परीक्षा अभ्यास

• क.लगन
• ख.वधू (कवितामा ‘बधू’ लेखिएको छ; शब्दकोशले दुवै रूप स्विकार्छ)
• ग.मखमली (कवितामा ‘मखमली गलैँचा’ भनेर आएको छ)
• घ.शरद्

‘दिवस’ र ‘पतन’ कुनै शब्दसँग मिल्दैनन्: ‘दिवस’ को विपरीतार्थी ‘रात्रि’ हो र ‘पतन’ को ‘उत्थान’।

बोल्दा शब्दको अन्तिम ‘अ’ प्रायः उच्चारण हुँदैन, तर लयमा हरेक अ पूरा उच्चारण गरिन्छ। त्यसैले लयमा शब्द एक दुई अक्षर लामो हुन्छ:

यसलाई ठुलो स्वरले दुवै तरिकाले भन्नुहोस्। माथिको ‘शिखरिणीको लय’ मा ‘बोलीमा पढ्दा’ र ‘लयमा पढ्दा’ थिचेर पनि यही फरक हेर्न सकिन्छ।

• क.कवितामा छओटा श्लोक छन्।
• ख.हरेक श्लोकमा चारओटा पङ्क्ति छन्।
• ग.पाँचौँ श्लोकमा रुखमा बजेको पानीको आवाजलाई दुलहीको कल्लीसँग तुलना गरिएको छ।
• घ.तेस्रो श्लोकमा पृथ्वीलाई तन्ना र हिमचुलीलाई दुलहाको रातो पगरीसँग तुलना गरिएको छ।

• क.रातमा झिलिमिली गर्ने जुनकिरी दुलहीको घुम्टीमा टाँसिएका चम्किला सितारा हुन्। विवाहका सन्दर्भमा यसले दुलहीको सितारे घुम्टी बुझाउँछ।
• ख.इन्द्रेनीलाई दुलहीले पटकपटक फेरेर लगाउने बहुरङ्गी वसन, अर्थात् रङ्गीचङ्गी लुगाका रूपमा चिनाइएको छ।
• ग.सूर्यको किरणले रातो भएको पश्चिमको डाँडाले दुलहीको रातो पछ्यौरी (खास्टो) को काम गरेको छ।
• घ.‘तम पटल’ ले रातको कालो अँध्यारोको आवरण बुझाउँछ। ‘नील कवरी’ ले दुलहीको कालो निलो, सजाइएको चुल्ठो बुझाउँछ। कविले रातको अँध्यारोलाई नै दुलहीको कपाल बनाएका छन्।

क. ‘मेघ बिजुली विवाह’ कवितामा बादल दुलहा र बिजुली दुलही हुन्, र उनीहरूको बिहे नेपाली हिन्दु परम्पराअनुसार हुन्छ। यस्तो बिहेमा मण्डप र चँदुवा चाहिन्छन्। हावाले हल्लिरहेका सबै वनले मण्डपको काम गरेका छन्। पहाडका लहर, अर्थात् शैलश्रेणीमाथि रहेका केराका पातले मण्डपमाथि टाँगिने सुन्दर चँदुवाको काम गरेका छन्। मण्डपमा केराका बोट र पात सजाउने हाम्रो चलनसँग यो कल्पना पूरै मिल्छ। यसरी कविले वर्षाको हरियो वन र पहाडलाई नै बिहेको मण्डप बनाएका छन्।

ख. पाँचौँ श्लोकमा दुलहीको गहना र उसको लजालु स्वभाव व्यक्त गरिएको छ। वर्षाको पानी सबै रुखमा छं छं गर्दै बज्दा त्यो आवाज दुलहीको गोडामा बजेको कल्ली जस्तो सुनिन्छ। बिजुली झल्याक्क चम्केर आँखा झिम्क्याउने बेलामै बादलको पर्दाभित्र लुक्छे। कविले यसलाई नयाँ दुलहीले लाज मानेर पर्दाभित्र लुकेको भनेका छन्। यसरी एकैछिन चम्केर हराउने बिजुलीलाई लजालु नयाँ दुलहीका रूपमा मानवीकरण गरिएको छ। श्लोकमा ‘छं छं’ जस्तो अनुकरणात्मक शब्दले दृश्यलाई सुनिने पनि बनाएको छ।

ग. कविताका आधारमा विवाह मण्डपमा यी कार्य गरिन्छन्: ग्रहको स्थिति हेरेर शुभ लगन जुराइन्छ। झ्याली लगायतका बाजा बजाइन्छन्। दोसल्ला ओढेका पुरेतले पद्धति पढेर विधि गराउँछन्। मण्डप र त्यसमाथि चँदुवा सजाइन्छ, तन्ना र गलैँचा बिछ्याइन्छ। दुलहा पगरी लगाएर जन्तीसहित आउँछ। दुलही घुम्टी, रङ्गीचङ्गी लुगा, खास्टो र कल्ली लगाएर सजिन्छे। सबैलाई भोज खुवाइन्छ, सलामी बाजा बजाइन्छ र अन्त्यमा दुलहाले दुलहीलाई लिएर जान्छ। यसरी कविताले नेपाली बिहेको सुरुदेखि बिदाइसम्मको पूरै विधि देखाएको छ।

घ. कवितामा नेपालको वर्षा ऋतुको प्रकृतिलाई जीवन्त र उत्सवमय रूपमा वर्णन गरिएको छ। असारमा आकाशमा बादल र बिजुली देखिन्छन्, झिमझिम पानी पर्छ र बाँसका झ्याङ बज्छन्। रुखले ढाकिएका हरिया पहाड, हावामा हल्लिएका वन, पहाडमाथिका केराका पात र मयूरको बोली वर्णन गरिएका छन्। घाँसे चउर, घामले रातो भएका हिमचुली, आकाशमा लहर लागेर उड्ने बकुल्ला, रातका जुनकिरी, इन्द्रेनी र साँझको रातो डाँडा पनि कवितामा छन्। वर्षाले अन्न फलाउने र शरद्मा आकाश खुल्ने कुरा पनि आएको छ। हिमालदेखि चउरसम्मको यो प्रकृति नेपालकै हो। कविले यसलाई मानवीकरण र रूपकका माध्यमबाट बिहेको रमाइलो दृश्यमा बदलेर नेपालको प्रकृति सुन्दर, उदार र जीवन दिने भएको देखाएका छन्।

• अ.आशीर्वादका अनन्त फूल आमाको एउटै काखमा फक्रिन्छन्।
• आ.अन्तरिक्ष यात्रीले भनेका छन्: अन्तरिक्षबाट देखिएको सृष्टिको सौन्दर्यको विचित्र रङ र आभा उनी वर्णन गर्न सक्दैनन्; त्यसका लागि कवि नै चाहिन्छ।
• इ.सृष्टिको विचित्रता कविका विचित्र वाणीमा मुखरित हुन्छ।
• ई.सृष्टिकर्ताले संसार बनाएझैँ कविले शब्दबाट नयाँ संसार बनाउँछ। अरूले साधारण देखेको कुरामा कविले ‘तेस्रो आँखा’ ले नयाँ रूप र अर्थ देख्छ र सय पङ्क्तिमा पनि भन्न नसकिने कुरा एकै पङ्क्तिमा भन्छ। त्यसैले कवि पनि स्रष्टा, अर्थात् सिर्जना गर्ने हो। ‘मेघ बिजुली विवाह’ मा पनि कविले साधारण झरीमा पूरै बिहेको संसार सिर्जना गरेका छन्।

• अ.अन्तरिक्ष: पृथ्वी र ग्रह, ताराहरूबिचको खाली ठाउँ; आकाश। विचित्र: अनौठो, अचम्मको; अनेक रङको। (शब्दकोशमा आफैँ खोजेर मिलाउनुहोस्।)
• आ.अन्तिम वाक्य ‘यसरी कविको कवित्व शक्ति अतुलनीय हुन्छ’ का नाम शब्द: कवि (कविको) र शक्ति। ‘कवित्व’ (कवि हुनुको गुण) पनि नाम हो।
• इ.विशेषण: एकै धर्के (कस्तो मुस्कान? एक धर्सो मात्रको, सानो), प्रिय (कस्तो मुस्कान?) र सम्पूर्ण (कति प्रीति? सबै)। ‘प्रकट’ पनि विशेषण शब्द हो, तर यहाँ ‘हुन्छ’ सँग मिलेर क्रियाको अंश बनेको छ।
• ई.सुरुमा ह्रस्व उकार: सुन्दर, मुस्कान, मुखरित। बिचमा ह्रस्व उकार: अतुलनीय (तु), कुहुकुहु (हु)।

आकाशमा बादल र बिजुलीको यो बिहे पक्का भएको छ। असार महिनामा ग्रहको चाल हेरेर यसको राम्रो लगन जुराइएको छ। झिमझिम पानी पर्दा बाँसका झ्याङमा झ्याली बजेका छन्। हरियो दोसल्ला ओढेर पहाड पुरेतका रूपमा विधिमा बसेको छ।

मयूरीको बोली कानमा पर्दा त्यो पुरेतले पढेको पद्धति बनेको छ। हावाले हल्लिएका जति सबै वन मण्डप बनेका छन्। पहाडका लहरमाथि भएका केराका पात पनि सुन्दर चँदुवा जस्तै शोभा दिने भएका छन्।

गद्यमा लेख्दा कविताका शब्दको क्रम मिलाएर सामान्य वाक्य बनाइन्छ: कर्ता, कर्म र क्रिया आफ्नो ठाउँमा राखिन्छन्, छुटेका शब्द (जस्तै ‘मा’, ‘ले’, ‘छ’) थपिन्छन् र लयका लागि बिगारिएका रूप (हरीयो, भिरि) सामान्य रूपमा (हरियो, ओढेर) लेखिन्छन्।

प्रस्तुत पङ्क्ति कवि भरतराज पन्तको ‘मेघ बिजुली विवाह’ कविताको तेस्रो श्लोकबाट लिइएका हुन्। यस कवितामा वर्षा ऋतुमा बादल र बिजुलीको बिहे भएको कल्पना गरिएको छ र प्रकृतिका हरेक वस्तुलाई बिहेको कुनै भूमिका दिइएको छ।

बिहेमा दुलहा दुलहीका लागि ओछ्यान सजाइन्छ, तन्ना र गलैँचा बिछ्याइन्छन् र दुलहाले शिरमा पगरी लगाउँछ। कविले यस्तो सजावटको काम प्रकृतिलाई नै दिएका छन्। फराकिलो पृथ्वी नै बिहेको तन्ना बनेकी छ। वर्षाको पानीले हरियो भएको, दुबो र घाँसले ढाकिएको चउर मखमलको गलैँचा जस्तो नरम र चिल्लो देखिन्छ। बिहान बेलुकाको घाम पर्दा हिउँ टल्किएर हिमचुली रातो भएको छ; त्यो धर्तीको शिरमाथिको दुलहाको रातो, झलल टल्किने पगरी बनेको छ। यहाँ पृथ्वी, चउर र हिमचुलीलाई तन्ना, गलैँचा र पगरी नै बनाइएकाले रूपक अलङ्कार छ, र प्रकृतिलाई बिहेमा सहभागी बनाइएकाले मानवीकरण पनि छ।

यसरी यी पङ्क्तिले नेपालको तराईदेखि हिमालसम्मको प्रकृतिलाई एउटै बिहेको सजावटमा बाँधेका छन्। कविले प्रकृति मान्छेका उत्सवभन्दा कम सुन्दर छैन, बरु सबैभन्दा भव्य उत्सव त प्रकृतिमै हुन्छ भन्ने भाव व्यक्त गरेका छन्।

‘मेघ बिजुली विवाह’ कवितामा कवि भरतराज पन्तले वर्षा ऋतुको प्राकृतिक सौन्दर्यलाई नेपाली बिहेका रूपमा प्रस्तुत गरेका छन्। असारको शुभ लगनमा बादल दुलहा र बिजुली दुलहीको बिहे हुन्छ। हरियो पहाड पुरेत, मयूरीको बोली पद्धति, वन मण्डप, केराका पात चँदुवा, पृथ्वी तन्ना, हिमचुली पगरी र बकुल्ला जन्ती बन्छन्। जुनकिरी, इन्द्रेनी, साँझको रातो डाँडा र रातको अँध्यारो दुलहीको शृङ्गार बन्छन्। बादलले सबै प्राणीलाई अन्नको भोज खुवाउँछ र गर्जनको सलामीसँगै शरद् ऋतुमा दुलहीलाई लिएर जान्छ। कविताको मूल भाव हो: वर्षा ऋतु प्रकृतिको भव्य उत्सव हो, जसले धर्तीलाई हरियाली र सबै प्राणीलाई अन्न दिन्छ। मानवीकरण र रूपकका माध्यमबाट कविले प्रकृतिप्रति प्रेम र सम्मान जगाएका छन् र नेपाली संस्कृति र प्रकृतिलाई एकै ठाउँमा जोडेका छन्।

मेघ र बिजुलीबाहेक कवितामा यी तुलना छन्: असारको समयलाई लगन, बाँसमा पानीको झिमझिमलाई झ्याली, हरियो पहाड (नग) लाई दोसल्ला ओढेका पुरेत, मयूरीको बोलीलाई पद्धति, हावाले हल्लिएका वनलाई मण्डप, पहाडमाथिका केराका पातलाई चँदुवा, पृथ्वीलाई तन्ना, चउरलाई मखमली गलैँचा, हिमचुलीलाई दुलहाको रातो पगरी, बकुल्लाको ताँतीलाई जन्ती, जुनकिरीलाई सितारे घुम्टी, इन्द्रेनीलाई रङ्गीचङ्गी लुगा, घामले रातो भएको पश्चिमको डाँडालाई रातो खास्टो, रातको अँध्यारोलाई कवरी (चुल्ठो), रुखमा पानीको छं छंलाई कल्ली, अन्नलाई भोज र गर्जनलाई सलामी बाजा। पूरा तालिका माथि प्रकृति र बिहेको तुलना मा छ।

आकाश एक्कासि गर्जँदा पहिले त मुटु ढक्क फुल्छ र डर लाग्छ, किनभने चट्याङले मान्छे र पशुको ज्यान लिन सक्छ। तर पक्की घरभित्र सुरक्षित बसेर झ्यालबाट हेर्दा बिजुलीको चमक अचम्मको सुन्दर पनि लाग्छ: एकै क्षणमा सारा आकाश उज्यालो हुन्छ र फेरि अँध्यारो। गर्जनपछि झरी पर्ला र खेतमा रोपाइँ होला भन्ने आशा पनि जाग्छ। यसरी गर्जन र बिजुलीले मनमा डर, अचम्म र आशा तीनै भाव ल्याउँछन्। ‘मेघ बिजुली विवाह’ का कविले भने यही दृश्यमा डर होइन, उत्सव देखेका छन्।

झमझम पानी पर्दा टिनको छानामा बजेको आवाज सुन्दै भित्र बस्न निकै आनन्द लाग्छ। माटोको सुगन्ध आउँछ, गर्मी हराएर हावा शीतल हुन्छ र रुखबिरुवा नुहाएर टल्किएका देखिन्छन्। हजुरआमाले मकै भुटिदिनुहुँदा वा तातो चिया पिउँदा झरीको दिन झन् रमाइलो हुन्छ। खेतमा रोपाइँ हुने आशाले किसानको मन पनि खुसी हुन्छ। तर लामो झरीले पहिरो र बाढी ल्याउँछ भन्ने सम्झँदा मन चिन्तित पनि हुन्छ। त्यसैले झरीले मनमा आनन्द र होसियारी दुवै जगाउँछ।

क. शब्दकोशमा क्ष ‘क’ वर्णभित्रै आउँछ: क का सबै मात्रा र क्य, क्र, क्ल, क्व पछि, ‘ख’ भन्दा अघि। त्र ‘त’ वर्णभित्र त्य पछि र त्व अघि आउँछ। ज्ञ ‘ज’ वर्णभित्र जौ पछि र ज्य अघि आउँछ। यी तीनै वर्णमालामा जस्तो अन्त्यमा छुट्टै आउँदैनन्।

ख. कंस, कर, काम, कृषि, क्यारे, क्षय। (शिरबिन्दु भएको कं पहिले; त्यसपछि मात्रा नभएको क, अनि का, कृ; मात्रा सकिएपछि क्य र अन्त्यमा क्ष।)

ग. नमुना: पाँच जना साथी यास्मिन, क्षितिज, आकृति, डोल्मा, बिना भए शब्दकोशको क्रम यस्तो हुन्छ: आकृति, क्षितिज, डोल्मा, बिना, यास्मिन। (आ स्वर भएकाले सबैभन्दा पहिले; क्ष ‘क’ भित्र भएकाले ड भन्दा अघि; त्यसपछि ड, ब, य वर्णमालाकै क्रममा।) आफ्ना साथीको नाम पनि यसै गरी मिलाउनुहोस्।

घ. शब्दकोशमा हेरेर आफ्नै शब्दमा लेख्दा यस्तो हुन्छ:

• पृथ्वी: हामी बसेको ग्रह, धरती; माटो र जमिन
• ताँती: लहर, लस्कर, पङ्क्ति (बकुल्लाको ताँती)
• घुम्टी: दुलही वा नारीले टाउको र अनुहार छोप्न ओढ्ने कपडा, घुम्टो
• श्रुति: सुन्ने काम वा शक्ति, कान; सुनेर परम्परामा चलेको ज्ञान, वेद
• ऋतु: मौसमअनुसार वर्षलाई बाँडिएको भाग (वसन्त, ग्रीष्म, वर्षा, शरद्, हेमन्त, शिशिर)
• किरण: सूर्य, चन्द्रमा वा बत्तीबाट निस्कने उज्यालोको रेखा

(उठेर दुवै हात जोड्दै, अलिकति निहुरिँदै) नमस्कार! आज हाम्रो कक्षामा गीत प्रतियोगिता हुँदै छ। यस कार्यक्रम सञ्चालनको अवसर दिनुभएकामा आदरणीय कक्षा शिक्षक दीपेन्द्र राईज्यूप्रति (शिक्षकतर्फ फर्केर शिर झुकाउँदै) हार्दिक आभार प्रकट गर्छु।

अब म आसनग्रहणको कार्यक्रम सुरु गर्छु। यस कार्यक्रमको सभाध्यक्षका रूपमा हाम्री कक्षा प्रमुख मित्र जमुना थारूलाई आसनग्रहण गरिदिन विनम्र अनुरोध गर्छु। (दुवै हातले मञ्चतिर इसारा गर्दै) आसनग्रहण गरिदिनुभएकामा धन्यवाद। यसपछि प्रमुख अतिथिका रूपमा आदरणीय शिक्षकज्यूलाई आसनग्रहण गरिदिन अनुरोध गर्छु। (अलिकति झुकेर आसनतर्फ इसारा गर्दै) धन्यवाद।

साथीहरू, प्रतियोगिताका नियम छोटकरीमा भन्छु: हरेक सहभागीले तीन मिनेटभित्र एउटा गीत गाउनुहुने छ र निर्णायकले स्वर, लय र प्रस्तुतिका आधारमा अङ्क दिनुहुने छ। अब पहिलो सहभागीका रूपमा मित्र पासाङ शेर्पालाई आफ्नो गीत प्रस्तुत गरिदिन अनुरोध गर्छु। (तालीका लागि हात उठाउँदै) उहाँलाई ठुलो तालीले स्वागत गरौँ।

ध्यान दिनुहोस्: ‘अनुरोध गर्छु’, ‘गरिदिनुभएकामा धन्यवाद’, ‘आदरणीय’, ‘विनम्र’ जस्ता शब्द र झुक्ने, हात जोड्ने हाउभाउले बोलीलाई विनयशील बनाउँछन्।

यी विकल्प उस्तै सुनिन्छन्, त्यसैले रेकर्डिङ ध्यान दिएर सुन्नुहोस् र छानेको शब्द पङ्क्तिको अर्थसँग मिल्छ कि मिल्दैन, जाँच्नुहोस्।
ग. बगैँचा: शिक्षक निर्देशिकाले पनि ‘म केको बगैँचा हुँ?’ भनेर सोध्छ।
क, ख र घ को उत्तर रेकर्डिङ सुनेरै पत्ता लगाउनुहोस्।

रेकर्डिङ सुन्दा ‘म’ ले आफूलाई के के भनेको छ, टिपोट गर्नुहोस्: माथिका पङ्क्तिमा मैत्रीसूत्र, खनजोत गर्ने श्रम, आस्था, मानवता र समताको बगैँचा, र होली, क्रिस्मस र इदको आधार आएका छन्। अनि ती कुराले नेपालीको कुन गुण देखाउँछन् भनेर मिलाउनुहोस्: मित्रता र एकता, मिहिनेत, धार्मिक सहिष्णुता। उत्तर ‘सुनाइ पाठ १ मा …’ बाट सुरु गरी पाँच छ वाक्यमा भन्नुहोस् र सुनेका अरू कुरा पनि थप्नुहोस्।

‘नेपाली’ यहाँ भाषाको नाम होइन, ‘विषय’ कस्तो भन्ने बताउने विशेषण हो। ‘तिमी’ अनुच्छेदमा उद्धरणजस्तो आए पनि सर्वनाम नै हो।

नाम: जिल्ला, मुस्ताङ, स्याउ, आलु, जौ, फलफूल, अन्नबाली, मानिस, भेडा, च्याङ्ग्रा, चौँरी, पशुपालन, विकटता, समय, नुन, तेल, ग्यास, मटीतेल, ओसारपसार, कठिनाइ, यातायात, सुविधा, समस्या, महिना, हावा, चैतवैशाख, हुरीबतास, छिमेकी, सुखदुःख, सहयोग, दया, माया, सद्भाव, भाव, मान्छे, दाजुभाइ, नातापाता, कुरा, भेदभाव, दुःख, बानी

सर्वनाम: तँ, ऊ, कसैको, उनीहरूमा

विशेषण: हिमाली (हिमाली जिल्ला), भौगोलिक, केही (केही समय), त्यस्तो (त्यस्तो समस्या), बाह्रै (बाह्रै महिना), चिसो, ठुलो, आत्मीय, ती (ती मान्छे), यी (यी दाजुभाइ), आफ्ना (आफ्ना नातापाता)

‘ती’, ‘यी’ र ‘आफ्ना’ सर्वनाम जस्ता देखिए पनि पछाडि नाम आएकाले यहाँ सार्वनामिक विशेषण हुन्। ‘तँ, ऊ’ भने एक्लै आएकाले सर्वनाम हुन्।

नाम: बिजुली, गगन, लगन, बाँस, मयूरी, वन, मण्डप, पृथ्वी, हिमचुली, जन्ती, इन्द्रेनी, कल्ली, भोज, शरद् (यीमध्ये कुनै पाँच)

विशेषण: राम्रो (राम्रो ग्रहगति), हरियो (हरियो दोसल्ला), रुचिर (रुचिर चँदुवा), मखमली (मखमली गलैँचा), रातो (रातो पगरी), सितारे (सितारे घुम्टी), बहुरङ्गी (बहुरङ्गी वसन), कालो (कालो तम), सकल (सकल रुख), नव (नव बधू) (यीमध्ये कुनै पाँच)

गएको दसैँमा म र दिदी मामाघर गयौँ। मामाघर स्याङ्जाको एउटा सानो गाउँमा छ। बसबाट झरेपछि हामी दुई घण्टा उकालो हिँड्यौँ। बाटामा हरिया बारी र सुन्दर झरना देखियो। घर पुग्दा मामाले हामीलाई अँगालो हाल्नुभयो। उहाँले मिठो सेलरोटी र दही खुवाउनुभयो। साँझ भाइबहिनीसँग खेल्दा आफैँ पनि बच्चा भएको जस्तो लाग्यो। त्यो रमाइलो दसैँ मलाई अझै सम्झना छ।

सर्वनाम: म, हामी, हामीलाई, उहाँले, आफैँ, मलाई। विशेषण: सानो, दुई, हरिया, सुन्दर, मिठो (र ‘त्यो दसैँ’ को ‘त्यो’, ‘रमाइलो दसैँ’ को ‘रमाइलो’)।

टिनिनिनी मा सुरु र बिच दुवै ठाउँमा ह्रस्व इ छ, तर अन्त्यमा दीर्घ ई छ। ‘गरी’ (असमापिका) र ‘घन्टी’ (नाम) को अन्त्यमा दीर्घ ई छ, त्यसैले यी ह्रस्वको सूचीमा पर्दैनन्।

भिरि, गिरि र लिइ मा सुरु र अन्त्य दुवै ठाउँमा ह्रस्व इ छ। कवितामा लय मिलाउन केही शब्द फरक रूपमा लेखिएका छन् (हरीयो, भिरि); सामान्य लेखाइमा ‘हरियो’ लेखिन्छ।

फूलबारी

ढकमक्क फूल फुल्ने हाम्रो फूलबारी
सयपत्री फूल फुल्ने तिहारको बारी
मखमली गोदावरी हाँस्ने फूलबारी
रङ्गीचङ्गी पुतली नाच्ने फूलका क्यारी।

बिहानीमा शीत टल्क्यो पातैपातमा
भमरा गुनगुनाउँछन् मिठो स्वरमा
पानी हाली गोडमेल गरौँ सबै मिली
सधैँ फुलोस् हाम्रो बारी रङ्गीबिरङ्गी।

पहिलो अंशमा फूलबारीको रूप र रङ छ, दोस्रोमा बिहानीको दृश्य, भमराको आवाज र सबै मिलेर स्याहार गर्ने सन्देश। हरेक पङ्क्ति करिब उत्तिकै लामो छ र पङ्क्तिको अन्त्यमा मिल्दो ध्वनि (बारी–क्यारी, पातमा–स्वरमा) छ।