
- ख.वार्षिक रूपमा छुट्याइएको रकम खर्च भयो कि भएन भन्ने कुरा थाहा पाउन आर्थिक प्रतिवेदन तयार पारिन्छ।
- ग.जनताप्रति सरकारी लेखाप्रणाली उत्तरदायी हुन्छ।
- घ.व्यावसायिक लेखाप्रणाली लगानीकर्ताप्रति उत्तरदायी हुन्छ।
पाठ्यपुस्तकको संवादमा बुबा र छोरी शिवरात्रिका दिन काठमाडौँको टुँडिखेलमा सैनिक दिवस हेर्दै छन्। छोरी धेरै सैनिक देखेर छक्क पर्छे, हेलिकोप्टरबाट खसेको रङ्गीचङ्गी ‘छाता’ के हो भनेर सोध्छे र त्यो प्यारासुटबाट झर्दै गरेका सैनिक रहेछन् भन्ने थाहा पाउँछे। यस्तै तपाईँलाई आश्चर्य लागेको कुनै घटना कक्षामा सुनाउनुहोस्।
नमुना प्रस्तुति
म तराईमा जन्मेको हुँ। गत वर्ष दसैँमा बुबाले मलाई पोखरा लैजानुभयो। पुगेको भोलिपल्ट बिहान झ्याल खोल्नेबित्तिकै म त छक्कै परेँ। ओहो! आकाशमा त बादल जस्तो सेतो पहाड पो रहेछ! मैले बुबालाई चिच्याएर बोलाएँ, “बुबा, हेर्नुहोस् त! त्यो के हो?” बुबाले हाँस्दै भन्नुभयो, “त्यही त माछापुच्छ्रे हिमाल हो।” किताबमा धेरै पटक देखेको हिमाल यति नजिक र यति ठुलो होला भन्ने मैले सोचेकै थिइनँ। बल्ल बुझेँ, तस्बिर र आफ्नै आँखाले हेर्नुमा कति फरक हुँदो रहेछ!
आश्चर्य कसरी व्यक्त गर्ने
आश्चर्य भन्दा ओहो!, बाफ रे!, अहो! जस्ता शब्द, रहेछ र रहेछन् जस्ता नयाँ थाहा पाएको बुझाउने क्रियापद र बल्ल जस्तो शब्द काम लाग्छन्। पाठको छोरीले पनि ‘ए … हो त रहेछ!’ र ‘बल्ल चिनियो’ भनेकी छे। घटना सुनाउँदा पहिले के ठानेको, पछि के थाहा भयो भन्ने क्रम राख्नुहोस्।
भाषिक संरचना: वाक्य सङ्गति
अभ्यास: भाषिक संरचना
तालिकामा दिइएका पाँच जोडी वाक्य पढ्नुहोस् र हरेकमा कुन कोटिको सङ्गति बिग्रिएको थियो, छलफल गर्नुहोस्।
उत्तर
- क.लिङ्ग: पूर्णकला महिला भएकाले ‘सुनायो’ होइन, ‘सुनाइन्’।
- ख.लिङ्ग: ‘बाख्रो’ पुलिङ्ग रूप भएकाले ‘छे’ होइन, ‘छ’।
- ग.पुरुष र वचन: ‘हामी’ प्रथम पुरुष बहुवचन भएकाले ‘जान्छु’ होइन, ‘जान्छौँ’।
- घ.वचन: ‘परेवाहरू’ बहुवचन भएकाले ‘उड्यो’ होइन, ‘उडे’।
- ङ.आदर: ‘तपाईँ’ उच्च आदर भएकाले ‘गाउँछ’ होइन, ‘गाउनुहुन्छ’।
दिइएका वाक्यलाई सङ्गति मिलाएर लेख्नुहोस्:
- क.प्रभा कथाका किताब पढ्छ।
- ख.भाइ बहिनीलाई पढाउँछिन्।
- ग.दिदी र दाइ घर आयो।
- घ.सुनिता र गोपाल काठमाडौँ जान्छ।
- ङ.गोठमा गाई कराउनुभयो।
- च.आमाले कसौँडीमा भात पकायो।
- छ.तिमी साथीलाई चिठी लेख्छस्।
- ज.हामी बिदामा घुम्न जान्छु।
उत्तर
- क.प्रभा कथाका किताब पढ्छे।
- ख.भाइ बहिनीलाई पढाउँछ।
- ग.दिदी र दाइ घर आए। (दुई जना भएकाले बहुवचन चाहिन्छ। उच्च आदर दिँदा ‘दिदी र दाइ घर आउनुभयो’ लेखिन्छ; दुवै ठिक छन्।)
- घ.सुनिता र गोपाल काठमाडौँ जान्छन्।
- ङ.गोठमा गाई करायो। (पशुपक्षीमा उच्च आदर लाग्दैन, र भाले होस् वा पोथी, तिनको क्रियापद पुलिङ्गमै रहन्छ।)
- च.आमाले कसौँडीमा भात पकाउनुभयो।
- छ.तिमी साथीलाई चिठी लेख्छौ।
- ज.हामी बिदामा घुम्न जान्छौँ।
पाठ्यपुस्तकको अनुच्छेदमा एक जना बुबा पुस्तक पसल गएर छोराछोरीका लागि किताब किन्ने कुरा छ। यी वाक्यलाई सङ्गति मिलाई पुनर्लेखन गर्नुहोस्: उहाँले पुस्तक पसल गएर छोराछोरीका लागि कथा र कविताका किताब किन्यो। छोरीले कथाको किताब मन परायो। छोराले कविताको किताब मन पराउनुभयो। छोराछोरी दुबै जनाले बुबालाई चित्रकलाका सामान ल्याइदिन आग्रह गर्यो। उनीहरू अहिले आठ कक्षामा पढ्छ।
उत्तर
उहाँले पुस्तक पसल गएर छोराछोरीका लागि कथा र कविताका किताब किन्नुभयो। छोरीले कथाको किताब मन पराई। छोराले कविताको किताब मन परायो। छोराछोरी दुबै जनाले बुबालाई चित्रकलाका सामान ल्याइदिन आग्रह गरे। उनीहरू अहिले आठ कक्षामा पढ्छन्।
वर्णविन्यास: दीर्घ ऊकार
पाठ्यपुस्तकको अनुच्छेदमा सौर्य ऊर्जाको कुरा गर्दै हिँडेका पूजा, भूमिका र अपूर्व मन्दिर परिसर पुग्छन्, जहाँ भक्तजन कीर्तन गाउँदै छन्। अनुच्छेद पढी शब्दका सुरु, बिच र अन्तिममा दीर्घ ऊकार प्रयोग भएका शब्द पहिचान गरी टिपोट गर्नुहोस्।
उत्तर
- सुरुमा: सूर्य, ऊर्जा, पूजा, भूमिका
- बिचमा: अनुकूल, अपूर्व, समूह, त्रिशूल
- अन्तिममा: भाउजू, माइजू, फुपू (‘फुपूहरू’), उनीहरू
दिइएका शब्द शुद्ध गरी लेख्नुहोस्: शुन्य, मयुर, मुल, वधु, आफु, सुची, अपुर्ण, सुचना, भुमिका
उत्तर
शून्य, मयूर, मूल, वधू, आफू, सूची, अपूर्ण, सूचना, भूमिका
सुनाइ र बोलाइ
सुनाइ पाठ ४ सुन्नुहोस् र दिइएका वाक्य ठिक भए ठिक र बेठिक भए बेठिक भन्नुहोस्:
- क.एटिएम कार्ड कार्यालय समयमा मात्र प्रयोग गर्न सकिन्छ।
- ख.एटिएम कार्ड प्राप्त गर्न निश्चित प्रक्रिया पूरा गर्नुपर्छ।
- ग.ग्राहकले आफ्नो पिन नम्बर गोप्य राख्नुपर्छ।
- घ.एटिएम कार्ड तीन किसिमका हुन्छन्।
उत्तर
- क.बेठिक। एटिएम चौबिसै घण्टा चल्छ, कार्यालय समयमा मात्र होइन।
- ख.ठिक। आफ्नो खाता रहेको बैङ्कबाट निश्चित प्रक्रिया पूरा गरेपछि कार्ड पाइन्छ।
- ग.ठिक। पिन नम्बर गोप्य नराखे आफ्नो रकम हराउने जोखिम हुन्छ।
- घ.बेठिक। सुनाइमा तीन किसिम भनिएको छैन; डेबिट, क्रेडिटलगायत कार्ड विभिन्न किसिमका हुन्छन् भनिएको छ।
सुनाइ पाठ ४ का आधारमा दिइएका प्रश्नको उत्तर भन्नुहोस्:
- क.एटिएम कार्ड कस्तो साधन हो?
- ख.एटिएम कार्ड कहाँबाट उपलब्ध हुन्छ?
- ग.एटिएमबाट रकम निकाल्न के के गर्नुपर्छ?
- घ.एटिएम कार्डको प्रयोग किन सावधानीपूर्वक गर्नुपर्छ?
उत्तर
- क.एटिएम कार्ड आधुनिक बैङ्किङ प्रणालीमा प्रयोग हुने साधन हो। यसबाट आफ्नो खातामा जम्मा भएको रकम चौबिसै घण्टा तुरुन्तै निकाल्न सकिन्छ।
- ख.एटिएम कार्ड आफ्नो खाता रहेको बैङ्कबाट निश्चित प्रक्रिया पूरा गरेपछि उपलब्ध हुन्छ।
- ग.पहिले मेसिनमा कार्ड छिराउनुपर्छ। मेसिनले मागेपछि पिन नम्बर थिच्नुपर्छ। मेसिनले कार्ड सकली हो कि होइन र खातामा पर्याप्त रकम छ कि छैन भन्ने यकिन गरेपछि रकमका विकल्प देखाउँछ। चाहिने रकम उल्लेख गरेपछि रकम पाइन्छ।
- घ.पिन नम्बर अरूले थाहा पाए खाताको रकम हराउने जोखिम हुन्छ। त्यसैले यो गोप्य राख्नुपर्छ र समय समयमा बदलिरहनुपर्छ।
कार्डका किसिम
डेबिट कार्ड बाट खातामा जम्मा भएजति रकम मात्र निकाल्न सकिन्छ। क्रेडिट कार्ड बाट भने खातामा मौज्दात नभए पनि रकम पाइन्छ, र त्यो निश्चित समयपछि तिर्नुपर्छ।
सिर्जना र परियोजना कार्य
आफ्नो पुस्तक पसलका लागि देहायबमोजिमका पुस्तकको माग गर्दै जनक शिक्षा सामग्री केन्द्र लिमिटेडलाई व्यापारिक चिठी लेख्नुहोस्। सबै पुस्तकका लेखक वा प्रकाशक पाठ्यक्रम विकास केन्द्र, सानोठिमी, भक्तपुर हुन्:
| क्र.स. | पुस्तकको नाम | कक्षा | आवश्यक थान |
|---|---|---|---|
| १. | नेपाली | ६ | १७५ |
| २. | अङ्ग्रेजी | ७ | १५० |
| ३. | विज्ञान तथा प्रविधि | ८ | १५० |
| ४. | गणित | ९ | २०० |
| ५. | सामाजिक अध्ययन | १० | १२५ |
| ६. | स्वास्थ्य, शारीरिक तथा सिर्जनात्मक कला | ८ | १०० |
| ७. | गणित (ऐच्छिक) | १० | १०० |
नमुना चिठी
बुटवल उपमहानगरपालिका ६, रुपन्देही
लुम्बिनी प्रदेश
श्री व्यवस्थापकज्यू,
जनक शिक्षा सामग्री केन्द्र लिमिटेड,
सानोठिमी, भक्तपुर।
उपर्युक्त सम्बन्धमा नयाँ शैक्षिक सत्र सुरु हुन लागेकाले यस क्षेत्रका विद्यालयमा पाठ्यपुस्तकको माग बढेको छ। यस पसलले विगत लामो समयदेखि त्यस केन्द्रबाट पुस्तक मगाएर बेच्दै आएको कुरा यहाँलाई अवगत नै छ। तसर्थ तपसिलमा उल्लेख भएका पुस्तक अविलम्ब पठाइदिनुहुन अनुरोध छ।
| क्र.स. | पुस्तकको नाम | कक्षा | आवश्यक थान |
|---|---|---|---|
| १. | नेपाली | ६ | १७५ |
| २. | अङ्ग्रेजी | ७ | १५० |
| ३. | विज्ञान तथा प्रविधि | ८ | १५० |
| ४. | गणित | ९ | २०० |
| ५. | सामाजिक अध्ययन | १० | १२५ |
| ६. | स्वास्थ्य, शारीरिक तथा सिर्जनात्मक कला | ८ | १०० |
| ७. | गणित (ऐच्छिक) | १० | १०० |
| जम्मा | १,००० |
सबै पुस्तकको लेखक / प्रकाशक: पाठ्यक्रम विकास केन्द्र, सानोठिमी, भक्तपुर।
उल्लिखित पुस्तकको भुक्तानीका लागि पेस्कीस्वरूप रु. २०,००० (अक्षरेपि बिस हजार रुपियाँ मात्र) त्यस केन्द्रको बैङ्क खातामा जम्मा गरिएको छ। उक्त बैङ्क भौचर यसैसाथ संलग्न छ। बाँकी रकम पुस्तक प्राप्त भएपछि बिलअनुसार भुक्तानी गरिने छ।
....................
यास्मिन खातुन
(सञ्चालक)
ज्ञानगङ्गा पुस्तक पसल
बुटवल उपमहानगरपालिका ६, रुपन्देही
खामको नमुना
पठाउने (बायाँतिर माथि): यास्मिन खातुन, ज्ञानगङ्गा पुस्तक पसल, बुटवल उपमहानगरपालिका ६, रुपन्देही
पाउने (दायाँतिर तल): श्री व्यवस्थापकज्यू, जनक शिक्षा सामग्री केन्द्र लिमिटेड, सानोठिमी, भक्तपुर
