परीक्षा अभ्यास
हरेक एकाइको अन्त्यमा दिइएका सबै प्रश्न, सङ्केत र उत्तरसहित। उत्तर हेरेपछि आफ्नो उत्तर मिल्यो कि मिलेन, चिनो लगाउनुहोस्। नमिलेका प्रश्न पछि फेरि अभ्यास गर्नुहोस्।
26 प्रश्न
एकाइ 1 · सहिदहरूको सम्झनामा
छाप्न मिल्ने PDF
- अध्ययन टिपोट 2 पृष्ठ
- थप चुनौतीपूर्ण अभ्यास प्रश्न 3 पृष्ठ उत्तरकुञ्जिका
शब्दभण्डार
अभ्यास: शब्दभण्डार
दिइएका अर्थ आउने शब्द ‘सहिदहरूको सम्झनामा’ कविताबाट खोजेर लेख्नुहोस्:
- क.रातोपन, लालिमा
- ख.रोप्न वा छर्न राखिएको अन्न आदिका गेडा
- ग.एक पटकमा मुखमा हाली खाइने खानेकुरा
- घ.पृथ्वी, जमिन
- ङ.प्रगति, अभिवृद्धि
उत्तर
- क.लाली
- ख.बिउ
- ग.गाँस
- घ.धर्ती
- ङ.उन्नति
दिइएका लय मिल्ने शब्द पढी लेख्नुहोस्: लहरा / छहरा, सुरिलो / कुरिलो, जङ्गल / मङ्गल, लायक / गायक, लुसुक्क / मुसुक्क, सगर / बगर
पढ्दा ध्यान दिनुपर्ने कुरा
हरेक जोडाको पहिलो ध्वनि मात्र फरक छ, बाँकी अंश उही छ: ल-हरा, छ-हरा; सु-रिलो, कु-रिलो। ठुलो स्वरले दुवै शब्द जोडेर भन्नुहोस् र कापीमा सार्नुहोस्। जङ्गल र मङ्गल मा ङ्ग ठिकसँग लेख्नुहोस्।
दिइएका शब्दका लय मिल्ने दुई दुईओटा शब्द लेख्नुहोस्: वीर, पहरा, रसिलो, असार, पाखा, दासता
नमुना उत्तर
- वीर: धीर, तीर
- पहरा: लहरा, छहरा
- रसिलो: कसिलो, हँसिलो
- असार: हजार, बजार
- पाखा: शाखा, आँखा
- दासता: मानवता, सफलता
यीबाहेक अरू शब्द पनि हुन सक्छन्। जाँच्ने तरिका: दुवै शब्द जोडेर भन्दा अन्तिम ध्वनि मिल्नुपर्छ।
दिइएका शब्दलाई वाक्यमा प्रयोग गर्नुहोस्: सपुत, मुलुक, बिउ, कर्तव्य, आकाश, धड्कन, उन्नति
नमुना वाक्य
- सपुत: देशका लागि ज्यान दिने सपुतलाई नेपालीले सधैँ सम्झन्छन्।
- मुलुक: हाम्रो मुलुकमा हिमाल, पहाड र तराई तीनै भूभाग छन्।
- बिउ: किसानले असारमा धानको बिउ राखे।
- कर्तव्य: आमाबुबाको सेवा गर्नु सन्तानको कर्तव्य हो।
- आकाश: आज आकाश खुलेकाले हिमाल प्रस्ट देखियो।
- धड्कन: दौडेर आएपछि मुटुको धड्कन बढ्यो।
- उन्नति: शिक्षाले देशको उन्नति गर्छ।
बोध र अभिव्यक्ति
दिइएका शब्दको शुद्ध उच्चारण गर्नुहोस्: तारा, मुलुक, जगत्, मातृभूमि, धड्कन, कर्तव्य, उन्नति, धर्ती, मिर्मिरे
उच्चारण गर्दा ध्यान दिनुपर्ने कुरा
- तारा: ता - रा; दुवै अक्षर तानेर।
- मुलुक: मु - लुक; अन्तिम ‘अ’ सुनिँदैन।
- जगत्: ज - गत्; हलन्त भएकाले त् मा टुङ्गिन्छ।
- मातृभूमि: मा - तृ - भू - मि; तृ लाई त्रि जस्तो भनिन्छ।
- धड्कन: धड् - कन।
- कर्तव्य: कर् - तव् - य; र् अघिल्लो अक्षरसँग जोडिन्छ।
- उन्नति: उन् - न - ति; न्न दोहोरो सुनिनुपर्छ।
- धर्ती: धर् - ती।
- मिर्मिरे: मिर् - मि - रे।
‘सहिदहरूको सम्झनामा’ कविता पढी सोधिएका प्रश्नको मौखिक उत्तर दिनुहोस्:
- क.कवितामा के झरेपछि बिहान हुन्छ भनिएको छ?
- ख.कसले रगतको भेटी चढाउँछ?
- ग.हामीले कसरी खुसी पाएका छौँ?
- घ.सहिद किन रुन्छन् होला?
- ङ.‘सहिदहरूको सम्झनामा’ कविता कति हरफमा संरचित छ?
उत्तर
- क.कवितामा तारा झरेपछि बिहान हुन्छ भनिएको छ।
- ख.देशको पिर बोकेका वीरले रगतको भेटी चढाउँछन्।
- ग.सहिदहरूले आफ्नो ज्यान र सुख छाडेर गएकाले हामीले खुसी पाएका छौँ।
- घ.उनीहरूले ज्यान दिएर बनाएको देशमा हामीले आफ्नो कर्तव्य बिर्स्यौँ र उन्नति गरेनौँ भने सहिद रुन्छन् होला।
- ङ.कविता बिस हरफमा संरचित छ।
चौथो श्लोक (‘हामीले खाने प्रत्येक गाँसमा…’ बाट सुरु हुने चार हरफ) पढी सोधिएका प्रश्नको उत्तर लेख्नुहोस्:
- क.‘हाम्रो मुटुको प्रत्येक चालमा धड्कन छ सहिदको’ भन्नुको आशय के हो?
- ख.हाम्रा कुन कुन पक्षमा सहिदको योगदान छ?
उत्तर
- क.मुटु चलिरहनु भनेको बाँचिरहनु हो। हामी बाँचिरहेका छौँ र स्वतन्त्र भएर सास फेरिरहेका छौँ भने त्यो सहिदको बलिदानले सम्भव भएको हो, उनीहरूको जीवन नै हाम्रो जीवनमा धड्किरहेको छ भन्ने यसको आशय हो।
- ख.हामीले खाने हरेक गाँस, फेर्ने हरेक सास, मुटुको हरेक धड्कन र खुसीको हरेक पल गरी हाम्रो सम्पूर्ण जीवनमा सहिदको योगदान छ।
शिक्षकबाट दोस्रो श्लोक सुन्नुहोस् र छुटेका शब्द भरी पुनर्लेखन गर्नुहोस्। पाठ्यपुस्तकमा चार हरफका बिचबिचका शब्द खाली छन्।
छुटेका शब्द, क्रमैसँग
- पहिलो हरफ: हाँसो गालामा; तब आउँछ
- दोस्रो हरफ: देशको; भेटी; वीरले; रगतको
- तेस्रो हरफ: फाँसीको माला गाँसी; हाँस्ता
- चौथो हरफ: मातृभूमिको; भाग्दछ
लेखिसकेपछि पाठ्यपुस्तकसँग दाँज्नुहोस्। हिज्जेमा यी कुरा हेर्नुहोस्: जगत्को (हलन्त), वीरले (दीर्घ ई), मातृभूमि (अन्त्यमा ह्रस्व इ)।
‘सहिदहरूको सम्झनामा’ कविता पढी दिइएका प्रश्नको सङ्क्षिप्त उत्तर लेख्नुहोस्:
- क.कवितामा मुलुक कसरी बन्छ भनिएको छ?
- ख.वीरले किन रगतको भेटी चढाउँछन्?
- ग.हाम्रो खुसीको प्रत्येक पलमा कसको योगदान छ?
- घ.सहिदप्रति हाम्रो कर्तव्य के हो?
उत्तर
- क.दुईचार सपुतले देशका लागि बलिदान दिएपछि मात्र मुलुक बन्छ भनिएको छ। तारा झरेपछि बिहान भएझैँ र बिउ छरेपछि बोट उम्रेझैँ मुलुक बन्न पनि त्याग चाहिन्छ।
- ख.देशको पिरले वीरले रगतको भेटी चढाउँछन्। देशबाट दासता हटाउन र जनताको अनुहारमा हाँसो र खुसी ल्याउन उनीहरू ज्यान दिन तयार हुन्छन्।
- ग.हाम्रो खुसीको प्रत्येक पलमा सहिदको योगदान छ, किनभने उनीहरूले आफ्नो जीवन दिएर नै हामीलाई स्वतन्त्र र सुखी बाँच्ने अवसर दिएका हुन्।
- घ.सहिदको बलिदान नबिर्सनु, उनीहरूले देखाएको बाटामा हिँड्नु र देशको उन्नतिमा लाग्नु नै सहिदप्रति हाम्रो कर्तव्य हो।
‘सहिदहरूको सम्झनामा’ कविताको दोस्रो श्लोकबाट तीनओटा प्रश्न निर्माण गर्नुहोस्।
नमुना प्रश्न
- क.जगत्को ओठमा हाँसो र गालामा लाली कहिले आउँछ?
- ख.वीरले घाँटीमा के गाँसेर हाँस्छन्?
- ग.मातृभूमिबाट दासता कहिले भाग्छ?
प्रश्न बनाउँदा के, कहिले, किन, कसले जस्ता शब्द प्रयोग गर्नुहोस्, र उत्तर त्यही श्लोकमा पाइने गरी सोध्नुहोस्।
दिइएको कवितांशलाई गद्यमा लेख्नुहोस्। उदाहरण: ‘हुँदैन बिहान मिर्मिरेमा तारा झरेर नगए’ को गद्य रूप ‘मिर्मिरेमा तारा झरेर नगए बिहान हुँदैन।’ हो।
- क.उम्रन्न बोट कसैले बिउ छरेर नगए
- ख.हाम्रो मुटुको प्रत्येक चालमा धड्कन छ सहिदको
- ग.पाउने थिएनौँ खुसी तिनले छाडेर नगए
- घ.सहिद रोलान् हामीले उन्नति गरेर नगए
उत्तर
- क.कसैले बिउ छरेर नगए बोट उम्रन्न।
- ख.हाम्रो मुटुको प्रत्येक चालमा सहिदको धड्कन छ।
- ग.तिनले छाडेर नगए खुसी पाउने थिएनौँ।
- घ.हामीले उन्नति गरेर नगए सहिद रोलान्।
गद्यमा लेख्दा शब्द थप्नु पर्दैन। सामान्य वाक्यमा जस्तै कर्ता र पूरक अगाडि र क्रियापद अन्त्यमा राखिन्छ, र अन्त्यमा पूर्णविराम लाग्छ।
व्याख्या गर्नुहोस्:
हामीले आफ्नो कर्तव्य बिर्से इतिहासले धिक्कार्ला
गोली निलेका सहिदको प्यारो लासले धिक्कार्ला
नमुना व्याख्या
प्रस्तुत पङ्क्ति भूपी शेरचनको ‘सहिदहरूको सम्झनामा’ कविताको छैटौँ श्लोकबाट लिइएका हुन्। यहाँ देशप्रतिको कर्तव्य बिर्सनेलाई चेतावनी दिइएको छ।
सहिदहरूले देश बनाउन ज्यान दिएका हुन्। उनीहरूले दिएको देशलाई अगाडि बढाउनु अहिलेका नागरिकको काम हो। हामी आफ्नै स्वार्थमा लागेर यो कर्तव्य बिर्स्यौँ भने इतिहासले हामीलाई अयोग्य पुस्ता भनेर सम्झने छ। गोली खाएर मरेका सहिदले पनि हामीलाई धिक्कार्छन् भन्ने कवि बताउँछन्। इतिहास र लास बोल्दैनन्, तर कविले यसरी भनेर हाम्रो दोष कति ठुलो हुन्छ भन्ने देखाएका छन्।
यसको अर्थ सहिदको सम्मान भाषणले मात्र हुँदैन। इमानदार भएर पढ्नु, काम गर्नु र देशको भलो सोच्नु नै उनीहरूप्रतिको साँचो श्रद्धा हो।
‘सहिदहरूको सम्झनामा’ कविताको मूलभाव लेख्नुहोस्।
नमुना मूलभाव
‘सहिदहरूको सम्झनामा’ झ्याउरे लयमा लेखिएको देशभक्तिपरक कविता हो। यसमा देशका लागि ज्यान दिने वीरको बलिदानको सम्मान गरिएको छ र हामीलाई उनीहरूप्रतिको कर्तव्यको सम्झना गराइएको छ।
तारा झरेर नगए बिहान हुँदैन र बिउ छरेर नगए बोट उम्रँदैन। त्यसै गरी केही असल सन्तानले ज्यान नदिई देश बन्दैन। वीरले देशका लागि रगत बगाउँछन् र फाँसीको डोरीलाई पनि माला ठानेर हाँस्दै मृत्यु स्विकार्छन्। त्यसैले देशबाट दासता हट्छ र जनताको अनुहारमा हाँसो आउँछ। हामीले खाने गाँस, फेर्ने सास, मुटुको धड्कन र खुसीको हरेक पलमा सहिदको योगदान छ।
त्यसैले हामीले आफ्नो कर्तव्य बिर्सनु हुँदैन। बिर्स्यौँ र देशको उन्नति गरेनौँ भने इतिहास, धर्ती र आकाशले धिक्कार्ने छन् र सहिद रुने छन्। सहिदको बाटामा हिँडेर देशको उन्नति गर्नु नै उनीहरूप्रतिको सच्चा सम्मान हो भन्ने यो कविताको मूलभाव हो।
पाठ्यपुस्तकको अनुच्छेद लोकगीत र लोकलयबारे छ (यसको सार माथि लोकलय र झ्याउरे मा छ)। त्यो पढी सोधिएका प्रश्नको उत्तर लेख्नुहोस्:
- क.लोकभाका कहाँ कहाँ गाइन्छन्?
- ख.लोकलयका कुनै तीनओटा उदाहरण लेख्नुहोस्।
- ग.लोकलयको आधार केलाई मानिन्छ?
- घ.नेपाली जनजीवन कसरी जीवन्त बनेको छ?
उत्तर
- क.लोकभाका चाडपर्व र मेलापातमा, घाँसदाउरा गर्न जाँदा र ढिकीजाँतो गर्दा गाइन्छन्।
- ख.सवाई, झ्याउरे र सेलो लोकलयका उदाहरण हुन्। (असारे, तिज, भैलो र मारुनी पनि हुन्।)
- ग.संस्कृति, परम्परा, भाषा, भूगोल, जातजाति र जीवनशैलीलगायतका पक्षलाई लोकलयको आधार मानिन्छ।
- घ.लोकलयले गर्दा नेपाली जनजीवन जीवन्त बनेको छ।
पाठ्यपुस्तकको सन्दर्भमा आफ्नो प्रतिभाले संसारको ध्यान तानेका नेपालीका उदाहरण छन्: भूकम्पमा दुवै खुट्टा गुमाएर पनि कृत्रिम खुट्टाको सहायताले हिमाल चढ्ने र ह्विलचेयर क्रिकेट खेल्ने रमेश खत्री, सगरमाथाबाट १०,३८६ केजी फोहोर सङ्कलन गर्ने टोलीको नेतृत्व गर्ने बारा शेर्पा, सात वर्षमै चलचित्र निर्देशन गर्ने सौगात विष्ट, ९० घण्टा लगातार भाषण गर्ने अनन्तराम केसी र १२६ घण्टा लगातार नृत्य गर्ने वन्दना नेपाल। यस्ता सामर्थ्य उजागर गर्न निरन्तर साधना चाहिन्छ। तपाईँमा पनि कुनै न कुनै क्षेत्रको प्रतिभा वा सामर्थ्य होला। त्यो कक्षामा प्रस्तुत गर्नुहोस्।
प्रस्तुत गर्ने तरिका र नमुना
आफ्नो सामर्थ्य भन्दा घमन्ड नदेखिने गरी, नम्र भएर र स्पष्ट उदाहरणसहित भन्नुपर्छ। सक्छु, जान्दछु, अभ्यास गर्दै छु, गर्न सिकेको छु जस्ता शब्द काम लाग्छन्।
नमस्कार! म चित्र बनाउन सक्छु। मैले पाँच वर्षको उमेरदेखि चित्र बनाउन थालेकी हुँ। हरेक दिन बिहान आधा घण्टा अभ्यास गर्छु। गत वर्ष मैले वडास्तरीय प्रतियोगितामा दोस्रो स्थान पाएँ। अहिले म मान्छेको अनुहार कोर्न सिक्दै छु। अब एउटा सानो चित्र बनाएर देखाउँछु।
आफ्नै सामर्थ्य कक्षामा देखाउनुहोस्: गीत, नृत्य, कविता, चित्र, खेल, हिसाब वा कुनै हातले बनाउने सिप, जुन भए पनि हुन्छ।
भाषिक संरचना र वर्णविन्यास
अभ्यास: भाषिक संरचना र वर्णविन्यास
पाठ्यपुस्तकको अनुच्छेद (डोल्मा, जयन्ती, सन्तोष र लखनको चिडियाखाना घुमाइ) पढ्नुहोस् र सबै प्रकारका नाम पद पहिचान गरी तालिका बनाई लेख्नुहोस्।
उत्तर
| किसिम | अनुच्छेदका नाम |
|---|---|
| व्यक्तिवाचक | डोल्मा, जयन्ती, सन्तोष, लखन, जावलाखेल |
| जातिवाचक | मानिस, मोटर, चिडियाखाना, जनावर, चराचुरुङ्गी, हिमाल, पहाड, तराई, मृग, बाघ, गैँडा, सदस्य, चौतारा, हात्ती |
| समूहवाचक | हुल, ताँती, बथान, टोली |
| द्रव्यवाचक | बालुवा, माटो, पानी, बदाम, मलमूत्र |
| भाववाचक | थकाइ, माया, रिस, घिन, विचार, गफ, भ्रमण, प्रवेश, डुबुल्की |
यहाँ हिमाल, पहाड, तराई कुनै एउटा खास ठाउँको नाम नभई भूभागका साझा नाम भएकाले जातिवाचक हुन्। बदाम गेडा गनेर होइन, खाने पदार्थका रूपमा आएकाले द्रव्यवाचकमा राखिएको हो; फलको एउटा जातका रूपमा हेरेर जातिवाचकमा राखेको उत्तर पनि मिल्छ।
‘सहिदहरूको सम्झनामा’ कविताबाट जाति, द्रव्य र भाव जनाउने दुई दुईओटा नाम पद पहिचान गरी लेख्नुहोस्।
उत्तर
- जाति: तारा, बोट (सपुत, वीर पनि)
- द्रव्य: रगत, बिउ
- भाव: हाँसो, खुसी (दासता, कर्तव्य, लाज, उन्नति पनि)
कवितामा द्रव्य जनाउने नाम थोरै छन्। रगत नापिने पदार्थ हो, र बिउ यहाँ जोखेर वा नापेर छरिने अन्न हो। सास लाई वायुका रूपमा हेरेर द्रव्यमा राख्न पनि सकिन्छ।
पाठ्यपुस्तकको अनुच्छेद (इलाम जाँदा बाटामा फुर्बा र नजिमा भेटिएको प्रसङ्ग) मा प्रयोग भएका सर्वनाम पद टिपोट गर्नुहोस्।
उत्तर
म, उनीहरू, हामी, हामीलाई, को को, के के, त्यो, जो जो, कोही, आफूले
म, हामी, उनी, त्यो, आफू, तिमी, उहाँ सर्वनाम पद प्रयोग गरी एक अनुच्छेदमा आफ्नो टोलको वर्णन गर्नुहोस्।
नमुना अनुच्छेद
म खोकनाको एउटा सानो टोलमा बस्छु। हामी यहाँ मिलेर बस्छौँ। टोलको बिचमा एउटा पुरानो पाटी छ; त्यो सबैको भेटघाट गर्ने ठाउँ हो। मेरी छिमेकी कोपिला दिदी तरकारी बेच्छिन्; उनी बिहानै बजार जान्छिन्। मेरा हजुरबुबा हरेक शनिबार टोल सफा गर्न सबैलाई बोलाउनुहुन्छ; उहाँ आफू पनि कुचो लिएर आउनुहुन्छ। साथीलाई म भन्छु, “तिमी पनि हाम्रो टोल हेर्न आऊ।”
दोहोरिएका नामका सट्टा उपयुक्त सर्वनाम पद राखी दिइएका वाक्य पुनर्लेखन गर्नुहोस्:
- क.गोपी किसान हुन्। गोपी परिश्रमी छन्।
- ख.काका सहरमा बस्नुहुन्छ। काका व्यापार गर्नुहुन्छ।
- ग.हिरा, देवी र नरबहादुर मिल्ने साथी हुन्। हिरा, देवी र नरबहादुर आठ कक्षामा पढ्छन्।
- घ.कालो कुकुर दगुर्दै छ। कालो कुकुरले टोक्न सक्छ।
- ङ.बुबा हिजो विद्यालय आउनुभएको थियो। बुबाले मेरो नतिजा लिनुभएको थियो।
उत्तर
- क.गोपी किसान हुन्। उनी परिश्रमी छन्।
- ख.काका सहरमा बस्नुहुन्छ। उहाँ व्यापार गर्नुहुन्छ।
- ग.हिरा, देवी र नरबहादुर मिल्ने साथी हुन्। उनीहरू आठ कक्षामा पढ्छन्।
- घ.कालो कुकुर दगुर्दै छ। त्यसले टोक्न सक्छ।
- ङ.बुबा हिजो विद्यालय आउनुभएको थियो। उहाँले मेरो नतिजा लिनुभएको थियो।
दिइएका वाक्यलाई सङ्गति मिलाई पुनर्लेखन गर्नुहोस्:
- क.भाइ चित्र बनाउँछ। उनी चित्रकार हुन्।
- ख.हजुरबुबाको स्वर मिठो छ। ऊ भजन गाउँछ।
- ग.उमाकान्तका सन्तान विष्णु, डिल्ली र सम्झना हुन्। उहाँहरू असल हुनुहुन्छ।
- घ.सुमित्रा सुनगाभा टोलमा बस्छिन्। उसलाई गाउँघर रमाइलो लाग्छ।
- ङ.भूपी शेरचन प्रसिद्ध कवि हुन्। उहाँले राम्रा कविता रचना गर्नुभएको छ।
उत्तर
- क.भाइ चित्र बनाउँछ। ऊ चित्रकार हो।
- ख.हजुरबुबाको स्वर मिठो छ। उहाँ भजन गाउनुहुन्छ।
- ग.उमाकान्तका सन्तान विष्णु, डिल्ली र सम्झना हुन्। उनीहरू असल छन्।
- घ.सुमित्रा सुनगाभा टोलमा बस्छिन्। उनलाई गाउँघर रमाइलो लाग्छ।
- ङ.भूपी शेरचन प्रसिद्ध कवि हुन्। उनले राम्रा कविता रचना गरेका छन्।
पहिलो वाक्यको नाम र त्यसको आदरलाई आधार मानेर दोस्रो वाक्य मिलाइएको हो।
पाठ्यपुस्तकको अनुच्छेद (कवि गोष्ठीमा कृति प्रथम भएको प्रसङ्ग) बाट शब्दको सुरु, बिच र अन्तिममा ह्रस्व इकार प्रयोग भएका तीन तीनओटा शब्द टिपोट गरी कक्षामा प्रस्तुत गर्नुहोस्।
उत्तर
| सुरुमा | बिचमा | अन्तिममा |
|---|---|---|
| जिल्लास्तरीय, चित्रण, सिल्ड | महिना, नतिजा, अतिथिबाट | कवि, प्रकृति, संस्कृति |
हासिल, गरिन्, प्रतिभा पनि बिचमा र पछाडि पनि अन्तिममा ह्रस्व इकार भएका शब्द हुन्।
दिइएका शब्द समूहबाट शुद्ध शब्द पहिचान गरी लेख्नुहोस्:
- क.मिहीनेत, मिहिनेत, मीहीनेत, मीहिनेत
- ख.ऋषिमुनी, ऋषीमुनि, ऋषिमुनि, ऋषीमुनी
- ग.गतिवीधि, गतीविधि, गतिविधी, गतिविधि
- घ.परिधि, परीधी, परिधी, परीधि
उत्तर
- क.मिहिनेत
- ख.ऋषिमुनि
- ग.गतिविधि
- घ.परिधि
सुनाइ र बोलाइ
सुनाइ पाठ १ सुन्नुहोस् र दिइएका प्रश्नको उत्तर भन्नुहोस्:
- क.जगत्को गहना के हो?
- ख.कसलाई शत्रु भनिएको छ?
- ग.जिउँदो मरेको को हो?
- घ.दरिद्र कसलाई भनिएको छ?
उत्तर
- क.जगत्को गहना विद्या हो।
- ख.आफ्ना दसै इन्द्रियलाई शत्रु भनिएको छ।
- ग.कुनै उद्यम नगरी समय बिताउने मान्छे जिउँदो मरेको हो।
- घ.जसको मनमा ठुलो तृष्णा हुन्छ, उसलाई दरिद्र भनिएको छ।
विद्याको महिमा कसरी गरिएको छ, सुनाइ पाठ १ का आधारमा भन्नुहोस्।
नमुना उत्तर
सुनाइ पाठमा विद्यालाई जगत्को गहना भनिएको छ। गहनाले मान्छेलाई सिङ्गारेझैँ विद्याले सबैलाई सुन्दर र सम्मानित बनाउँछ। सुन चाँदीको गहना सबैसँग हुँदैन, तर विद्या सबैको गहना बन्न सक्छ भन्ने यसको भाव हो।
सिर्जना र परियोजना कार्य
‘हामी नेपाली’ शीर्षकमा कविता रचना गर्नुहोस्।
कविता लेख्ने तरिका र नमुना
कविता लेख्दा यी कुरा ध्यान दिनुहोस्: शीर्षकको भाव नछाड्नु, एउटै लय समात्नु, हरफको अन्त्यमा लय मिल्ने शब्द राख्नु, र कतिपय हरफ टेकका रूपमा दोहोर्याउनु।
हामी नेपाली
हिमाल हाम्रो शिरको ताज, तराई हाम्रो काख
पहाडका ती फाँट फाँटमा पसिनाको साख।
भाषा फरक, भेष फरक, एउटै हाम्रो देश
मिलेर बाँच्ने हामी नेपाली, यही हाम्रो सन्देश।
यो नमुना मात्र हो। आफ्नै ठाउँ, चाड र मान्छेको कुरा राखेर आफ्नै कविता लेख्नुहोस्।
