नियम
- वाक्यमा कर्ता र क्रियापदका लिङ्ग, वचन, पुरुष र आदर मिल्नुलाई पदसङ्गति भनिन्छ: रमा पुस्तक पढ्छिन् (एकवचन, तृतीय पुरुष, स्त्रीलिङ्ग, मध्यम आदर)।
- लिङ्ग: सामान्य र मध्यम आदरमा स्त्रीलिङ्गी कर्ताको क्रिया स्त्रीलिङ्गी हुन्छ: भाइ घर गयो, बहिनी घर गई; उनी आए, उनी आइन्।
- वचन: एकवचन कर्तासँग एकवचनको र बहुवचनसँग बहुवचनको क्रिया हुन्छ: साथी आयो, साथीहरू आए; ‘र’ ले जोडिएका दुई कर्ता बहुवचन हुन्छन्।
- पुरुष: म/हामी प्रथम, तँ/तिमी/तपाईँ द्वितीय, ऊ/उनी/उहाँ तृतीय पुरुष हुन्: म पढ्छु, तिमी पढ्छौ, ऊ पढ्छ।
- आदर: सामान्य (तँ, ऊ: जान्छस्, जान्छ), मध्यम (तिमी, उनी: जान्छौ, जान्छन्) र उच्च (तपाईँ, उहाँ: जानुहुन्छ) गरी तीन तह छन्; प्रथम पुरुषमा आदरको भेद हुँदैन।
- उच्च आदरमा लिङ्ग फेरिँदैन: बुबा आउनुभयो, आमा आउनुभयो; ‘आउनुभइन्’ भन्ने रूप हुँदैन।
- कर्तामा ‘ले’ लागे पनि क्रिया कर्ताकै अनुसार हुन्छ: बहिनीले खाना पकाई, आमाले खाना पकाउनुभयो, उनीहरूले खाना पकाए।
- एउटै वाक्यमा एउटै व्यक्तिलाई एउटै आदर दिइन्छ, र निर्जीव वस्तु वा जनावरलाई आदरार्थी क्रिया लाग्दैन: बाटो चिप्लो हुन्छ।
यस पटक: ० ठिक, ० बेठिक