SEE नमुना प्रश्नपत्र
माध्यमिक शिक्षा परीक्षा (SEE) को नेपाली विषयको अभ्यासका लागि पाठ्यक्रम विकास केन्द्रको विशिष्टीकरण तालिकाअनुसार तयार पारिएका नमुना प्रश्नपत्र। यिनमा परीक्षाकै जस्ता भाग, अङ्कभार र प्रश्नका प्रकार छन्। हरेक प्रश्नको नमुना उत्तर र अङ्क विभाजन पनि दिइएको छ।
SEE को नेपाली प्रश्नपत्र
SEE को नेपाली विषयको लिखित प्रश्नपत्र पाठ्यक्रम विकास केन्द्रको विशिष्टीकरण तालिका 2080, कक्षा 10, नेपाली अनुसार तयार पारिन्छ। प्रश्नपत्रको पूर्णाङ्क ७५ र समय ३ घण्टा हुन्छ। प्रश्नहरू एकाइअनुसार नभई शब्दभण्डार (6), वर्णविन्यास (3), भाषिक संरचना (15), पठनबोध (8), निर्देशित रचना (4), व्यावहारिक लेखन (4), बुँदा टिपोट (2), सारांश लेखन (3), पाठगत बोध (12), भावविस्तार/व्याख्या (4), समीक्षात्मक उत्तर (7), निबन्ध लेखन (7) गरी क्षेत्रअनुसार सोधिन्छन्। केही प्रश्नमा दिइएका विकल्पमध्ये एउटाको मात्र उत्तर लेख्नुपर्छ, बाँकी सबै प्रश्न अनिवार्य हुन्छन्। बाँकी 25 अङ्क विद्यालयले आन्तरिक मूल्याङ्कनबाट दिन्छ।
यहाँ दिइएका प्रश्नपत्र यही तालिकाअनुसार नयाँ तयार पारिएका हुन्। हरेक भागका प्रश्न सङ्ख्या, अङ्कभार र प्रश्नका प्रकार तालिकाअनुसार नै छन्। लेखनका प्रश्नमा अपेक्षित हरेक बुँदाको 1 अङ्क हुन्छ, त्यसैले अङ्क विभाजनमा प्रश्नको अङ्कजति नै बुँदा दिइएका छन्।
| भाग | के सोधिन्छ | अङ्कभार |
|---|---|---|
| लिखित परीक्षा: शब्दभण्डार | शब्दार्थ, शब्द पहिचान, वाक्य रचना | 6 |
| लिखित परीक्षा: वर्णविन्यास | शुद्ध शब्द पहिचान, वाक्य सम्पादन | 3 |
| लिखित परीक्षा: भाषिक संरचना | पदवर्ग पहिचान, शब्दनिर्माण, काल र पक्ष, भाव/अर्थ, वाक्यान्तरण | 15 |
| लिखित परीक्षा: पठनबोध | भाषिक संरचना पहिचान र प्रयोग (दृष्टांश), बोध प्रश्नोत्तर (अदृष्टांश) | 8 |
| लिखित परीक्षा: निर्देशित रचना | कथा/जीवनी वा वादविवाद/संवाद/मनोवाद | 4 |
| लिखित परीक्षा: व्यावहारिक लेखन | कार्यालयीय चिठी/निवेदन/व्यावसायिक चिठी/सम्पादकलाई चिठी, समाचार/विज्ञापन/निमन्त्रणापत्र | 4 |
| लिखित परीक्षा: बुँदा टिपोट | बुँदा टिपोट (दृष्टांश) | 2 |
| लिखित परीक्षा: सारांश लेखन | सारांश लेखन (दृष्टांश) | 3 |
| लिखित परीक्षा: पाठगत बोध | बोध उत्तर लेखन, तार्किक उत्तर लेखन | 12 |
| लिखित परीक्षा: भावविस्तार/व्याख्या | भावविस्तार वा व्याख्या | 4 |
| लिखित परीक्षा: समीक्षात्मक उत्तर | समीक्षात्मक उत्तर लेखन | 7 |
| लिखित परीक्षा: निबन्ध लेखन | निबन्ध लेखन | 7 |
| आन्तरिक मूल्याङ्कन | उपस्थिति र कक्षा सहभागिता 3, सुनाइ, बोलाइ र पढाइ 12, सिर्जनात्मक कार्य र परियोजना प्रस्तुति 4, त्रैमासिक परीक्षा 6 | 25 |
| जम्मा | 100 |
लिखित परीक्षाका भाग
| भाग | के सोधिन्छ | तह | प्रश्न सङ्ख्या | अङ्कभार |
|---|---|---|---|---|
| शब्दभण्डार | 6 | |||
| शब्दार्थ | पाठमा प्रयोग भएका चार शब्द (तत्सम २, तद्भव १, आगन्तुक १) को अर्थसँग जोडा मिलाउने | ज्ञान | 1 | 2 |
| शब्द पहिचान | अनुच्छेदबाट पर्यायवाची १, विपरीतार्थी १, अनेकार्थी वा श्रुतिसमभिन्नार्थी १ र सिङ्गो शब्द, समूहवाची वा लघुतावाची १ शब्द पहिचान गरी लेख्ने | ज्ञान | 1 | 2 |
| वाक्य रचना | अनुच्छेदबाट उखान वा टुक्का १ र अनुकरणात्मक वा पारिभाषिक/प्राविधिक १ शब्द पहिचान गरी अनुच्छेदको भन्दा फरक वाक्यमा प्रयोग गर्ने | प्रयोग | 1 | 2 |
| वर्णविन्यास | 3 | |||
| शुद्ध शब्द पहिचान | ब/व, श/ष/स, पञ्चम वर्ण वा ‘र’ का विविध रूप भएका दुई शब्द समूहबाट शुद्ध शब्द छानेर लेख्ने | ज्ञान | 2 | 2 × 0.5 = 1 |
| वाक्य सम्पादन | एउटा शब्दमा एउटा मात्र अशुद्धि पर्ने गरी ह्रस्व १, दीर्घ १, लेख्य चिह्न १ र पदयोग/पदवियोग, चन्द्रविन्दु/शिरबिन्दु, य/ए, छ्य/क्ष, ग्य/ज्ञमध्ये १ अशुद्धि भएको वाक्य शुद्ध पारेर लेख्ने | प्रयोग | 1 | 2 |
| भाषिक संरचना | 15 | |||
| पदवर्ग पहिचान | बढीमा ४ वाक्यमा रेखाङ्कन गरिएका ६ शब्द (नाम, सर्वनाम, विशेषण, क्रियापदबाट ४ र क्रियायोगी, नामयोगी, संयोजक, विस्मयादिबोधक, निपातबाट २; एउटा पदवर्ग विचलन भएको) को पदवर्ग पहिचान गर्ने | ज्ञान | 1 | 3 |
| शब्दनिर्माण | (क) अनुच्छेदबाट उपसर्ग लागेका २ र प्रत्यय लागेका २ शब्दको निर्माण प्रक्रिया देखाउने; (ख) एउटा समस्त शब्दको विग्रह, एउटा विग्रह पदावलीको समस्त शब्द र द्वित्व भएर बनेका २ शब्दको निर्माण प्रक्रिया देखाउने | प्रयोग | 2 | 2 × 2 = 4 |
| काल र पक्ष | एउटै काल र पक्षका ४ वाक्यको अनुच्छेदलाई निर्देशनअनुसार परिवर्तन गर्ने | प्रयोग | 1 | 2 |
| भाव/अर्थ | दुईमध्ये एक: शीर्षक दिई कुनै एक भावको प्रयोग गरी ४ वाक्यमा वर्णन, वा लिङ्ग, वचन, पुरुष र आदरमध्ये एकमा अनुच्छेद पुनर्लेखन | प्रयोग | २ मध्ये १ | 2 |
| वाक्यान्तरण | संश्लेषण/विश्लेषण १, वाच्य १, प्रेरणार्थक १ र प्रत्यक्ष/अप्रत्यक्ष कथन १ गरी ४ वाक्य कोष्ठकको निर्देशनअनुसार परिवर्तन गर्ने | प्रयोग | 1 | 4 |
| पठनबोध | 8 | |||
| भाषिक संरचना पहिचान र प्रयोग (दृष्टांश) | पाठ्यपुस्तकको गद्य पाठबाट बढीमा १२५ शब्दको अनुच्छेद दिई करण/अकरण, कारक र विभक्ति, उद्देश्य र विधेय वा पदक्रम, र सरल, संयुक्त वा मिश्र वाक्यमा परिवर्तन | प्रयोग | 1 | 4 |
| बोध प्रश्नोत्तर (अदृष्टांश) | बढीमा १५० शब्दको अदृष्टांश दिई तथ्यपरक, सन्दर्भबोधक र प्रतिक्रियाबोधक कम्तीमा एक एक पर्ने गरी ४ प्रश्नको १ वा २ वाक्यमा उत्तर | बोध | 1 | 4 |
| निर्देशित रचना | 4 | |||
| कथा/जीवनी वा वादविवाद/संवाद/मनोवाद | बुँदाका आधारमा कथा वा जीवनी १ र वादविवाद, संवाद वा मनोवाद १ गरी २ प्रश्नमध्ये एकको उत्तर | उच्च दक्षता | २ मध्ये १ | 4 |
| व्यावहारिक लेखन | 4 | |||
| कार्यालयीय चिठी/निवेदन/व्यावसायिक चिठी/सम्पादकलाई चिठी, समाचार/विज्ञापन/निमन्त्रणापत्र | कार्यालयीय चिठी, निवेदन, व्यावसायिक चिठी वा सम्पादकलाई चिठीमध्ये १ र समाचार, विज्ञापन वा निमन्त्रणापत्रमध्ये १ गरी २ प्रश्नमध्ये एकको उत्तर | प्रयोग | २ मध्ये १ | 4 |
| बुँदा टिपोट | 2 | |||
| बुँदा टिपोट (दृष्टांश) | पाठ्यपुस्तकको गद्य पाठबाट बढीमा १०० शब्दको गद्यांश दिई ४ बुँदा टिपोट | उच्च दक्षता | 1 | 2 |
| सारांश लेखन | 3 | |||
| सारांश लेखन (दृष्टांश) | पाठ्यपुस्तकको गद्य पाठबाट बढीमा १०० शब्दको गद्यांश दिई एक तृतीयांशमा सारांश | उच्च दक्षता | 1 | 3 |
| पाठगत बोध | 12 | |||
| बोध उत्तर लेखन | (क) पाठ्यपुस्तकको कथा वा कविता र (ख) निबन्ध, जीवनी वा रूपकबाट सन्दर्भ, विषयवस्तु, परिवेश, सन्देश, तर्क वा चरित्रमा आधारित २/२ प्रश्नको ५/६ वाक्यमा उत्तर | बोध | 2 | 2 × 4 = 8 |
| तार्किक उत्तर लेखन | पाठको शीर्षक, पात्र, चारित्रिक विशेषता, सन्दर्भ, घटना, परिवेश, समस्या वा अनुमानमा आधारित एउटा प्रश्नको तार्किक उत्तर | उच्च दक्षता | 1 | 4 |
| भावविस्तार/व्याख्या | 4 | |||
| भावविस्तार वा व्याख्या | पाठ्यपुस्तकका पाठबाट दिइएका २ पङ्क्तिमध्ये एकको भावविस्तार वा व्याख्या | उच्च दक्षता | २ मध्ये १ | 4 |
| समीक्षात्मक उत्तर | 7 | |||
| समीक्षात्मक उत्तर लेखन | कथा, कविता, जीवनी, निबन्ध र एकाङ्कीमध्ये फरक दुई विधाका पाठबाट सोधिएका २ प्रश्नमध्ये एकको समीक्षात्मक उत्तर | उच्च दक्षता | २ मध्ये १ | 7 |
| निबन्ध लेखन | 7 | |||
| निबन्ध लेखन | आत्मपरक १ र वस्तुपरक २ गरी ३ शीर्षकमध्ये एकमा कम्तीमा १५० शब्दको निबन्ध | उच्च दक्षता | ३ मध्ये १ | 7 |
| जम्मा | २४ | ७५ | ||
तहअनुसार अङ्कभार
| ज्ञान | 8 |
| बोध | 12 |
| प्रयोग | 24 |
| उच्च दक्षता | 31 |
| जम्मा | 75 |
प्रश्नपत्र निर्माणका आधार
- सबै प्रश्न अनिवार्य हुन्छन्; केही प्रश्नमा दिइएका दुई वा तीन विकल्पमध्ये एउटाको मात्र उत्तर लेख्नुपर्छ।
- प्रश्न बनाउँदा पाठ नदोहोरिने गरी बनाइन्छ, अर्थात् एउटै पाठबाट दुईपटक प्रश्न सोधिँदैन।
- ज्ञानमा विशिष्ट तथ्य, प्राप्त सूचना र पुनःस्मरणका प्रश्न सोधिन्छन्; बोधमा सिकेका कुरा कति बुझियो भन्ने; प्रयोगमा प्रयोग गर्ने, संयोजन गर्ने र व्यावहारिक क्षमताका; उच्च दक्षतामा व्याख्या, विश्लेषण, तर्क र समीक्षा गर्ने क्षमताका प्रश्न सोधिन्छन्।
- परीक्षामा दृष्टांश, बुँदा टिपोट र सारांशका गद्यांश पाठ्यपुस्तकका गद्य पाठबाट र पाठगत बोध, व्याख्या तथा समीक्षाका अंश पाठ्यपुस्तकका पाठबाट दिइन्छन्। पाठ्यपुस्तकका पाठ पाठ्यक्रम विकास केन्द्रका हुन्, त्यसैले यहाँका प्रश्नपत्रमा तिनै पाठका विषयमा नयाँ गद्यांश लेखिएका छन् र पाठका प्रश्न पाठको नाम लिएर सोधिएका छन्। पाठ्यपुस्तकका पाठ पनि राम्ररी पढ्नुहोस्।
स्रोत: पाठ्यक्रम विकास केन्द्र, विशिष्टीकरण तालिका 2080, कक्षा 10, नेपाली (नमुना प्रश्न र उत्तरपुस्तिका परीक्षण कुञ्जिकासमेत); आन्तरिक मूल्याङ्कन माध्यमिक शिक्षा पाठ्यक्रम, कक्षा 9 र 10, नेपाली (संशोधित) बाट।
यी प्रश्नपत्र अभ्यासका लागि साइन्स प्लेग्राउन्डले तयार पारेका हुन्, आधिकारिक प्रश्नपत्र होइनन्। यिनका तथ्य र हिसाब जाँचिएका छन् तर विषयका विज्ञबाट समीक्षा भइसकेको छैन। कुनै गल्ती भेटिए हामीलाई जानकारी दिनुहोस्।